Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1626 K.2023/1396

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/08/2022 tarih, 2022/668 D.İş, 2022/689 sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekili dilekçesi ile; müvekkili şirketin keşidecisi olduğu ... A.Ş.'ye ait seri numaraları belirtilen çeklerin müvekkili şirketin elinde olmayan sebeplerle kaybolduğunu söz konusu çek yapraklarının kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve doldurularak kullanılması halinde müvekkilinin mağdur olacağını ve ticari hayatının etkileneceğini ileri sürerek talebe konu çekler için TTK'nın 757/1 maddesi gereği ödemeden men kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dosya üzerinden yapılan inceleme ile; kural olarak çeklerin bir ödeme vasıtası olduğu ve mevcut borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, çekin kambiyo vasfı ve tedavül kabiliyeti nazara alındığında üçüncü kişileri etkileyecek mahiyette tedbir kararı verilemeceğinden ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Karara karşı, talep eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesi ile; talebe yönelik olguları tekrarla yerel mahkemece talebe ilişkin iddialar araştırılmaksızın eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek hukuka aykırı nitelikteki yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Talep, TTK'nun 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre zayii olan çek yaprakları için önleyici tedbirler kapsamında ödeme yasağı kararı verilmesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle talebin reddine karar verilmiştir. HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep dilekçesinde, tedbir talep eden şirketin talebe konu çeklerin keşidecisi olduğu belirtilmiştir. TTK.757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK. 651/2 maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir (TTK.652.m). Keşidecinin, çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı gibi, bu davaya özgü bir tedbir olan ödemeden men yasağı talep etme yetkisi de bulunmamaktadır.

Öte yandan, boş çek yaprakları çeke kambiyo vasfını kazandıran unsurları taşımadığından zayi davasına konu olması da mümkün değildir.

Somut olayda ihtiyati tedbir talep eden, çeklerin hamili değil keşidecisi olduğundan ve çeklerin boş yaprak halinde kaybolduğu ileri sürüldüğünden ödemeden men yasağı talep hakkı bulunmadığına göre, mahkemenin tedbir talebinin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK.'nun 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; talep eden vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine karar verilmiştir.