Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/1075 K.2024/899

TARİHİ 17/03/2022 (Karar)

NUMARASI

2020/372 Esas, 2022/201 Karar

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) Taraflar arasında görülen istirdat davasına ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin lehdarı ve hamili olduğu ... ve ... seri numaralı çeklere ciro işlemi yaparak ...isimli kargo şirketine 14/07/2020 tarihinde ... ...Teknolojileri A.Ş'nin ... Mah. ... Bulvarı ... Sk.

No:. ... / İstanbul adresine gönderilmek üzere teslim edildiği, fakat kargo çalışanı olan kuryenin postaları dağıtıma çıkardığı sırada işbu çeklerin de içinde bulunduğu çantasının çalındığı, kurye ..., söz konusu hırsızlık olayıyla ilgili 16/07/2020 tarihinde ...

Polis Merkez Amirliği'nde ifade verdiğini ve şikayetçi olduğunu, davaya konu olan çekin gönderildiği firma ile müvekkil arasında ticari ilişkisinin mevcut olduğunu, dava konusu çekin ... ...A.Ş.'ye ulaşamadığı ve dolayısıyla ciro silsilesinin koptuğu kurye görevlisi şüpheli ...'in ifadesi ile sabit olduğunu, müvekkilinin kendisinden sonra gelen cirantalarla hiçbir şekilde ticari ilişkisi bulunmadığını, davalı tarafın da müvekkilden sonraki ciranta (...) ile aralarında bir ticari ilişki olmadığının çok açıl olduğunu,

çeklerin çalınmasının ardından çekleri çalan ve kimliği bilinmeyen şahıs bir faktoring şirketine çeklerin fotoğraflarını mesaj atarak çekleri kırdırmak istediğini , farklı kişilere ait olan (...

Otomotiv) ve aynı gün çalınan çekler bir şekilde ... isimli şirketin eline geçtiğini ve şirket tarafından cirolanarak piyasaya sürüldüğünü, davalı tarafın çeki aldığı ... hakkında Gaziantep Başsavcılığında sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarında hakkında soruşturma yürütültüğünü, taraflarınca ...

Elektronik hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, çekin çalındığı tarihten hemen iki gün sonra kimliği belirsiz kişilerce ... isimli şirketin arandığını, çekin kırdırılmak istendiğini, şirket yetkililerince müvekkiline ilettiklerini, sonrasında ise davalı ...'a cirolanarak piyasadaki dolaşım devam ettirilmeye çalışıldığını, taraflarınca 17/07/2020 tarihinde mahkememizin 2020/...

Esas sayılı dava dosyasıyla dosya konusu çeke ilişkin tedbiren ödeme yasağı ve çek iptali davası açtıklarını, 20/07/2020 tarihinde dava konusu çek hakkında ödemeden men kararı verildiğini, davalı ...; mahkememizin 2020/... Esas sayılı dosyaya sunmuş olduğu 11.09.2020 tarihli dilekçe ile ...

Elektrik ile arasındaki ticari ilişkiyi kanıtlayamadığını, sadece çeki "nakit para alacağına karşılık" aldığını, bu nedenle artık davanın konusuz kaldığını, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep ettiğini, 11/09/2020 keşide tarihli, ... seri numaralı 11.835,40 TL bedelli çek, müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, dava konusu çekin davalının elinde olduğunu, açıklanan nedenlerle ağır kusurlu olarak davalı tarafından iktisap edilen dava konusu çekin davalıdan istirdadı ile müvekkile iadesinin sağlanmasını, müvekkile ait bahsi geçen çekin ödenmesini önlemek için teminatsız bir şekilde ivedilikle ödeme yasağı konulmasını, ...,

...'e mesaj atan şahıs/şahıslar ve ... Elektrik İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. aleyhine yapılan suç duyurusunun bekletici mesele yapılmasını, yargılama harç ve masraf ile ücreti vekâletin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı dava açmadan önce dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurmadan iş bu davayı açtığından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddini, müvekkilinin dava konusu çeki kötüniyetle veya ağır kusur ile iktisap ettiği ispat edilmediğini, çekin illetten mücerret olma özelliği olduğunu, müvekkilinin şahıs olduğu için ticari defter tutma yükümlülüğünün olmadığını, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığından davanın esastan reddini, dava konusu çekle ilgili ödemeden men yasağı veya ihtiyati tedbir konulmuşsa kaldırılmasını, davacının davaya konu çekin bedelinin %20'si oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; " Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava, istirdat davası olarak açılmıştır. Davacı elinden rızası hilafına çıkan çekin davalıda olması sebebiyle çekin istirdatını talep etmektedir. TTK'nun 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 5/A maddesinin 1.fıkrasında ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartı olarak öngörülmüştür.

Bir ödeme vasıtası olan çekin davalıdan iadesi de alacak olarak nitelendirildiğinden, davacının arabulucuya başvurmadan davayı açması arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği neticesini doğurduğundan, Arabuluculuk Kanununun 18/A-2 maddesi gereğince davacının davasının dava şartı yokluğu "gerekçesiyle " Davanın arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının kötü niyetli olarak dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini, çek istirdat davalarında bir alacak veya tazminatın söz konusu olmadığını, istirdat davasının konusunun bir miktar paranın ödenmesi veya tazminat olamayıp, kıymetli evrak olan çeki haksız olarak elinde bulundurduğu iddia edilen hamilden çekin iadesinden ibaret bulunduğunu, bu nedenle çek istirdat davasının arabuluculuğa tabi olmadığını, mahkemenin işin esasına girmeden usul yönünden ret kararı vermesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılması istemi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, çek istirdat istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Davacı tarafından rızası hilafına elinden çıktığı iddia edilen 11/09/2020 keşide tarihli ... seri numaralı 11.835,40-TL bedelli çekin davalıdan istirdadı ile müvekkiline iadesine yönelik açılan davanın ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması neticesinde, davanın arabuluculuk dava şartının yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından kararın kaldırılması istemi ile istinaf yasa yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi gereğince arabuluculuk dava şartına tabi olduğu ifade edilerek davanın usulden reddine karar verilmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi " bu kanunun 4. Maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır" şeklindedir.

Çek istirdadı ise Türk Ticaret Kanunu'nun 792. maddesinde düzenlenmiş olup, "çek , her hangi bir surette hamilinin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilebilen çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklindedir.

Bu maddeye göre davacının talebi belli bir miktar paranın ödenmesi yani alacak veya tazminat talebini içermemektedir. Dolayısı ile, Türk Ticaret Kanu'nun 5/A maddesinde ifade edilen arabuluculuk dava şartına tabi değildir. Çekin bir ödeme vasıtası olması onun kıymetli evrak niteliğini etkilemez.

Bu sebeple, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK 'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.