Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/464 K.2025/426

...

DAVANIN KONUSU

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

G.KARAR YAZIM TARİHİ : 14/03/2025

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Davacı dava dilekçesinde özetle; Muğla Ziraat Bankasından hayvancılık kredisi kullandığını, banka tarafından çek karnesi verildiğini, 3 yaprak çeki kullandığını, kalan 7 yaprak çek defterini de yanlışlıkla yaktığını, Ziraat Bankası Muğla Şubesi'nin ... numaralı 7 adet çekinin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 6102 Sayılı TTK.nun 818/1-s madde delaletiyle aynı yasanın 757 vd.maddeleri gereğince çekin rızası dışında elinden çıkması ve ziyaı nedeniyle iptal davası açma hakkının lehdar ve hamile tanındığı, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmadığı, bu halde keşidecinin muhatabı ödemekten men edebileceği veya elinden çıkan çek bedelinin kendinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebileceği, davanın usul ve yasaya uygun olarak hamil tarafından açılmadığı gerekçeleri ile "Davacı tarafça açılan davanın reddine," dair karar vermiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Ziraat Bankasındarı çekmiş olduğu krediye istinaden tarafına ait taşınmazın ipotek altına alınmış olup, kredi borcunu kapatmasına rağmen elinde bulunan çekleri iade edemediği için ipoteğin fekki işlemlerinin yapılamadığını, çekler yandığından dolayı bankaya ibrazı imkânsız olup zayi olmuş bulunduğunu, Ziraat Bankası Muğla Şubesinden tarafına verilen 12/02/2025 tarihli yazıda çek yapraklarının iptaline ilişkin mahkeme kararı getirmeden ipotek fek işleminin yapılamayacağının belirtildiğini, bu nedenlerle istinaf talebimin kabulü ile Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... sayılı kararının kaldırılmasına, davasının kabulü ile Ziraat Bankası Muğla Şubesi'nin ... numaralı 7 adet çekinin zayi olması nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta, davacı, 7 adet boş çek yaprağının sobada yanlışlıkla yakıldığını ileri sürerek, çek yaprakları hakkında zayi belgesi verilmesi istenilmiştir.

Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.

TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur.

Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; davacı tarafça açıkça zayi belgesi istenen çek yapraklarının boş çek yaprakları olduğu ifade edilmiştir. TTK hükümlerince boş çek yaprakları henüz doldurulmadığından kambiyo vasfı niteliği taşımamaktadır. Davacının, zayi nedeniyle iptali istenilen boş çek yaprakları kıymetli evrak niteliği taşımadığından bu madde kapsamında iptali istenemez. (Bknz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03/04/2018 tarihli, 2016/9840 Esas - 2018/2362 Karar sayılı ilamı)

Açıklanan bu durum karşısında; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgeler uyarınca mahkeme kararının gerekçesinde ve dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmakla, davacının istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.