Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2022/158 K.2022/81

Taraflar arasında görülen davada Mahkemece geçici hukukî koruma talebinin kabulü kararına yönelik itirazın reddine dair verilen ara kararın istinaf incelemesi aleyhine ihtiyati haciz istenilen *** Şti. vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden vekili; müvekkilinin hâmili, aleyhine ihtiyati haciz istenilenlerin de keşidecisi ve cirantası oldukları ve dilekçe ekinde fotokopisi sunulan *** Şubesine hitaben keşide edilen **** numaralı *** keşide tarihli, *** TL bedelli çekten kaynaklanan alacak nedeniyle aleyhine ihtiyati haciz istenilen borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile bankalardaki ve üçüncü şahıslardaki her türlü hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, **** tarihli karar ile, talebin kabulü ile talep konusu alacak olan **** TL'nin %15'i tutarında teminat yatırıldığında borcu karşılayacak şekilde borçluların taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine 2004 sayılı İİK m. 257 ve müteakip hükümleri gereğince ihtiyati haciz konulmasına karar verilmiştir.

Söz konusu karara, aleyhine ihtiyati haciz istenilen *** Şti. vekili tarafından verilen **** tarihli dilekçe ile itiraz etmesi üzerine Mahkemece İİK m. 265/4 hükmü uyarınca itiraz duruşmalı olarak incelenerek *** tarihli duruşmada alınan ara kararı ile ihtiyati haciz kararına itirazın reddine karar verilmiş ve bu hususta gerekçeli ara karar yazılmıştır.

*** tarihli ara karara karşı, aleyhine ihtiyati haciz istenilen **** . Şti. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran aleyhine ihtiyati haciz istenilen *** Şti. vekili; daha önce de ileri sürülen yetki itirazını yinelediklerini, müvekkili şirketin ticari faaliyet adresi itibariyle yetkili mahkemenin Amasya mahkemeleri olduğunu, bu dosyadan alınan ihtiyati haciz kararı ile Ergani İcra Müdürlüğünün *** E. sayılı dosyasında müvekkili aleyhine takip başlatıldığını, İİK m. 257 hükmündeki koşulların oluşmadığını,

talep konusu çek hakkında Amasya 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin *** E. sayılı dosyasında alınan ara karar ile ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile *** tarihinden sonra çekin icraya konu edilmesi halinde takibin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini, bahse konu ara karar ile takibin tedbiren durdurulmasına karar verilmiş olduğu halde karşı tarafça talep edilen ihtiyati haciz talebinin kabulünün hukuka uygun olmadığını, çekin bankaya ibraz edilmeden önce ciroların karalandığını, çek keşide tarihi kısmındaki düzeltme/oynamaya ilişkin parafın müvekkiline ait olmayıp bu hususta,

Ergani İcra Hukuk Mahkemesi'nin **** E. sayılı dosyasında itiraz davası açıldığını beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde; Talep, 2004 sayılı İİK m. 257 vd. hükümleri uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine ilişkin olup; uyuşmazlık, somut olayda ihtiyati haciz koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır.

Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Müeccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

2004 sayılı İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı hakkında kanaat verilmesi yeterlidir. Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulması aranmaktadır.

Yine 2004 sayılı İİK m. 265/1 hükmü uyarınca, borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

Yukarıda anılan ilke ve esaslar çerçevesinde somut olayın değerlendirilmesinde;

2004 sayılı İİK m. 258 hükmünde; ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda 6100 sayılı HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yeri çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Ancak, muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanır ve 6100 sayılı HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelir (Bkz. Yargıtay 11. HD'nin 05/12/2016, E. 2016/12815, K. 2016/9299 tarih ve sayılı kararı).

Bu itibarla, ihtiyati hacze konu çeklerin ibraz edildiği ve karşılıksız çıktığı ve ayrıca alacaklının kendi yerleşim yeri olan Ergani ilçesi yönünden yetkili Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinden talepte bulunduğu gözetilerek, aleyhine ihtiyati haciz istenilenin bu yöne değinen istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

Öte yandan, 2004 sayılı İİK m. 72/2 hükmü uyarınca icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında "icra takibinin durdurulması" hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği düzenlenmekle, ihtiyati haciz kararı geçici hukuki himaye tedbiri olup icra işlemi mahiyetinde bulunmadığından, ihtiyati hacze itiraz eden vekili tarafından Amasya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verildiği bildirilen tedbir kararı, ihtiyati haciz kararını engeller mahiyette bulunmayıp, ihtiyati tedbir kararı icra takibi ve icra işlemlerini durduracağından, borçlu vekilinin bu yöndeki istinafı da yerinde değildir. Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali davasında verilen ödemeden men yasağı kararı da ihtiyati haciz kararı verilmesine engel değildir.

Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz kararına itirazın reddine dair verilen **** tarihli ek kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, aleyhine ihtiyati haciz istenilen vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353(1)-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.