Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1104 K.2025/1001

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle: ...nin Milas ticaret sicil müdürlüğüne 7086 sicil numarası ile kayıtlı bir anonim şirketi olduğunu, şirket kurucusunun babası ... olduğunu, şirketi temsile yetkili yönetim kurulu başkanı olarak tarafının göre yaptığını, şirketlerince yapılan araştırmalarda şirketin yönetim kurulu defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, pay defteri bulunamadığını, taraflarınca tüm dikkat ve özeni göstermelerine rağmen belirttikleri belgelerin kaybolduğunu, kaybolan belgelerin şirketlerince aranmasına rağmen bulunamadığını,

dava tarihi itibariyle söz konusu belgelerin bulunabileceğine inançlarını yitirdikleri için davayı açtıklarını, bulunamayan evrakların yokluğunda şirketlerince işlem yapılamadığını, evrakların kötü niyetli şahısların eline geçmesi durumunda şirketlerinin mağdur olacağını, ayrıca evrakların kaybolmasından dolayı şirketlerine ait bazı işlemlerin yapılmasının imkansız bir hal aldığını, kaybolan ve bulunamayan belgelerin zayi olduğuna dair taraflarına belge verilmesi için bu davayı açtıklarını, davanın kabulü ile şirketlerine ait yönetim kurulu defteri, genel kurul toplantı defteri ve müzakere defteri,

pay defteri belgelerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamına ve yukarıda yer alan Yargıtay ve İstinaf İlamlarına göre davacının kaybedilme olgusunun ne şekilde gerçekleştiğine dair herhangi bir beyan ve dayanak belge sunmadığı, tanık delilinin tek başına ispata yeterli olmadığı, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, somut olayda davacının, gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile iddiaya konu olayın meydana gelmesine sebebiyet verdiği gerekçesi ile; "1-Davanın REDDİNE," dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Taraflarınca tüm dikkat ve özenin gösterilmesine rağmen dava dilekçesinde belirttikleri belgelerin kaybolduğunu, kaybolan belgelerin aranmasına rağmen bulanamadığını, söz konusu belgelerin bulunabileceğine olan inancın yitirilmesi nedeniyle dava açtıklarını, ancak mahkemece davanın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve mağduriyetlerini artırdığını, bulunamayan evrakların yokluğunda şirketçe işlem yapılamadığını, şirketin bu nedenle tamamen işlev dışı kaldığını, yerel mahkeme kararının kabul edilebilir olmadığını,

konuya ilişkin araştırmalarına dair tüm yazışmaları istinaf dilekçesi ekinde sunduklarını, her yolu denemelerine rağmen halen sonuç alamadıklarını, bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile öncelikle şirket adına işlem yapabilmeleri için tedbir kararı verilmesine ve en nihayetinde davanın kabulü ile şirkete ait Yönetim Kurulu defteri, Genel Kurul toplantı ve müzakere defteri, pay defteri belgelerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece talebin reddine karar verilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/11186 Esas 2016/5704 Karar sayılı 25/05/2016 tarihli ilamında da açıklandığı üzere zayi belgesi istenebilmesi için defterlerin muhafazasında tacirin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması gereklidir.Buna göre, TTK'nun 82/7.maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayiinin istenebilmesi için öncelikle tacirin saklama yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirip getirmediği, ticari defter ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği ve ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelip gelmediği hususlarının irdelenmesi gerekir. Bir başka ifadeyle davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle koruması ve bu konuda basiretli bir tacir gibi davranması gerekir.

Somut olayda davacı taraf tüzel kişi tacir olup, ticari defterlerin muhafazasından basiretli bir tacir gibi mesuldür. Dava dilekçesi ve dosya kapsamından anlaşıldığı üzere, ticari defterlerin şirketin tek ortağı olan ...'ın boşanma aşamasında olduğu eşi ... adlı Muhasebecide olduğu, bu şahsın şirketin ticari defterlerini muhasebe ilişkileri sonu ermesine reğmen teslim etmemesi üzerine şirketin yetkili temsilcisi ... ve şirketin tek ortağı olan ...'ın muhasebeci ...'a defterlerin teslimi için noter ihtarı gönderdiği ve savcılık şikayetinde bulundukları, aynı zamanda Vergi Dairesine ve Türmob Başkanlığına da keyfiyeti bildirdikleri anlaşılmıştır.

Davacı, ticari defterlerinin muhasebeci tarafından iade edilmediğini ileri sürerek zayi belgesi verilmesini talep etmektedir. Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir" düzenlemesi bulunmaktadır.

Davacı tacir olup, TTK'nın 18/2. Maddesine göre her tacir basiretli bir iş adamı olarak hareket etmekle yükümlüdür. Tacirin 82/7 maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması gereklidir.

Somut olayda, davacı tarafça Yasada sayılı mücbir sebeplere dayanılmadığı gibi, defterlerin muhasebeci tarafından teslim edilmediği iddia edilmektedir. Bu madde hükmüne göre zayi belgesi verilebilmesi için ticari defter ve belgelerin afet veya hırsızlık sebebiyle zayi olması gerekmekte olup ticari defter ve belgelerin muhasebeci tarafından iade edilmemesi hususu TTK 82/7. Maddesi kapsamında değerlendirilemez.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/13791 Esas, 2017/1625 Karar sayılı kararı da bu yöndedir.) Kaldı ki ziyaa uğradığı belirtilen defterler mutad olarak şirket merkezinde bulunması gereken defterlerden olup, muhasebeyle ilgili defterler de değildir. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşıldığından talep eden şirketin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.