Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/42 K.2025/76

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde. 30/12/2022 günü saat 15.40 sularında ...kavşağında meydana gelen trafik kazası sonucunda davacıların eşi/babası olan ...'ın vefat ettiğini, ...'ın kullandığı ... plakalı motora ... plakalı aracı kullanan ...'nın kırmızı ışık ihlali yaparak çarptığını, ... yeşil ışıkta aracını sürdüğünü, olayda ağır yaralanan ...'ın gördüğü tedaviye rağmen 04/01/2023 tarihinde vefat ettiğini, davaya konu trafik kazası nedeniyle ... Mahkemesi'nde ... Esas ...

Karar sayılı karar ile yargılama yapılarak sanığın tam kusurlu olduğu kanaatine varılarak cezalandırılmasına karar verildiğini, ...'ın ölümüne neden olan ...'nın kullandığı ... plaka sayılı aracın davalı sigorta şirketince sigortalandığını, olaydan sonra müteveffa ...'ın mirasçılarının ZMMS poliçesi yapan davalı sigorta şirketine 27/03/2023 tarihinde başvuruda bulunduklarını, başvurularının 31/03/2023 tarihinde kayda alındığını, ancak davalı şirketin davacı tarafa ödeme yapmadığı gibi cevap da vermediğini belirterek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve tazminat miktarı kesinleştiğinde ıslah dilekçelerini sunmak üzere, davacı ... için 20.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 25.000,00 TL si destekten yoksun kalma tazminatının davalıya başvuru tarihi olan 31/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 12/06/2023 tarihli ıslah dilekçesiyle, bilirkişi raporunda belirtilen destekten yoksun kalma tazminatı bedeli farkı olan 975.000,00 TL farkın dava bedeline eklenerek toplam 1.000.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalıya başvuru tarihi olan 31/03/2023 tarihinden itibaren en yüksek faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili ayrıca 03/10/2024 tarihli beyan dilekçesi ile, ıslah istemlerinin 872.973,08 TL si davacı eş ... adına, 127.026,92 TL sinin davacı kızı ... adına yapıldığını, artırımın %87,29 oranındaki artışı ...'a, %12,71 oranındaki artışın ise ...'a ait olduğunu beyan etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunduğunu, dava konusu kazaya ilişkin gerçek kusur oranlarının saptanması gerektiğini, sigortalı araç sürücüsü ...'nın ceza dosyasında alınan beyanında kendi istikametine yeşil ışık yanarken kazanın meydana geldiği kavşağa giriş yaptığı, bu sırada sol taraftan gelen ambulansa yol vermek için durakladığı ancak bu sırada sağdan hızla gelen motorsiklet sürücüsü müteveffanın aracın sağ yan kısmına çarparak dava konusu kazanın meydana geldiğini ifade ettiğini, bu sebeple sigortalı araç sürücüsüne kırmızı ışık ihlali yaptığından bahisle kusur atfedilmesinin kabul edilemeyeceğini,

gerçek kusur oranlarının oransal olarak tespitinin yapılabilmesi için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden rapor alınmasını talep ettiklerini, müteveffanın kaza anında motorsiklet sürücüsü olup kask, kolluk, dizlik gibi koruyucu emtialarının da takılı olmadığını, bu sebeple zararın artmasında müterafik kusurunun bulunduğunu, aktüer hesaplama yapılırken kusur durumu dışında belirlenen tazminat miktarından Yargıtay yerleşik uygulamaları gereği %20 müterafik kusur indirimi yapıldığını, ...'ın destek olarak kabul edilmesi için öncelikle sağlık durumunun yerinde olmasının gerektiğini,

müteveffanın kaza tarihinde 60 yaşında olup emekli olduğunu, yaşlılık nedeniyle sağlık durumunun yerinde olmadığını, bu sebeple destek olarak kabulünün mümkün olmadığını, müteveffanın diğer destek alacaklılarının tespiti için nüfus kayıt örneklerinin de çıkartılıp diğer destek alacaklılarının payları oranında garameten hesaplama yapılmasını talep ettiklerini, müteveffanın emekli olması nedeniyle pasif dönemde olduğunu ve aylık gelir olarak asgari ücretin esas alınması gerektiğini, davalı sigorta şirketinin kazanın tarafı olmadığını bu sebeple faiz sorumluluğunun başlayabilmesi için temerrüde düşmesi gerektiğini savunarak,

davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ...Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi tarafından hazırlanan 15/03/2024 tarihli raporda sürücü ...’nın %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, müteveffa sürücü ...'ın kusursuz olduğu tespit edildiği,

aktüerya bilirkişisinden alınan raporda özetle desteğin trafik kazası neticesinde vefatı nedeni ile kusur indirimi yapılmaksızın davacıların toplam destekten yoksun kalma zararları 1.895.475,57 TL hesaplanmış olup, davalı sigorta şirketinin 30.12.2022 kaza tarihinde geçerli sigorta poliçe limiti 1.000.000,00 TL olduğu ve Davacıların payları oranında destekten yoksun kalma zararları ;

a- Davacı eş ... yönünden 1.654.699,14 TL, davalı sigorta şirketinin poliçe limiti dahilinde sorumluluğu ise 872.973,08TL b- Davacı kız çocuk ... yönünden 240.776,43TL, davalı sigorta şirketinin poliçe limiti dahilinde sorumluluğu ise 127.026,92TL olduğu "tespit edilmiş olmakla alınan raporun denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, ayrıca dava dilekçesi ekinde davacı ...'ün öğrenim belgesinin de dosyaya sunulduğu, mahkemece davacıların murisi ...'ın zararın meydana gelmesinde müterafik kusurunun olup olmadığının araştırıldığını;

ceza dosyasındaki bilgi, beyan ve fotoğraflar ile dosyadaki bilgi belgelerden anlaşılacağı üzere davacılar murisinin sürücü konumunda olduğu motorsikletiyle seyir halinde iken meydana gelen kazada kafatası kırığı nedeniyle vefat etmiş ise de kazada kusuru olmadığı gibi kaza sırasında koruyucu tertibatı (Kaskının) bulunduğu anlaşılmakla müterafik kusur indiriminin yapılmadığını, sigorta şirketinin temerrüdü yönünden ise, kaza tarihinde yürürlükte bulunan 2918 Sayılı Yasanın 99. Maddesi gereğince sigorta şirketinin ihbarı takip eden 8 iş günü sonunda temerrüdü gerçekleştiğinden,

sigorta şirketinin davanın kısmi dava olup olmamasına bakılmaksızın zararın tamamı yönünden ödeme yükümlülüğü doğduğundan tazminatın tamamı yönünden temerrüdü gerçekleşeceğinden faiz başlangıcına yönelik davalı sigorta şirketinin, 2918 sayılı KTK 99. maddesi gereğince başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü içerisinde tazminatı ödemesi gerektiği, bu süre içinde ödeme yapılmaz ise bu süre sonra erdikten sonra 9. gün sigorta şirketinin temerrüde düştüğü, davacı tarafın davadan önce sigorta şirketine bir başvuruda bulunmaması halinde yada başvuru ispatlanmadığı hallerde davalı sigorta şirketinin dava tarihi itibari ile temerrüte düştüğü,

davacının davalı sigorta şirketine 27/03/2023 tarihinde bakiye tazminat talepleri yönünden başvuru yaptığı, davalı sigorta şirketince ödeme yapılmadığı anlaşılmakla 9. İş günü olan 13/04/2023 tarihinde temerrüde düştüğü, davalı sigorta tarafından sigortalanan aracın hususi/otomobil olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; ıslah dilekçesinin açıklanması için davacılar vekili tarafından sunulun beyan dilekçesine karşı beyan süreleri dolmadan davalı şirket aleyhine hüküm tesis edildiğini, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, ayrıca mahkemece 15/03/2024 tarihli kusur raporuna itirazları giderilmeden karar verildiğini, ambülans nedeniyle mücbir sebep hali bulunduğunu, müteveffanın ağır kusurlu olduğunu, aktüer raporundaki aktif dönem hesabında desteğin gelirinin asgari ücretinin üzerinde kabul edilerek hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, müteveffanın emekli olup pasif dönemde olduğunu,

bu sebeple aylık gelir olarak asgari ücretin esas alınması gerektiğini, 2023 yılı için pasif dönem tazminat hesaplamalarında kullanılacak, vergiler hariç net asgari ücret miktarı 9.590,15 TL olduğunu, 2024 yılı için pasif dönem tazminat hesaplamalarında kullanılacak, vergiler hariç net asgari ücret miktarı 14.322,76 TL olduğunu, bilirkişi tarafından daha fazla ücrete göre hesaplama yapıldığını, aktüer hesaplaması yapılırken 1.65 teknik faiz kullanılması gerekirken prograsif rant kullanılmasının hatalı olduğunu, davacı eşin evlenme indiriminin hatalı uygulandığını, evlenme ihtimalinin desteğin vefat tarihine göre belirlenmesi gerektiğini,

rapor tarihine göre dahil evlenme ihtimali hesaplansa %2 evlenme ihtimali indirimi uygulanması gerektiğini, bilirkişi raporunda ise evlenme ihtimalinin 0 alındığını, zira eşinin rapor tarihi itibarıyla 18 yaş altında çocuğunun bulunmadığını, bilirkişi raporunda eşin sanki 18 yaş altı çocuğu varmış gibi %5 lik evlenme indirimi düşümü uygulamasının hatalı olduğunu, davacı eşin yeniden evlenip evlenmediği araştırılmadan aktüer raporu alındığını ve buna göre hüküm kurulduğunu, müteveffa ...'ın kaza anında motorsiklet sürücüsü olup kullanması gereken ekipmanları kullanmadığını,

müterafik kusur indirimi uygulanması gerekirken aksi yönde hüküm kurulduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, trafik kazasından kaynaklı ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinde kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin, bu zararı gidermekle yükümlü olduğu, 53/3. maddesinde ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalanların maddi tazminat isteme hakları bulunduğu, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, destekten yoksun kalma tazminatının belirlenmesinde, ölenin son gelir durumu ile birlikte, muhtemel yaşam süresinin ve bu sürenin ne kadarında aktif çalışma hayatının devam edeceği, ne kadarında pasif dönemde bulunacağının tespiti önem arzetmektedir. Çalışma hayatının, aktif çalışma dönemi ve emeklilik dönemi olan pasif devre olarak ayrılması ve özel yasalarında çalışma süreleri ayrık olarak belirtilmemiş (asker, polis vb. gibi) kişiler yönünden 60 yaşın aktif çalışma devresi, bakiye yaşam süresi varsa kalan sürenin de pasif çalışma dönemini oluşturduğu; destekten yoksun kalma nedeniyle tazminatın hesabında, pasif devrede de zararın oluşacağı ve bu zararın asgari ücret düzeyinde bir zarar olacağının kabulü gerekir.

Dosyadaki belgelere, mevcut delil durumuna, kararın dayandığı delillerle belirtilen gerekçelere, adil yargılama hakkının ihlal edilmediğine, istinaf dilekçesiyle de beyanların sunulabileceğine, ...

Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nın kavşak içerisine giren araçları ve geldiği istikamete yanan kırmızı ışığı dikkate almayan sigortalı sürücünün %100 oranında kusurlu olduğuna yönelik raporunun ve motorsiklet sürücüsü desteğin kaskının bulunması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılmamasının usul ve yasaya uygun olmasına, desteğin emekli olmasına rağmen fiili olarak gelir elde ettiği işinin bulunduğunun ispatlanmasına, 01/01/2022 tarihinden sonra asgari geçim indiriminin kaldırılmasına,

bilinmeyen dönem kazançları % 10 arttırılıp %10 iskonto edilmek sureti ile Progresif Rant yöntemi ile tazminatın belirlenmesinde ve kaza tarihinde 18 yaştan küçük çocuk bulunduğu için desteğin eşinin evlenme ihtimalinin % 0 alınmasında hata olmadığına göre, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı anlaşmakla; davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.