Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1755 K.2026/43

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde. Davacı müvekkili Bankanın ... Şubesince, 25.04.2025 tarihinde, ... adına çek karnesi talebi yapıldığını, ancak çek karnesinin ...

Şubesine ulaşmadığını, ancak, daha sonra, çek karnesinin geciktiği fark edilip, tüm araştırmalara rağmen bulunamayan, numara aralığı belirtilen 25 Adet çek yaprağını içeren çek defterinin zayii olduğunun anlaşıldığını, bu hususta 02.06.2025 Tanzim tarihli tutanak tutulduğunu, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca tutanak ile numara aralığı tek tek döküm olarak yazılı 25 adet çek yaprağının ve çek defterini içeren evrak ve belgelerin zayi olduğuna dair, zayi belgesi verilmesini talep ettiklerini, 5941 sayılı Çek Kanununun 2/5. maddesi uyarınca çek defterleri bankalarca bastırıldığını,

kargo poşetlerinin içerisinden çıkmayan ve kötü niyetli 3. Kişilerin eline geçebileceği şüphesi olan çek karnesinin, 5411 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamında bankanın faaliyet alanı ile ilgili belge olduğunu, bu kapsamda, müvekkili bankanın saklamakla yükümlü olduğu ancak zayi olduğu tespit edilen çek karnesi için zayi belgesi verilmesini isteme gereği doğduğunu beyan ederek eldeki davayı açmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "dosya kapsamı itibariyle davacının talebinin zayi belgesi verilmesi ve/veya çek iptali talebi yapılması olsa dahi yukarıda açıklanan ayrı ayrı sebeplerden dolayı reddi gerekeceğinden davanın reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Davacı bankanın ...

Şubesi tarafından, 25.04.2025 tarihinde, ... çek karnesi basımı için Genel Müdürlükten talepte bulunulduğunu, ancak, daha sonra, çek formundaki belgelerin, gelmekte geciktiğinin fark edildiğini, Genel Müdürlükte ve şubede yapılan tüm arama ve araştırmalara rağmen bulunamayan, müşteri ... adına basılması talep edilen ve numara aralığı belirtilen 25 adet davacı banka malvarlığından olan basılı belgelerin zayii olduğunun anlaşıldığını ve 02.06.2025 tanzim tarihli tutanak tutulduğunu ancak Mahkemece duruşma açılmadan davanın reddine karar verildiğini, davacı bankanın ticari defterlerinin ortadan kalktığı şeklinde bir iddianın bulunmadığını,

banka müşterisine teslim edilmeyen ve banka mal varlığından olan bu belgelerin kaybından müşterinin etkilenmemesi için Zayi Belgesi verilmesini talep etmelerinin zorunlu hale geldiğini, davacı bankanın elinde iken kaybolmuş olan çek formunu taşıyan belgelerin henüz evrak vasfında olan bu belgeler hakkında Zayi Belgesi verilmemesi halinde, müşterinin bu belgelerin doldurulup çek haline dönüştürülebileceğine ilişkin sürekli bir tazyik altında olacağının da açık olduğunu, eksik ve hatalı değerlendirme yapılmak suretiyle, davanın reddine karar verilmiş olduğu kanaatinde olduklarından yapılacak inceleme sonucunda, davacı banka tarafından,

hukuken davacı banka elinde olan ancak şube ile Genel Müdürlük arasında kaybolan ve kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçme ihtimali bulunan 25 adet çek formunun davacı bankaca tekrar basılarak davacıya teslim edilebilmesinin teminen, numaraları bildirilen bu 25 adet belge için TTK.

82/7 hükmü uyarınca, davacı bankaya, zayi belgesi verilmesi taleplerinin kabul edileceğine ilişkin inancının tam olduğunu beyan ederek istinaf taleplerinin kabulüne, dava dilekçesindeki taleplerine aykırı ve hatalı inceleme ile hukuka aykırı olarak verilmiş olduğu kanaatini taşıdıkları 04.06.2025 tarihli "Davanın Reddine" dair kararının, davacı bankanın mal varlığından olan ve Genel Müdürlükçe basıldıktan sonra ...

Şubesine ulaşmadan kaybolduğu tespit edilen ve tüm aramalara rağmen bulunamayan numaraları döküm halinde yazılı kayıp tutanağında belirtilen 25 adet çek formu belgesi hakkında, Sayın Yerel Mahkemenin 04.06.2025 tarih, ...Esas- ...

Karar sayılı davanın reddine dair kararının, ortadan kaldırılması ve TTK madde 82/7 uyarınca, 02.06.2025 tanzim ve imza tarihli kayıp tutanağında dökümü yazılı 25 adet çek yaprağı formu için davacı bankaya, zayi belgesi verilmesi taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

TTK'nın 818/1-s maddesinde; "Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: ... s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası..." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Kıymetli evrakın zayi olması halinde iptal talebinde bulunabilecekler ise kıymetli evraka ilişkin genel hükümlerden olan TTK'nın 651/2. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddeye göre "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." dolayısıyla zayi sebebiyle çek iptali davası ancak "senedin zıya anındaki yetkili hamili" tarafından açılabilir.

Somut olayda, davacı bankanın dava konusu çeklere henüz hamil olmadığı gibi çeklerin de boş olduğu anlaşıldığından mahkemece yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi yerinde olup davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.