Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1990 K.2026/58

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait olan ....plakalı araç ile 09.05.2024 tarihinde dava dışı ... plakalı araçlar arasında trafik kazası meydana geldiğini, kaza neticesinde müvekkilinin aracının ağır hasar gördüğünü ve pert olduğunu, davalı sigorta şirketinin ... plakalı araçlarının kasko sigortacısı olduğunu, meydana gelen pert bedeli için sigorta şirketine taraflarınca başvuruda bulunulduğunu, sigorta şirketi tarafından 216.000,00 TL pert bedeli ve 344.000,00 TL sovtaj bedeli olmak üzere müvekkiline toplam 560.000,00 TL ödeme yapıldığını, ancak ödenen bedelin oldukça düşük olduğunu beyanla müvekkilinin aracında meydana gelen pert bedelinin davalıdan temmerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 04.06.2025 tarihli bedel artırım dilekçesinde özetle: belirsiz alacak davası niteliğindeki davanın bedel arttırım dilekçesinin kabulü ile, 100,00-TL'lik bakiye pert bedeli taleplerinin 119.900,00-TL arttırılarak 120.000,00-TL'ye yükselterek davalı sigorta şirketinden poliçe teminat limitleri ile sınırlı kalmak kaydıyla temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiş, aynı gün tamamlama harcı yatırıldığı anlaşılmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Eksik veya kısmi ödeme yapıldığından bahisle sigorta şirketine ikinci bir başvuru yapılmadığından başvurunun reddine karar verilmesi gerektiğini, belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar olmadığını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, müvekkili sigorta şirketi tarafından müvekkili şirket tarafından davacıya ait aracın rayiç değeri 560.000,00 TL, sovtaj bedeli ise 344.000,00 TL belirlendiğini, davacı tarafa sovtaj değeri düşüldükten sonra kalan 216.000,00 TL üzerinden mutabakat sağlanarak müvekkili şirket tarafından 06.06.2024 tarihinde 216.000,00 TL ödenerek müvekkili şirketin sorumluluktan kurtulduğunu,

başkaca sorumluluğu kalmadığını, maddi pert bedeli ödemesinin yeterli olduğunu, müvekkili şirketin temerrüde düşmediğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle. Davalı Kasko Sigortacısının, kaskolanan araçta meydana gelen gerçek zararı limit dahilinde teminat altına aldığı, dava konusu trafik kazası sonrasında davacıya ait araçta meydana gelen hasarın bedeli/pert total bedeli de gerçek zarar kalemleri arasında bulunduğu,

toplanan deliller ve yerleşik içtihatlara uygun denetime ve hüküm kurmaya elverişli sigorta eksperi bilirkişi raporuna göre tespit edilen piyasa rayiç değer üzerinden sovtaj bedeli ve davacı tarafa yapılan ödeme düşülmek suretiyle hesaplanan bakiye pert total tazminatına hükmetmek gerektiği, faiz talebi hakkında yapılan değerlendirmede ise, davalı sigorta şirketinin poliçe kapsamında sorumlu olduğu tazminatı 2918 sayılı KTK 99. maddesi gereğince başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü içerisinde ödemesi gerektiği, davacının davalıya 04/07/2024 tarihinde başvurduğu ve buna göre 8 iş günü sonunda 17/07/2024 tarihinde temerrüde düştüğü,

kalan bakiye tutarının 120.000,00 TL olacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Somut uyuşmazlıkta, mahkemece davanın kabulünün gerekçesinin hiçbir bir şekilde açıklanmadığını, bilirkişi raporuna atıf yapılmasının kararın gerekçeli olduğunu göstermeyeceğini, kararın T.C.

Anayasası’ nın 141 ve HMK. nun 297. maddesinin amaçladığı anlamda gerekçe taşımadığını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, 09.05.2024 tarihinde meydana gelen kaza sonucu maddi hasar başvurusu üzerine müvekkili tarafından yapılan incelemelerde aracın rayiç bedeli 560.000,00-TL, sovtaj bedeli ise 344.000,00-TL belirlendiğini, müvekkili sigorta şirketi tarafından mutabakat gereği bakiye kalan 216.000,00-TL ödenerek müvekkili şirketin sorumluluktan kurtulduğunu, bu sebeple müvekkili sigorta şirketinin başkaca bir sorumluluğu kalmadığını,

Mahkeme aksi kanaatte olması halinde ödeme tarihi esas alınarak faiz güncellemesi yapılması ve ödenen tazminat miktarının düşülmesi gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi tarafından hesaplanan araç rayiç değerinin fahiş hesaplandığını, müvekkili şirket tarafından yapılan rayiç çalışmasındaki emsaller ile çeliştiğini, bilirkişi tarafından hiçbir şekilde emsal piyasa araştırmasının yapılmadığını, aracın rayiç değerinin varsayımsal olarak belirlendiğini, araç rayiç değerine ilişkin herhangi bir emsal dosyaya sunulmadığını, bilirkişi tarafından hiçbir emsal dahi belirtilmeksizin araç rayiç bedelinin 680.000,00-TL olduğuna kanaat getirildiğini,

yapılan rayiç çalışmasından da anlaşılacağı üzere bilirkişi raporunda belirlenen tutarın fahiş ve kabul edilemeyeceğini, itirazlarının değerlendirmeden hatalı tespitlere yer verilen bilirkişi raporunun hükme esas alınması usul ve yasaya aykırı olduğunu, her halükarda çelişkilerin giderilmesi ve yeniden hesaplama yapılabilmesi için dosyanın yeni bir bilirkişiye tevdiine karar verilmesi gerektiğini, olayda ticari bir unsur söz konusu olmadığından hükmedilecek faizin ticari temerrüt değil yasal faiz olması gerektiğini, müvekkili şirketin temerrüde düşmediğini, davacının müracaatı üzerine pert bedelinin 04.10.2023 tarihinde ödendiğini,

mal sigortalarında rizikonun gerçekleşmesinin sonrasında ve sigortacının edimine ilişkin araştırmalar bitince ve her durumda TTK'nun 1446'ncı maddesine göre yapılacak bildirimden kırk beş gün sonra muaccel hale geleceğini beyanla istinaf başvurusunun kabulünü, yerel Mahkemece hatalı olarak kurulan hükmün bozularak dosyanın yeniden kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesini veya Mahkemece yapılacak olan inceleme neticesinde davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesi ile.

İlgili bilirkişi raporunda aracın rayiç değeri belirlenirken hem internet portallarından hem kasko değer listesinden emsal araçların fiyat araştırması yapılarak, aracın yaş, kilometre, hasar kaydı gibi özellikleri de göz önünde bulundurularak bir tespit yapıldığını, bu tespit doğrultusunda da yerel mahkemece karar kurulduğunu, bilirkişi raporunda davalı yanın bahsettiği gibi eksik inceleme durumu da bulunmadığını, huzurdaki davada her iki taraf da şirket olup tacir konumunda olduğunu, dava konusu müvekkili şirkete ait araç şirket işlerinde ticari amaçla kullanıldığını,

bu nedenle yerel mahkemece avans faizine hükmedilmesinin hukuka uygun olduğunu, taraflarınca dava açılmadan önce kanun gereği olarak davalı sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığını, tüm evraklar sigorta şirketine usulüne uygun olarak tebliğ edildiğini, davalı yanın temerrüde düşürülmedikleri iddiasının yersiz ve gerçek dışı olduğunu, bu nedenlerle davalı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, trafik kazası sebebiyle hasarlı araçta oluşan pert bedeline ilişkin bakiye tazminat talebine ilişkindir.

Davalı sigorta şirketi tarafından ... plakalı araca ilişkin kasko sigorta poliçesi tanzim edildiği, dava konusu trafik kazasının poliçe tarihleri arasında gerçekleştiği ve davacı başvuru üzerine sigorta şirketince 216.000,00 TL ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.

1-)Davalı taraf ödeme yapılarak borcun sona erdiğini, ibra edildiklerini belirtmiş ise de; ilk derece mahkemesince de belirtildiği üzere dosyada mevcut ilgi: .... sayılı dosyaya ilişkin düzenlenen belgede davacı tarafça fazlaya ve davaya ilişkin hakları saklı tutulduğuna dair ihtirazi kayıt konulduğu anlaşılmakla bu yöne ilişkin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

2-)Zamanaşımı yönünden yapılan değerlendirmede; poliçe düzenleme tarihi ve riziko tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1420/1. maddesinde "sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar" düzenlemesine yer verilmiş olup; aynı yöndeki düzenleme, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın C.10. maddesinde de yapılmıştır. Davacının talebi mal sigortalarının bir türü olan kasko sigorta poliçesine dayanmakta olup anılan mevzuat hükümleri gereği 2 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.

Diğer yandan, TTK'nın 1420-(1) maddesi ve Kasko Sigortası Genel Şartları'nın C.10. maddesinde alacağın muaccel olmasından sonra zamanaşımının işlemeye başlayacağı düzenlemesi yer almaktadır.

Kaza tarihi 09.05.2024 olup, dava tarihi 02.08.2024'dir. Dava belirsiz alacak davası olarak açılmış ve de 04.06.2025 tarihinde davacı vekilince değer artırım dilekçesi sunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, kaza ve dava tarihi itibari ile dahi zamanaşımı def'inin yerinde olmadığı açıktır.

3-)Ancak ilk derece mahkemesince aldırılan ve hükme esas alınan 25/02/2025 tarihli rapor ile davalı sigorta şirketince düzenlettirilen ekspertiz raporu arasında aracın hasarlı değeri aynı belirlenmekle birlikte kaza tarihi itibari ile hasarsız değeri arasında 120.000,TL'lik farklılık vardır.

Mahkemece, 25/02/2025 tarihli bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulmuş ise de; niçin bu rapora itibar edildiği izah edilmemiş, davalı tarafın rapora karşı itirazları karşılanmamıştır.

Araç hasarından kaynaklanan tazminat talebinde, hasar bedelinin kaza tarihindeki aracın rayiç değeri nazara alınarak tespit edilmesi gerekir. Bu kapsamda bilirkişiden alınacak raporda; kazalı aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu, kullanım amacı ve varsa önceki hasar kayıtları irdelenmek suretiyle, aracın rayiç değerinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespiti gerekmektedir. Kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilerek davacının talep edebileceği zarar olup olmadığı belirlenmelidir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, aracın rapor tarihindeki güncel değeri üzerinden kaza tarihine uyarlama yapılarak aracın rayiç bedelinin hesaplanması isabetli görülmemiştir.Zira yukarıda belirtildiği üzere öncelikle aracın kaza tarihindeki rayiç değeri nazara alınarak tespit edilmesi gerekmektedir.

Tarafların bilirkişi raporlarına yaptıkları itirazlar da yeterli ölçüde incelenip değerlendirilmediği gibi farklılık gerekçesi usulüne uygun olarak belirtilmemiştir.

O halde, mahkemece konusunda uzman yeni bir bilirkişiden iddia ve savunmaya uygun, hasar dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı nazara alınarak; aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin belirlenebilmesi için duraksamaya yer bırakmayacak şekilde somut verilere dayalı, açıklayıcı, gerekçeli ve denetime elverişli yeni bir rapor alınmak sureti ile hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden davalının bu yöne ilişkin istinaf sebebi yerinde görülmüş, kararın bu nedenle kaldırılmasına, kaldırma sebebine göre diğer istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

4-)Ayrıca kabule göre de.

Kasko Sigortası Genel Şartları'nın B.3.3.4.1. maddesi ile 6102 sayılı TTK'nın 1427/2. maddesine göre, sigortacı hasar ihbarı üzerine talep ettiği belgelerin kendisine eksiksiz olarak verilmesi ve zararın eksper vasıtasıyla tespiti kararlaştırılmış ise eksper raporunun tesliminden itibaren en geç 10 iş günü içinde genel ve özel şartlar kapsamında gerekli incelemeleri tamamlamak ve ödemeye engel bir durumun bulunmaması halinde tazminat miktarını tespit edip sigortalıya ödemek zorundadır.

Tazminat ödeme borcu her halde hasarın ihbarından itibaren 45 gün sonra muaccel olur. İlk derece mahkemesince davalı şirkete başvuru tarihi denetime elverişli olarak tespit edilerek, temerrüt tarihinin az yukarıda açıklanan yasal düzenlemeye göre belirlenmesi ve bu tarihten itibaren temerrüt faizine hükmedilmesi gerekirken, ZMSS Poliçesi Genel Şartları'nda geçerli olan 8 günlük süre baz alınarak daha erken bir tarihte temerrüdün gerçekleştiğinin kabulü isabetli olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunu kabulüyle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine ve de kaldırma nedenine göre sair istinaf yasa yolu başvuru nedenlerinin incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.