Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2024/461 K.2024/1242

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalı arasında 18/10/2016 tarihinde imzalanan sözleşmeye göre davalının Erzurum... Güneş Enerjisi Santralı enerji nakil hattı işini yapmayı üstlendiğini, işin bedeli olan 363.640,00-TL'nin 100.000,00-TL'sinin davalıya ödenmesine rağmen davalının sözleşmede üstlendiği hiçbir yükümlülüğü yerine getirmediği gibi kendisine ödenen 100.000,00-TL'yi de iade etmediğini, bunun üzerine davalı hakkında Erzurum ... İcra Müdürlüğünün 2017/... E. sayılı dosyası ile icra takibine başlanmış ise de davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek davalının icra takibine itirazının iptali ile takibin devamına, borçlunun % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, taraflar arasında yapılan sözleşme uyarınca müvekkilinin enerji nakil hattının döşeneceği kanalları açtığını, 400.000,00-TL değerinde kablo satın aldığını, ne var ki ... ve ... ... tarafından enerji müsaadesi-bağlantı giriş noktasının değiştirildiğini, resmi müsaadesi olmayan hatta kablo döşenerek nakil hattı yapımının artık mümkün olmadığı için işin bitirilemediğini, bunda müvekkilinin bir kusurunun bulunmadığını, taraflar arasında yapılan görüşmelerde davacı tarafından müvekkiline gönderilen 100.000,00-TL'nin 50.000,00-TL'sinin müvekkilince yapılan kanal açma ve kapama işine,

kalan 50.000,00-TL'si ise 13.12.2016 tarihli 20.650,00-TL ve 29.500,00-TL bedelli ...,....,.... proje yapma bedellerine sayıldığını, davacının alacak iddiasının yerinde olmadığını savunarak davanın reddine, davacının % 20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, "...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava eser sözleşmesi nedeniyle sözleşme kurulurken yapılan 100.000,00 TL tutarındaki ödemenin, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle iadesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır. Davacı Erzurum .... İcra Dairesi'nin 2017/... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali istemiş ancak dava değerini 100.000,00 TL olarak belirtmiş ve bu bedel üzerinden itirazın iptalini talep etmiştir.

Mahkememiz'ce davanın kabulüne dair karar verilmiş ancak bölge adliye mahkemesi tarafından, davacının sözleşmenin feshinde haklı olup olmadığının değerlendirilmemesi, tarafların ticari defterlerinin incelenmemesi ve davalı tarafından takasa konu edilen faturaların TBK'nin 139.maddesi gereğince mahsup edilip edilemeyeceğinin değerlendirilmemesi nedeniyle Mahkememiz'in kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Kaldırma kararı sonrası tarafların ticari defterleri üzerinde HMK'nin 222.maddesi kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen ve Mahkememiz'ce hükme esas alınan 07.06.2022 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, davalının taraflar arasındaki sözleşme gereğince kablo döşeme işini yerine getirmemesinin gerekçesi olarak ... ve ... ... arasındaki "enerji bağlantı giriş noktasının değiştirilmesinin" gösterildiği ancak dosya arasında bulunan 30.10.2017 tarihli ... ve 30.05.2018 tarihli ... ... yazılarının incelenmesinde taraflar arasındaki sözleşmenin öncesinde ve sonrasında enerji bağlantı giriş noktasının değiştirilmediğinin anlaşıldığı,

bu nedenle davalının sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesinin haklı bir sebebinin bulunmadığı ve davacının sözleşmeyi feshetmesinde haklı olduğu anlaşılmıştır.

Fesih hususu aydınlandıktan sonra, davacı ve davalını ticari defterlerinde, davalının takasa konu ettiği 13.12.2016 tarihli 20.650,00 TL ve yine aynı tarihli 29.500,00 TL tutarındaki faturaların kayıtlı olduğu ve bu faturaların davacı tarafından ödendiği hususunda bir kaydın olmadığı tespit edilmiştir. Her iki tarafın yevmiye defterlerinin HMK'nin 222.maddesi kapsamında açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı ve usulüne uygun olarak tutulduğu da anlaşılmaktadır.

Bu halde bölge adliye mahkemesi kararında da belirtildiği üzere davalının TBK'nin 139 ve devamı maddelerindeki takas talebinin değerlendirilmesi gerekir. HMK'nin 139.maddesi "İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Davalının takasa konu ettiği faturaların toplam bedeli 50.150,00 TL ve bu faturaların tarihi 13.122016'dır. Yani faturalar konu alacak muaccel hale geldiğinden davalının takas talebinin kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Davacı sözleşmenin feshi nedeniyle sözleşme düzenlenirken yaptığı 100.000,00 TL tutarındaki ödemeyi dava konusu etmiştir ve davalının takas talep ettiği 50.150,00 TL mahsup edildiğinde davacının alacağı 49.850,00 TL olmaktadır.

Açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulü ile; davalının Erzurum ... İcra Dairesinin 2017/... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptaline, takibin 49.850,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, fazla istemin reddine, asıl alacağın %20'si oranındaki 9.970,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-Davanın kısmen kabulü ile; Davalının Erzurum... İcra Dairesinin 2017/... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptaline, takibin 49.850,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, fazla istemin reddine, 2-Asıl alacağın %20'si oranındaki 9.970,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, mahkemece, davalı tarafından ...,....,.... projeleri yaptırma bedeli olarak kesilen 20.650,00-TL ve 29.500,00-TL tutarındaki iki fatura dava konusu 100.000,00-TL ile takas edilmiş ise de davalı tarafça ileri sürülen alacak iddiasının yeni bir davanın konusu olduğunu, davalının Karayazı projesi ile ilgili bir çalışmasının olmadığını, yapıldığı ileri sürülen proje çalışmalarının tamamlanmadığını, bu projelerin müvekkilince kullanılmadığını, müvekkilinin başka firmalara ücret ödeyerek yeni projeler yaptırdığını ileri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;

Dava itirazın iptali (eser sözleşmesinden kaynaklı) istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21. maddesi uyarınca, "(1) Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir. (2) Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.

" Görüleceği üzere TTK'nın 21/2. maddesi hükmü süresinde itiraz edilmemekle münderacatından sayılan hususlar yönünden fatura düzenleyen lehine, adına fatura düzenlenen aleyhine bir karine getirilmiştir.

(Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi, ...., ...., Ankara, 2023 s.1115) Yüklenici tarafından yapılan işler ile ilgili fatura düzenlenerek iş sahibine tebliğ edilip TTK'nın 21/2. maddesi uyarınca itiraz edilmemesi halinde içeriği örneğin malın miktarı, yapılan işin sayısı, türü ve bu arada fatura içeriğine dahil bedel kesinleşecektir. (Yargıtay 15. HD., 2017/140 E., 2017/1900 K..

Yargıtay 15. HD., 2010/3182 E., 2010/3866 K.) Ne var ki faturayı alan muhatabın süresi içinde itirazda bulunmamış olması, fatura içeriğinde yer alan malın alıcıya teslim edildiğini, işin yapıldığını da göstermez. Ancak faturanın karşı tarafın defterlerine kayıtlı olması faturalar kapsamındaki malların teslim edildiğine/hizmetin, işin yapıldığına karine teşkil eder. Bu halde işin yapılmadığını ispat yükü faturayı alan iş sahibine düşer.

(Yargıtay 15. HD., 2019/3926 E., 2020/2954 K.)

Somut uyuşmazlıkta davalı yüklenici vekili cevap dilekçesinde, davacı iş sahibinden 100.000,00-TL aldığını kabul etmiş ise de ...,....,.... projeleri yaptırma bedeli olarak 20.650,00-TL ve 29.500,00-TL tutarında iki faturadan ötürü davacıdan alacaklı olduğunu ileri sürmüştür. Davacı ve davalı taraf şirket olup tacirdirler. Söz konusu faturalar her iki şirketin ticari defterlerinde kayıtlıdır. Hal böyle olunca faturalara konu proje işinin yapılmadığı, tamamlanmadığı iddiasını ispat yükü davacı iş sahibi üzerinde olup davacı mezkur işin yapılmadığını kanıtlayamadığından mahkemece yazılı olduğu şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde bir hata görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 madde ve bendi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.