Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/637 K.2024/910

Hasımsız olarak görülen davada Mahkemece davanın reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirketin yaşadığı mali sorunlar nedeniyle gerekli ödemeleri zamanında yapamadığını, bu esnada şirketin mali kayıtlarını tutmakla görevli muhasebecinin şirket evrak ve kayıtlarını havi bir koliyi yetkiliye iade ederek istifa ettiğini, şirket yetkilisi ...'nun koliyi alarak evine götürdüğünü, eşinin okur-yazarlığının bulunmaması ve daha önce de benzer kutu ve kolilerin eve odun sobasında yakılmak için getirilmesi sebebiyle ilgili evrakların odun sobasında yakıldığını, yönetim kurulu karar defteri, müdürler kurulu karar defteri, genel kurul karar defteri, şirket imza sirküleri, şirketi temsil yetkisine dair vekaletname gibi evrakların bu suretle zayi olduğunu öne sürerek mezkur evraklara ilişkin zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davanın, davacı şirkete ait sair kıymetli evrakın zayi olduğundan bahisle zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olduğu, 6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesine göre yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kanuni saklama süresi içerisinde zayi olan belgelere dair dava açılabileceği, dava konusu olayda ise kanunda açıklanan bir nedenin ileri sürülmediği, davacının ilgili evrakları muhafazada basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gerektiği, ticari defter ve belgelerin mutad olarak bulunması gereken yer dışında bulundurulduğu ve gerekli tedbirlerin alınmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; Mahkemece evrakların ziyaa uğrama şeklinin hatalı değerlendirildiğini, müvekkili şirket yetkilisinin evrakları koli içerisinde evine getirdiğini, burada eşinin okuma-yazma bilmemesi ve daha önceden de alışagelmiş şekilde evrakları sobayı tutuşturmak için kullandığını, olayın hayatın olağan akışına uygun olduğunu ve evrakların yanarak yok olması sebebiyle ziyaa sebebinin yangın şeklinde değerlendirilmesi gerektiğini beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; Dava, 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı).

Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382).

Somut olayda; ... tarihli Ticaret Sicil Gazetesine göre davacı şirketin merkezinin "...." olduğu, ticari defter ve belgelerin mutad saklanma yerinin işletmenin merkezi olduğu, söz konusu defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermediği, bu nedenle metnine yukarıda yer verilen 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmünde düzenlenen koşulların gerçekleşmediği anlaşılmakla, Mahkemece talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, 6100 sayılı HMK m. 355 hükmü uyarınca kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, 6100 sayılı HMK'nın 353(1)-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.