Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/2087 K.2026/269

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili ile davalı şirketin 21/04/2018 tarihinde yapılan sözleşme ile sauna yapım işi konusunda anlaştıklarını, dilekçe ekinde sunulan sözleşme ile davalı tarafın süresi içerisinde edimlerini yerine getirmediğini, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin.... d.iş sayılı dosyası ile davalı tarafından yapılan eksik işlerin tespit edilmiş olup davalı taraf yapmayınca başka firmalara yaptırılmak zorunda kaldığını, 01/08/2018 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte 77.960,40 TL eksik yapılan işlerin bedelinin davalı şirketten alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Tarafların 21/04/2018 tarihli sözleşme ile davacı şirkete ait sauna yapım işini üstlenerek edimlerini yerine getirmek üzere işe başladıklarını, o dönemde müvekkil şirketin işlerinin bozulduğunu ve bir takım ekonomik sebepler yüzünden müvekkili şirketin sözleşmeyle üstlenmiş olduğu edimleri süresinde imal ederek işveren davacı firmaya teslim edemediğini, söz konusu tespit işleminden sonra müvekkili şirket yetkililerinin, davacı şirket yetkilileri ile görüşerek eksik olan işleri tamamlamak adına anlaşma sağladıklarını,

müvekkilinin ise işi süresinde tamamlayamadığı için söz konusu çek ile ilgili herhangi bir talepte bulunmadığını bu nedenlerle davanın reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "..Davanın KABULÜ ile, 1-77.960,00 TL eksik iş bedelinin temerrüt tarihi olan 05/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Yerel mahkemenin gerekçeli kararı ile açıklamış olduğu gerekçenin taraflarınca kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin söz konusu eksik kalan işleri bizzat kendisinin tamamladığını, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş.

Sayılı dosyası kapsamında gerçekleştirilen tespite ilişkin tutanak müvekkili firmaya tebliğ edildiğini, söz konusu tespit işleminden sonra müvekkili şirket yetkililerinin davacı şirket yetkilileri ile görüştüğünü ve eksik olan işleri tamamlamak adına anlaşma sağladığını, müvekkili firmanın tekrardan sözleşme ile üstlenmiş olduğu edimlerden ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... d. İş. Sayılı dosyası kapsamında eksik kaldığı tespit edilen işleri tamamladıklarını, hatta ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... d. İş.

Sayılı dosyası kapsamında eksik olduğu belirtilen malzemelerin, eksik kalan işlerin tamamlama tarihinde alındığına ilişkin faturaların taraflarınca cevap dilekçesi ekinde sunulduğunu, müvekkili firma yetkilisi ...'nın şirket merkezi olan Isparta ilinde bulunduğu sırada müvekkili şirketin personeli ...de montaj işlerini yaparken bir takım malzeme ihtiyacı duyulduğunu, bu malzemelerin 19/07/2018 tarihinde davacı şirketin bir çalışanı olan ... isimli şahsın kredi kartından karşılandığını, müvekkilinin de bu şahıstan kredi kartının resmini istediğini ve aldığı malzemelerin bedelini aynı tarihte hesabına gönderdiğini,

davacı tarafın dava dilekçesinde ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .... d. İş. Sayılı dosyası ile tespiti yapılan işlerin başka firmalar tarafından yapıldığını beyan ettiğini, bu beyanın gerçeğe aykırı olduğunu, çünkü eksik kalan işlerin tekrardan müvekkili firma tarafından gerçekleştirildiğini, davacının ticari defterleri incelendiğinde farklı firmalar tarafından eksik kalan işin tamamlattırıldığına dair bir tespit yapılmadığını, kaldı ki davacı şirketin ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş.

Sayılı dosyası ile tespit edilen eksik işlerin başka firmalar tarafından gerçekleştirildiğini gösteren teslim tesellüm tutanağı, iş bitirme belgesi gibi fatura gibi herhangi bir somut delili de dosya kapsamına sunmadığını, ayrıca sözleşme tarihi 2018 yılı olmasına rağmen bu tarihe kadar dava açmadığını, bu davayı açmamasının yegane sebebinin ise eksik kalan işin yine müvekkili firma tarafından tamamlanmış olması olduğunu, yerel mahkeme gerekçeli kararında dosya kapsamına sunulan faturalar kapsamında davacı tarafından 84.000,00 TL'lik işin yapıldığının anlaşıldığından bahsedildiğini,

davacı tarafça dosyaya sunulan delil dilekçelerinde böyle bir faturadan bahsedilmediği gibi dosyaya da sunulmadığını, bahsi geçen faturaların dosya kapsamında da mevcut olmadığını, davacı tarafın bir iddiasının da müvekkili şirketin üzerine düşen edimleri tamamlamadığı ya da masrafları karşılamamış olmasına rağmen, davacı şirketin kendi üzerine düşen ödemeleri yerine getirdiği yönünde olduğunu, bu iddiayı kabul etmediklerini,

taraflar arasında akdedilen 21/04/2018 tarihli sözleşmenin "İşveren Ödeme Koşulları" başlıklı bölümünde belirtilen ödeme planındaki 30/10/2018 keşide tarihli 20.000.00 TL tutarlı çeklerden bir tanesinin halen daha davacı şirketten alınamadığını ve müvekkiline ödenmediğini, müvekkilin ise işi süresinde tamamlayamadığı için söz konusu çek ile ilgili herhangi bir talepte bulunmadığını, bu nedenlerle istinaf başvurusuna konu İlk Derece Mahkemesi kararına dayalı olarak davacı tarafından müvekkili aleyhine açılmış olan icra dosyasının, istinaf başvuruları hakkında bir karar verilinceye kadar durdurulması amacıyla tehir-i icra kararı verilmesini,

istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek;... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas ve ....

Karar sayılı kararının bozulmasını, dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesini, hükmün bozulması yerine davanın Bölge Adliye Mahkemesi’nde yeniden görülmesine karar verilirse, ilk derece mahkemesinin hükmünün kaldırılmasını ve duruşmalı yapılacak istinaf incelemesi neticesinde yeniden hüküm kurularak davanın reddine dair karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekilinin istinafa cevap dilekçesi ile. Kararın usul ve esasa uygun olarak verildiğini, İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, gerek bilirkişi raporları gerekse ticari defterler ve dosya kapsamındaki diğer deliller ile davalının sözleşme yükümlülüklerini eksik ve kusurlu şekilde yerine getirdiğini, 21/04/2018 tarihli sözleşmeye aykırı olarak teslim edilmeyen imalatlar nedeniyle oluşan eksik iş bedelinin, davacı tarafından ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin ... d.iş sayılı dosyası ile ispat edildiğini, davalı tarafın eksik işlerin sonradan tamamlandığına dair herhangi bir somut ve inandırıcı belge sunamamış olması karşısında, mahkemenin kararının hukuka ve dosya kapsamına uygun olduğunu, davalı taraf, istinaf dilekçesinde eksik işlerin tamamlandığını iddia etmişse de bu iddiaları destekleyecek nitelikte;

taraflar arasında 21/04/2018 tarihli sözleşme yazılı olarak yapıldığı için işin tamamlanmasına ilişkin olarak da yazılı olarak herhangi bir teslim-tesellüm tutanağı, iş bitirme belgesi, yeni tespit raporu, karşılıklı mutabakat protokolü sunmadığını, fatura sunumunun tek başına işi tamamladığını göstermediği gibi, faturaların uygulanıp uygulanmadığı,

montajın yapılıp yapılmadığı hususlarının da somut şekilde ortaya konulmadığını, Mahkemece alınan 10/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda, eksik işlerin KDV dahil olmak üzere Makine Mühendisi açısından 29.539,20 TL, İnşaat Mühendisi açısından 301.680,00 TL olarak tespit edildiğini, ayrıca, 28/03/2025 tarihli mali bilirkişi raporunda da davacı tarafın defter ve kayıtlarının usule uygun şekilde tutulduğu ve davalıdan 84.000,00 TL alacağı bulunduğunun ifade edildiğini, davalının tanığı olan ...’ın “işi tamamladık” şeklindeki beyanı soyut ve sübjektif nitelikte olup, bilirkişi raporları ve yazılı belgeler karşısında hükme esas alınmadığını,

Hukuk yargılamasında, özellikle ticari işlerde yazılı delillerin üstünlüğü ilkesinin geçerli olduğunu, nitekim eksik işlerin varlığı, tanık beyanlarından değil, bilirkişi raporları ve yazılı belgelerle sabit olduğunu, davacı tarafın eksik işleri başka firmalara yaptırmak zorunda kaldığını ve buna ilişkin tespit dosyasına dayandığını, bu nedenlerle; davalı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddini, .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...Esas,...

Karar sayılı hükmünün onanmasını, davalı tarafın tehiri icra talebinin reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin istinaf eden tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Her ne kadar istinaf incelemesinin duruşmalı yapılması talep edilmiş ise de; HMK'nın 356. Maddesinde aynı Yasanın 353. Maddesinde belirtilen haller dışında istinaf incelemesinin duruşmalı yapılacağının düzenlendiği ve incelemeye konu dosyanın kapsamından da HMK'nın 353. Maddesi uyarınca duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilebileceği anlaşıldığından, duruşma talebi yerinde görülmemiş ve istinaf incelemesi dosya üzerinden gerçekleştirilmiştir.

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan bir kısım işlerin eksik bırakıldığı iddiasıyla açılan, eksik işler bedelinin davalıdan tahsili istemli davadır.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Somut olayda davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir.

Taraflar arasında 6098 sayılı BK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi ilişkisi bulunmakta olup, iş sahibinin borcu iş bedelini ödemek (TBK'nın 479/1.md.), yüklenicinin borcu ise, eseri iş sahibinin amacına uygun, haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmektir (TBK'nın 471/1.).

Eldeki davada taraflar arasında sauna yapımına ilişkin götürü bedelli eser sözleşmesi imzalanmış olup, davalı tarafça kararlaştırılan iş bedelinden 30/10/2018 keşide tarihli 20.000,00 TL tutarlı çekin ödenmediği ileri sürülmüş ise de mahkemece bu hususta araştırma yapılmadığından iş bedelinin tamamının ödenip ödenmediği dosya kapsamında belli değildir.

Davacı taraf davalının işi eksik bıraktığını beyanla başka firmalara yaptırmak zorunda kaldığını beyan ettiği eksik işler bedelinin davalıdan tahsilini talep etmekte, davalı taraf ise davacı tarafça yaptırılan delil tespitinden sonra davacı tarafla irtibata geçilerek işin tamamlandığını, buna dair malzeme faturalarının bulunduğunu, davalının iş bedelinden 20.000,00 TL'lik bir adet çeki ödemediğini savunarak davanın reddini talep etmektedir.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda delil tespitinden sonra işin tamamlatıldığı davacı tarafça beyan edildiğinden yerinde incelemeye gidilmediği, tespit bilirkişi raporundaki eksiklikler üzerinden rapor hazırlandığı belirtilmiş olup, buna göre işin tamamlanmış olduğu konusunda uyuşmazlık yoktur. Davacı taraf delil tespitinden sonra işi başka firmalara tamamlattığını beyanla tanık beyanlarına dayanmış, davalı taraf ise işi delil tespitinden sonra davacı tarafla irtibata geçerek kendisinin tamamladığını beyanla bir kısım faturalar, işin tamamlandığı zaman çekildiği iddia ettiği fotoğraf ile, tanık beyanına dayanmıştır.

Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir.

Bu şekilde belirlenen iş bedeli yapılan ödemelerden az ise, iş sahibi fazla ödediği bedelin iadesini; fazla ise yüklenici ödenmeyen iş bedeli alacağının tahsilini isteyebilir. Sözleşme dışı iş kalemlerine ilişkin istemlerde ise, yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayiç bedellerine göre hesaplama yapılarak iş bedelinin bulunması gerekir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 2020/2407 Esas, 2020/3033 Karar).

Ancak götürü bedelli sözleşmelerde iş bedelinin tamamı ödenmiş ise, eksik ve ayıplar nedeniyle fiziki oran kurulması gerekmez; bu durumda iş sahibi, eksik ve ayıplı işlerin giderim bedelini isteyebilir. (ÖZTÜRK, Muammer. GÖZÜTOK Zeki: Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, 2019, s. 569)

İlk derece mahkemesince davanın kabulü cihetine gidilmiş ise de hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalının dayandığı faturaların dava konusu işin tamamlanmasına ilişkin olup olmadığı konusunda değerlendirme bulunmamakta, yukarıda belirtilen şekilde hesaplama yapılmadığından raporun hükme elverişsiz olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılması gereken, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda başka bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak iş bedelinin tamamının ödenip ödenmediği hususu ilgili bankaya müzekkere yazılarak(20.000,00 TL'lik bir adet çekin ödenmediği savunulduğundan) aydınlatıldıktan sonra ödenmediyse fiziki oran kurulmak suretiyle, ödendiyse fiziki oran kurulmasına gerek olmaksızın eksik işler bedeli hesaplanmalı, dosya kapsamında sonuca varırken de dosyada davalı tarafından sunulan faturaların eksik kalan işlerin tamamlanmasına ilişkin olup olmadığı ve taraf delilleri değerlendirilmeli,

aksinin ispat edilemediği durumlarda gerçekleşen imalatın yüklenici tarafından yaptırıldığı hususunda karine mevcut olduğu unutulmamalıdır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.