Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/2218 K.2023/2122

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/07/2023 tarih, ..sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacı şirkete ait e-defter kayıtlarının bulunduğu "ZİRVE" programına ve bilgisayardaki tüm verilerine 20/08/2020 tarihinde siber saldırı sonucu virüs bulaştığını, şirket tarafından olayın tespit edildiği 21/08/2020 tarihinde Bursa Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunulduğunu, Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu tarafından 2020/62339 soruşturma numarası ile ... müzekkere yazılarak davacı şirketin mağduriyetine neden olan suça ilişkin araştırmaların yapılmasının talep edildiğini, e-defterlerin zayi olduğu ancak verilerden ne kadarının kurtarılabileceğine dair kesin ve net bir bilgi alınamadığını,

verilerin kurtarılamayacağının 15 günlük yasal süreçte öğrenildiğini elektronik defter teblliği m.7/1'e göre tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zayi olduğunun tespiti ile e-defterlerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, dosya kapsamı deliller, alınan bilirkişi raporu uyarınca; davacı şirketin merkezinde bulunan muhasebe birimi tarafından kullanılan bilgisayarda meydana gelen virüs bulaşması olayı nedeni ile bu bilgisayarda kayıtlı olduğu iddia edilen ticari defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüş ise de; elektronik defter genel tebliği uyarınca ikinci örneklerin tutulduğu ve bunlara da ulaşılamadığı ispatlanamadığı,

zira gelir idaresi başkanlığından gelen cevapta davacı tarafından e-defter ve bunlara ilişkin berat dosyalarının ikinci kopyalarının saklanmak üzere Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklenmediği bildirilmiş, ayrıca davacının e defterlerinin yedeklerini entegratör kuruluşa yedekletmediği görülmüştür.

Bu durum karşısında kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu ya da bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesi halinde dahi önlenemeyen bir sebepten ötürü ziyaa uğradığının ispatlanamamış olması kanaatlerine varılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; dava dilekçesindeki olguları tekrarla müvekkilinin kusuru olmaksızın basiretli tacir olmanın gerektirdiği özenin gösterildiğini, veri kurtarma firmaları ile görüşüldüğünü ve ceza soruşturmasının neticelenmesinin beklenildiğini, verilerin kurtarılamayacağını yeni öğrendiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava; TTK 82/7 maddesine dayalı zayi belgesi verilmesine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; davacı şirket 20/08/2020 tarihinde e-defter kayıtlarının tutulduğu "Zirve" isimli programa ve bilgisayara siber saldırı gerçekleştirildiğini, 21/08/2020 tarihinde suç duyurusunda bulunduğunu ve soruşturma sonucunu beklendiğini, bu arada veri kurtarma firmaları ile görüştüğünü ancak sonuç alamadığını belirterek zayi belgesini verilmesini talep etmiş, mahkemece bilişim uzmanı bilirkişiden alınan raporda, e defter kayıtlarının bulunduğu muhasebe birimi bilgisayarının hacklenerek fidye virüsü ile şifrelendiğinin belirtildiği, kurum cevabi yazısına göre de; en son 2020/4. aya ilişkin e-defter beratlarının yüklendiği,

e defter ve bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil örneklerinin yeklenmediğinin belirtildiği ve mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

01/07/2022 Tarihli ve 7417 sayılı yasanın 55. maddesi ile değişik, 6102 sayılı TTK'nun 82/7 maddesi uyarınca "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Öte yandan, TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.

19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.

Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olması gerekmektedir.

Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı v.b. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları, bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.

Hal böyle olunca, davacı şirketin merkezinde bulunan bilgisayarda meydana gelen siber saldırı nedeniyle bu bilgisayarda kayıtlı olduğu iddia edilen ticari defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüş ise de, Elektronik Defter Genel Tebliği uyarınca ikincil örneklerin tutulduğu ve bunlara da ulaşılamadığının ispatlanamadığı gibi muhasabe kayıtlarının tutulduğu farklı ikinci veri tabanı/yedekleme ünitesinin de bulunmadığı, bu haliyle davacının isteme konu ticari defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özen yükümlülüğünü gerçekleştirmesine rağmen kusuru dışında zıyaa olgusunun gerçekleştiğini ispatlayamadığı nazara alındığında zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK.'nun 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine karar verilmiştir.

Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır