Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2022/507 K.2024/396

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalı arasında 20.09.2018 tarihinde imzalanan taşeron sözleşmesi ile davalı şirketin ... Belediyesinden ihale ile almış olduğu ve yüklenicisi olduğu kilitli parke taşı ile yol kaplaması yapım işinin bir kısmının 950.000,00-TL bedele müvekkilince yapılması hususunda anlaşmaya varıldığını, müvekkilinin işi süresinde eksiksiz bir biçimde yaparak teslim ettiğini, dava dışı ...

Belediyesinin işi kabul ettiğini, davalı şirketin müvekkiline 121.500,00-TL'yi banka havalesi yoluyla ödediğini, bunun dışında malzeme alımı, nakliye, akaryakıt giderleri ve işçi maaşları olmak üzere 348.200,00-TL, beton ve bordür alımı için 70.000,00-TL olmak üzere toplam 539.700,00-TL ödeme yaptığını ancak bakiye 410.300,00-TL'yi ödemediğini, müvekkilinin davalı şirket hakkında Erzurum...

İcra Müdürlüğünün 2019/...E. sayılı dosyası ile takibe başlamış ise de davalının takibe itiraz ettiğini, takibin durduğunu, davalının takipten sonra 8.988,00-TL daha ödeme yaptığını, yine takipten sonra dava dışı ... Metal İnş. Gıda...Ltd.

Şti.'den alınan ve davalının ödemesi gereken parke bedeli olan 202.488,00-TL'yi de müvekkilinin ödediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 60.000,00-TL'nin ihale hak ediş tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile bilikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili UYAP sistemi üzerinden gönderdiği 03.11.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile alacak istemini 401.312,00-TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, işe başlandıktan sonra bütün işlerin müvekkili şirket tarafından yapıldığını, sözleşmede iş bedeli 950.000,00-TL olarak kararlaştırılmış ise de davacının toplamda 601.800,00-TL tutarında fatura kestiğini, davacı vekili dava dilekçesinde dışı ... Metal İnş. Gıda...Ltd.

Şti.'ne davalı iş sahibi şirket tarafından yapılması gereken 202.488,00-TL ödemenin müvekkili tarafından yapıldığını ileri sürmüş ise de bunun gerçeği yansıtmadığını, zira müvekkilinin dava dışı bu şirkete söz konusu ödemeyi yaptığını, ancak faturayı davacı adına düzenlettirdiğini, davacının da dava dışı ... ...Ltd.

Şti.'ne ayrıca bir 202.488,00-TL ödeme yapmış ise de bu ödemenin davacı ile dava dışı ... şirketi arasındaki bir başka hukuki ilişkiden kaynaklandığını, müvekkilinin davacıya 157.708,90-TL işçi maaşları, 19.708,48-TL SGK ödemesi, 189.950,00-TL nakliye, 141.500-TL ödeme, 236.000,00-TL ... ...Ltd.

Şti.'ne ödeme olmak üzere toplam 744.885,38-TL ödeme yaptığını, davacının yaptığı iş kadar bedel talep edebileceğini, nitekim davacının toplamda 601.800,00-TL tutarında fatura kestiğini, müvekkilinin yaptığı ödemenin fatura bedelinden fazla olduğunu, davanın haksız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, "...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili, davalının ... Belediyesi ile "kilit parke taşı ile yol kaplması işi" ihalesi kapsamında sözleşme düzenlediğini, bu sözleşmeye istinaden davalının kendileri ile de alt yüklenici sözleşmesi imzaladığını. Sözleşme bedelinin 950.000,00 TL olarak belirlendiğini, işin tamamlanmasına rağmen davalının kendilerine 539.700,00 TL ödeme yaptığını beyan etmiştir. Davalı ise davacının yaptığı işe istinaden kendileri tarafından işçi maaşı, malzeme alımı, nakliye masrafı ve sgk ödemeleri kapsamında 744.885,38 TL ödeme yaptığını bu nedenle davacının bir alacağının bulunmadığını beyan etmiştir.

... Belediyesi tarafından düzenlenen 25.12.2018 tarihli iş deneyim belgesinde, davalı şirketin dava konusu işin %76'lık kısmını davacıya yaptırdığı ve davacı adına 950.000,00 TL'lik iş deneyim belgesi düzenlenmiştir.

Davacı ve davalıya verilen kesin süreler içerisinde ticari defterler ibraz edilmiş, ancak davalını 2019 yılı defterlerini, davacı ve dava dışı ... Metal Ltd.şti'nin 2018 ve 2019 yılı muavin kayıtlarının sunulmadığı ve davacı ile davalı defter kayıtlarının bir biri ile uyumlu olmadığı tespit edilmiştir.

Davacıya yapılan 539.700,00 TL tutarındaki ödemeye dair taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Kaldı ki davalı sunduğu belgeler ile 508.531,38 TL ödeme yaptığını belirtse de davacı bu ödemelerin 539.700,00 TL olduğunu, bu bedele ilaveten 8.988,00 TL'de ödeme aldıklarını beyan ettiğinden bu husus uyuşmazlık konusu değildir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık sözleşme konusu işin yapılması için gereken malzeme olan parke taşı alımının davalı tarafından mı yoksa davacı tarafından mı yapıldığı hususudur. Bu hususta taraflar arasındaki sözleşmenin 8 ve 9.maddeleri incelendiğinde sözleşme konusu iş için gereken malzemenin davacı tarafından karşılanacağının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Şöyle ki 8.madde de "alt yüklenicinin malzemeleri" 9.maddede ise "malzemenin şartnameye uygun olmamasından alt yüklenicinin sorumlu olacağı" ibareleri mevcuttur. Davalı taraf sözleşme kapsamındaki malzemenin kendileri tarafından alındığını beyan etmiş ve dayanak olarak dava dışı şirkete verilen çekleri ibraz etmiştir.

Ancak çek soyut borç ilişkisi doğurduğundan ve bu çeklerin söz konusu işin malzemesi için verildiğine dair yazılı bir belge sunulmadığından, bu malzeme alımını davacının yaptığı kanaatine varılmıştır. Açıklanan nedenlerle taraflar arasındaki işin eksiksiz olarak yapıldığı, iş bedelinin 950.000,00 TL olduğu, davalının davacıya toplamda 548.688,00 TL ödeme yaptığı anlaşıldığından, davanın kabulü ile.

401.312,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-Davanın kabulü ile; 401.312,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, iş deneyimi belgesinde bedel 950.000,00-TL ise de davacının toplamda 601.800,00-TL tutarında fatura kestiğini, iş deneyimi belgesindeki bedelin de bu miktarda olması gerektiğini, davacının aldığı iş deneyimi belgesinin geçerli bir belge olmadığını, sözleşmede kararlaştırılan tutarın üst sınırı ifade ettiğini, müvekkilinin davacıya 157.708,90-TL işçi maaşları, 19.708,48-TL SGK ödemesi, 189.950,00-TL nakliye, 138.500,00-TL ödeme, 236.000,00-TL ... ...Ltd.

Şti.'ne ödeme olmak üzere toplam 739.885,38-TL ödeme yaptığını, bu ödemelerin 537.700,00-TL'sinin davacı tarafından kabul edildiğini, bu durumun dahi sözleşmede belirtilen işin % 76'sını yerine getirmediğinin bir delili olduğunu, davacının cevaba cevap dilekçesinde işin % 76'sını yapmadığını kabul ettiğini, davacının toplamda 601.800,00-TL tutarında fatura kestiğini, davacının yaptığı iş kadar bedel talep edebileceğini, müvekkilinin dava dışı ... ...Ltd.

Şti.'ne 202.488,00-TL ödeme yaptığını, ancak faturayı davacı adına düzenlettirdiğini, davacının da dava dışı ... ...Ltd. Şti.'ne 202.488,00-TL ödeme yapmış ise de bu ödemenin davacı ile dava dışı ... şirketi arasındaki bir başka hukuki ilişkiden kaynaklandığını, bu hususu ... ...Ltd.

Şti. yetkilisinin yazılı beyanı ve tanık beyanı ile ortaya çıkabilecekken mahkemenin bu delilleri dikkate almadığını, müvekkilinin işi kendisinin tamamladığını, bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, rapora karşı itirazlarının dikkate alınmadığını ileri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; 1-) Dava eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.

Somut olayda taraflar arasında davalı şirketin Erzurum ili, ... ilçesinde yüklenicisi olduğu kilitli parke taşı ve yol kaplama işinin yapımı hususunda 20.09.2018 tarihinde eser sözleşmesi imzalanmış olup iş bedelinin 950.000,00-TL olduğu kararlaştırılmıştır.

Davacı vekili dava dilekçesinde söz konusu işin bir kısmının yapılması hususunda anlaşmaya varıldığını beyan etmiş, cevaba cevap dilekçesinde müvekkilinin işin % 76'lık kısmının yapılarak dava dışı idareye teslim edildiğini, idarenin işin geçici kabulünü yaptığını, davalı asıl yüklenicinin ihale bedeli olan hak edişlerini aldığını, davalının malzeme ve yakıt vb. alımı, nakliye, işçi ücretleri ile müvekkiline yaptığı ödeme (takip sonrası yapılan 8.988,00-TL ödeme dahil) sonucu toplam 548.688,00-TL ödeme yaptığını ancak sözleşme bedeli olan 950.000,00-TL'den bakiye alacağın ödenmediğini ileri sürmüş,

davalı vekili müvekkilinin davacıya toplam 744.885,38-TL ödeme (çek, işçi maaşları, SGK, nakliye, malzeme gideri) yaptığını, davacının toplam 601.800,00-TL tutarında fatura kestiğini, sözleşmede bedeli 950.000,00-TL ise de yapılan iş miktarının 601.800,00-TL olduğunu, işi müvekkilinin tamamladığını savunmuştur.

Genel olarak götürü bedel, bedelin taraflar arasında önceden, kuşkuya yer bırakmayacak şekilde açık bir biçimde kararlaştırılmasıdır. Götürü bedelli eser sözleşmelerinde yüklenici yapılacak şeyi teklif ettiği fiyattan yapmak zorundadır. (TBK 480) Sözleşmeye bağlılık ilkesi uyarınca götürü bedelle yapılacak sözleşmelerde, iş tahmin edilenden fazla emek ve masrafı gerektirse dahi yüklenici bu işi sözleşme bedeliyle yapma yükümlülüğü altında olduğu gibi (TBK 480/1), eser, öngörülenden az emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile işsahibi, belirlenen bedelin tamamını ödemekle yükümlüdür. (TBK 480/3)

Davalı vekili istinaf dilekçesinde sözleşmede kararlaştırılan bedelin üst sınırı ifade ettiğini, davacı tarafından 601.800,00-TL tutarında fatura kesildiğini, yapılan iş miktarının 601.800,00-TL olduğunu savunmuş ise de taraflar arasında imzalanan sözleşmede iş bedelinin 950.000,00-TL olduğunun belirlendiği, bu bedelin götürü bedel olduğu dikkate alındığında davalının bu yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

2-) Kural olarak sözleşmenin feshedilmediği veya işten el çektiği kanıtlanmadığı sürece imalatın yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmelidir. Bu kabul, fiili karine niteliğinde olup, iş sahibi bunun aksini ispat edebilir. Bir başka anlatımla iş sahibi, eseri kendisinin tamamladığını, yüklenicinin işi terk ettiğini, yani sözleşmenin sona erdiğini kanıtlamakla yükümlüdür. (Yargıtay 6. HD., 2022/856 E., 2023/571 K.)

Davacı vekili dava ve cevaba cevap dilekçelerinde, sözleşme gereği müvekkilince yapılması gereken işin % 76'lık kısmının yapılarak teslim edildiğini, dava dışı idarenin işi teslim adlığını savunmuş, davalı cevap ve istinaf dilekçesinde işin müvekkili tarafından tamamlanarak yapıldığını savunmuş ise de işin dava dışı idareye teslim edildiği hususunda bir iddia olmadığı gibi ayıplı bir ifanın da ileri sürülmediği, taraflar arasında yapılan sözleşmenin feshedildiği veya davacının işten el çektiğine yönelik bir iddianın mevcut olmaması karşısında yukarıda anılan karine gereği işin davalı tarafından yapıldığı, tamamlandığı savunmasının davalı tarafından kanıtlanması gereklidir. Na var ki davalı bu savunmasıyla ilgili bir delil ibraz edememiş, iddiasını kanıtlayamamıştır.

3-) Bilindiği üzere 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6., 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddeleri uyarınca taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.

Somut olayda davalı ödeme savunmasında bulunduğuna göre ispat yükü davalı taraf üzerindedir. Davalı ödemeye dönük bu savunmasını ancak HMK'nın 200. maddesine uyarınca yazılı delille ispat edebilir.

Davacı vekili dava ve cevaba cevap dilekçelerinde, sözleşme gereği müvekkilince yapılması gereken işin, işin % 76'lık kısmı olduğunu, bunun da yapılarak teslim edildiğini belirtmiştir.

Davalı cevap dilekeçsinde, davacı ile yapılan sözleşmeye konu işin, toplam işin % 100 olduğuna dair bir iddiada bulunmamış, istinaf dilekçesinde sözleşmede belirtilen işin % 76'sını yerine getirmediği belirtmiş, davacı tarafından yapılan iş bedelinin kesilen fatura bedeli olan 601.800,00-TL kadar olduğunu savunmuştur. Diğer taraftan davalı, davacı lehine dava dışı ... ...Ltd.

Şti.'ne 202.488,00-TL ödeme yaptığını, ancak faturayı davacı adına düzenlettirdiğini, davacının dava dışı ... ...Ltd. Şti.'ne yaptığı 202.488,00-TL ödemenin davacı ile dava dışı ... şirketi arasındaki bir başka hukuki ilişkiden kaynaklandığını, bu husus ... ...Ltd.

Şti. yetkilisinin yazılı beyanı ve tanık beyanı ile ortaya çıkabilecekken mahkemenin bu delilleri dikkate almadığını savunmuş ise de davalı şirketin bu iddiayı HMK'nın 200. maddesi uyarınca ancak yazılı delille ispatlayabileceği, tanık dinlenmesinin bu nedenle mümkün olmadığı, dava dışı ... ...Ltd.

Şti. yetkilisinin yazılı beyanının ise davacının imzasının bulunmadığı bir belgenin onun aleyhine delil teşkil etmesi mümkün olamayacağından, mahkemece bunların dikkate alınmamasında bir hata görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.