Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1435 K.2025/1261

Taraflar arasında görülen davada İlk Derece Mahkemesince verilen görevsizlik kararının istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında yapılan sözleşme mukabilinde müvekkili şirkete ait araçların karşı şirket bünyesinde kiraya verildiğini ve işbu araçların şirket bünyesinde çalıştıklarını, müvekkili şirkete ait araçların kira bedeli olarak doğmuş bulunan alacağının faturalandırıldığını, ancak davalı şirket tarafından fatura bedelinin ödenmediğini, müvekkili şirkete ait araçların çalışmış oldukları süreye ilişkin olarak müvekkili şirket doğmuş bulunan alacağını 11/04/2025 tarihli, .....

TL bedelli ve ...... numaralı fatura ile faturalandırıldığını, işbu faturanın Iğdır İcra Müdürlüğünün ......

E. sayılı takibine konu edildiğini ve yetki itirazı üzerine Diyarbakır İcra Dairesinin ......E. sayılı dosyasına kaydını aldığını ve karşı taraf tarafından yapılan itiraz mukabilinde takibin durduğunu, müvekkili şirketin sözleşme gereğince doğmuş olan alacağını faturalandırdığını, ancak davalı şirketin müvekkili şirket alacağını hayli uzunca süredir ödemekten kaçındığını beyan ederek; itirazın iptaline, takibin devamı ile davalı şirketin %20'den aşağı olmayan icra inkar tazminatı ile yargılama giderleri ile vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince dosya üzerinden görevsizlik kararı verildiğinden, davalı tarafın davaya cevabı bulunmamaktadır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama neticesinde; 6100 sayılı HMK'nun 4. maddesinin 1/a. bendine göre, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların sulh hukuk mahkemelerinde görülmesi gerektiği, davanın taraflarının tacir olmasının, uyuşmazlığın asliye ticaret mahkemesinde görülmesi için yeterli olmayıp, 6100 sayılı HMK'daki kira sözleşmelerine ilişkin özel düzenleme nedeni ile uyuşmazlığın çözümünde sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; davacı müvekkili şirket ve davalı şirket arasında yapılan araç kiralama işinin ve bu işe bağlı doğan alacağın her iki tarafın da ticari faaliyetini ilgilendiren iş ve işleyiş kapsamında gerçekleştiğini, davanın 6102 sayılı TTK m. 4 hükmü uyarınca ticari dava olduğunu, bu davalara bakma görevinin asliye ticaret mahkemesine ait olduğunu ve görevsizlik kararının hatalı olduğunu beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, 2004 sayılı İİK m. 67 hükmü uyarınca faturadan kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Göreve dair kurallar kamu düzenine ilişkin olup 6100 HMK'nın m. 1 hükmü uyarınca mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir; m. 114(1)-c hükmüne göre de mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. Aynı Kanun'un m. 115 hükmüne göre ise, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmelidir.

6098 sayılı TBK m. 299 hükmü uyarınca, kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Yargıtay kararlarında, sözleşmede iş tanımının şoförle birlikte araç kiralama olarak belirtilmesi durumunda sözleşmenin sürücülü araç hizmeti alımına dair bir sözleşme olduğu kabul edilmekte ise de (Yargıtay 3. HD'nin 11/12/2019 tarihli ve 2019/687 E., 2019/9983 K. sayılı kararı); somut olayda davaya konu icra takibine dayanak faturada "malzeme/hizmet açıklaması" kısmında "kamyon kira bedeli şoförsüz" şeklinde açıklama yapıldığı, uyuşmazlığın bu haliyle hizmet (şoförlü araç kiralama) sözleşmesinden değil, (şoförsüz) araç kira sözleşmesinden kaynaklandığı aşikardır.

6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” sulh hukuk mahkemesi görevlidir.

Somut olayda, davaya konu icra takibine dayanak .....tarihli, .....TL bedelli ve ...... numaralı faturada "malzeme/hizmet açıklaması" kısmında "kamyon kira bedeli şoförsüz" şeklinde açıklama yapıldığı, uyuşmazlığın kira ilişkisi kapsamında kaldığı, davaya bakmaya sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu kabul edilmelidir.

Zira iki ticaret şirketi arasındaki bir kira sözleşmesinden kaynaklanan bir alacak, tazminat ya da itirazın iptali davası nispî ticarî olmasına rağmen, 6100 sayılı HMK m. 4(1)-a hükmündeki özel düzenleme nedeniyle sulh hukuk mahkemesinde görülmelidir.

O hâlde İlk Derece Mahkemesince, sulh hukuk mahkemesinin görevli olması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin davanın asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğine dair istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle, Dairemizce yapılan değerlendirmede; İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede, usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, incelemenin istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.