Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi E.2025/954 K.2025/1165

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih ve numarası gösterilen karara karşı davalı Star Diyarbakır Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti vekili istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A)Tarafların İddia ve Savunmaları:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle: 26.05.2024 tarihinde müvekkillerinin yasal mirasçısı oldouğu .....'ın içerisinde yolcu olarak bulunduğu, davalı ....ve Tic. Ltd.

Şti.'ye ait .... plaka sayılı otobüsün diğer davalı ....r'in sevk ve idaresinde iken aracın yoldan çıkması sonucu meydana gelen trafik kazası nedeniyle ......'ın vefat ettiğini, kazanın meydana gelmesinde davalı .....'in kusurlu olduğunu, .... plaka sayılı aracın ZMMS sigorta poliçesinin davalı sigorta şirketi tarafından düzenlendiğini, müteveffanın ölümü ile birlikte müvekkillerini müteveffanın desteğinden yoksun kaldıklarını, ayrıca manevi üzüntü yaşadıklarını,

davalı sigorta şirketine yapılan başvuruya istinaden ödeme yapılmadığını ileri sürerek fazlası saklı müvekkilleri .... ile ....ç yönünden ayrı ayrı 1.000,00 TL olmak üzere toplamda 2.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı davalılardan müştereken ve müteselsilen, müvekkillerinden ....ve ....yönünden ayrı ayrı 200.000,00 TL, diğer müvekkilleri yönünden de ayrı üyrı 100.000,00 TL olmak üzere toplamda 600.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan .. ile.....Turizm Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır

B)İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda davanın açıldığı tarih itibariyle 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu, davacının ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi nedeniyle tüketici, dava konusu taşıma işleminin de tüketici işlemi sayıldığı, buna göre yukarıda belirtilen yasa hükümleri uyarınca işbu davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait bulunduğu açıktır. Dava konusu olayda davalı sigorta şirketi ile davacı arasındaki uyuşmazlığı inceleme görevi ticaret mahkemesine ait ise de işbu dava, taşıyan olan davalıya karşı birlikte açılmıştır. Bu durumda davalılar arasında bağlantı olduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği de muhtemeldir.

Hal böyle olunca usul ekonomisi, daha isabetli bir karar verilmesi ve davaların makul bir süre içinde bitirilmesi yükümlüğü açısından, davaların birlikte görülmesi gereklidir. Ayrıca davalı sigorta şirketi hakkındaki davanın da ticaret mahkemesine göre daha özel nitelikteki tüketici mahkemesinde görülmesi, göreve ilişkin usul kurallarına da uygun düşecektir.

Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkeme, görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler ve görevsiz olduğu kanısına varırsa kendiliğinden görevsizlik kararı verir. Taraflar da, yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile mahkemece re’sen, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır. Çünkü görev her halükarda dava şartlarındandır.

Bu durumda davanın, davacıların desteği ..... ile davalı işleten..... Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.’ne ait olan yolcu otobüsünün karıştığı trafik kazası nedeniyle vefatından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olması, taraflar arasındaki ilişkinin taşıma sözleşmesinden kaynaklanması ve müteveffanın vasfına sahip olması nedeniyle müteveffa ile davalı taşıyan arasındaki temel ilişki olan taşıma sözleşmesinin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında kalması nedeniyle davaya bakma görevi Tüketici Mahkemesine aittir...." gerekçesiyle "Mahkememizin görevsizliği nedeniyle HMK.'nun 114/1-c maddesi ve 115/2. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine,

Görevli mahkemenin daha önceden görevsizlik kararı veren Diyarbakır 1. Tüketici Mahkemesinin görevli olduğuna," şeklinde karar verilmiştir.

Karara karşı davalı .....İnşaat Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

C)İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı .....Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle;Davanın açıldığı tarih itibariyle 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu, davacının ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi nedeniyle tüketici, dava konusu taşıma işleminin de tüketici işlemi sayıldığı,

buna göre yukarıda belirtilen yasa hükümleri uyarınca işbu davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait bulunduğunu, dava konusu olayda davalı sigorta şirketi ile davacı arasındaki uyuşmazlığı inceleme görevi ticaret mahkemesine ait ise de işbu dava, taşıyan olan davalıya karşı birlikte açıldığını, bu durumda davalılar arasında bağlantı olduğunu, biri hakkında verilecek kararın diğerini de etkileyeceğini, usul ekonomisi, daha isabetli bir karar verilmesi ve davaların makul bir süre içinde bitirilmesi yükümlüğü açısından, davaların birlikte görülmesi gerektiğini,

davalı sigorta şirketi hakkındaki davanın da ticaret mahkemesine göre daha özel nitelikteki tüketici mahkemesinde görülmesi, göreve ilişkin usul kurallarına da uygun düşeceğini, görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile mahkemece re’sen, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlaması gerektiğini, görevin her halükarda dava şartlarından olduğunu, ....le davalı işleten ..... İnşaat Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti.’ne ait olan yolcu otobüsünün karıştığı trafik kazası nedeniyle vefatından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olması, taraflar arasındaki ilişkinin taşıma sözleşmesinden kaynaklanması ve müteveffanın vasfına sahip olması nedeniyle müteveffa ile davalı taşıyan arasındaki temel ilişki olan taşıma sözleşmesinin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında kalması nedeniyle davaya bakma görevinin Tüketici Mahkemesine ait olduğu belirterek davanın usulden reddine karar verildiğini, yerel mahkemece yapılan değerlendirmenin hatalı ve yanlış olduğunu,

görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, taşıma işleri hakkındaki maddi hukuk normları ile ilgili düzenlemeler de TTK'nın 4. Kitabında yer aldığından, taşıma sözleşmelerden kaynaklanan tüm uyuşmazlıkların, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari iş ve ticari dava sayılacağını, somut uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

D)Delillerin Değerlendirilmesi, Hukuki Sebepler ve Gerekçe

6100 HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda;

Dava, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davaya konu olayda, davacıların murisi ....ın davalı ....Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti adına kayıtlı .... plakalı araçta yolcu olarak bulunmakta iken 26/05/2024 tarihinde aracın kaza yapması neticesinde vefat ettiği, davacıların murisinin içerisinde yolcu olarak bulunduğu otobüsün sürücüsü ...., maliki ve işleteni ....Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ....Sigorta'ya karşı birlikte açıldığı anlaşılmaktadır.

HMK'nın 1.maddesinde görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetileceği düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un 355. maddesindeki "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak, bölge adliye mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir." şeklindeki düzenlemeyle kamu düzenini ilgilendiren hususların istinaf incelemesi sırasında resen gözetileceğine işaret edilmiştir.

Mahkemelerin görevlerini belirleyen usul hukuku kuralları kamu düzenine ilişkindir; görev itirazı yargılamanın her aşamasında, usul hukukuna ilişkin hiçbir sınırlamaya tabi olmaksızın taraflarca ileri sürülebileceği gibi, davayı gören mahkeme de, bu yönde bir itiraz olmasa bile, görevli olup olmadığını kendiliğinden değerlendirmekle yükümlüdür. Her dava, usul hukukunun kamu düzenine ilişkin kurallarının gösterdiği görevli mahkeme hangisi ise orada görülür. Bu konuda kazanılmış hak da olmaz.

Taşıma sözleşmesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş ise de, 28/05/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketici'nin Korunması Hakkında Kanunun 3/k maddesinde tüketici. "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi", 3/ı maddesinde tüketici işlemi ise.

"Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 73/1.maddesinde, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir.

Bu durumda davanın, müteveffa .....’ın yolcu olarak seyahat ettiği davalı ..... Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. şirketin işleteni olduğu otobüsün kaza yapması sonucu vefat etmesinden doğan maddi-manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, taraflar arasındaki ilişkinin taşıma sözleşmesinden kaynaklandığı, muris/müteveffanın tüketici vasfına sahip olup, davalı taşıyan arasındaki temel ilişki olan taşıma sözleşmesinin dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında kalması nedeniyle, davaya bakma görevinin Tüketici Mahkemesine ait olduğu,

davalı sigorta şirketi yönünden uyuşmazlık ticaret mahkemesi görev alanına dahil ise de, tüketici mahkemesinin daha özel mahkeme olması sebebiyle, ihtiyari dava arkadaşlığı ve müteselsil sorumluluk ilkesi gereğince bu davalı hakkındaki davanın diğer davalı ile birlikte tüketici mahkemesinde görülmesinin zorunlu olduğu değerlendirilmiştir

Yukarıda açıklanan olgular ve yasal düzenlemeler gözetilerek; somut uyuşmazlıkta Tüketici Mahkemesinin görevli olması nedeniyle, ilk derece mahkemesi kararı yerinde görülmekle, davalı .....Turizm İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvuru talebinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.