Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/1264 K.2024/1024

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle dava dilekçesinin usulden reddine, mahkemenin görevsizliğine dair verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların kurban bayramı öncesinde davalı ...'in aracılığı ile gelerek davacıdan 129 adet canlı hayvan aldıklarını, davalıların ortak olarak çalıştığını, çıkar çetesi kurduklarını davacı gibi birçok kişiyi bu yolla dolandırılarak vurgun elde ettiklerini, davalılara satılan 129 adet canlı hayvanın 25-30 tanesinin kendisine ait olduğunu, diğer kalanların ise eminlik sıfatı ile kendisine verilen hayvanlardan oluştuğunu, kendisine ait olan ve eminlik sıfatıyla topladığı 129 canlı hayvanın davacının elinden alındığını, kendisine bu hayvanların karşılığı olarak ...

Bankası ... ... şube menşei keşide yerleri ... olan 19....2014 keşide tarihli 90.000,00 TL, 25....2014 keşide tarihli 120.000,00 TL ve yine 05....2014 keşide tarihli 160.000,00 TL olmak üzere toplam 370.000,00 TL tutarlı 3 adet çek verildiğini, çeklerin bankaya ibrazı sırasında sahte olduğunun bildirildiğini, akabinde davalılar hakkında suç duyurusunda bulunduklarını, tüm bu açıklanan nedenler göz önünde bulundurularak 129 adet canlı hayvan karşılığı verilen çeklerin sahte çıkması nedeniyle 370.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde anlatılan olayla ilgisinin olmadığı halde para almak kastı ile sorumlu gösterildiğini, 30 sene boyunda ... ... köyünde hayvancılık yaptığını ve canlı hayvan ticareti nedeniyle sürekli olarak Erzurum'a geldiğini, davacının bahsini ettiği 129 adet canlı hayvanı alan kişinin ... olduğunu ve hayvanları ...'ya getirdiğini, kendisinin bu hayvanlardan bir kısmını parasını ödeyerek aldığını, ... ile ... arasındaki bu alışveriş ile bir ilgisinin bulunmadığını savunmuştur.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ...'nin müvekkili olan şirketten 370.000,00 TL alacaklı olduğunu iddia etmiş ise de; bu alacak iddiasının hukuki dayanaktan yoksun ve mesnetsiz olduğunu, yetkili mahkemenin ise müvekkilinin yerleşim yerinin İstanbul olması nedeniyle İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, müvekkili olan şirket tarafından dava dışı üçüncü kişi ...Gıda San Tic A.Ş unvanlı şirket lehtar gösterilerek, 20/.../2014 ve 16/.../2014 keşide tarihli, ...

Bankası ... şubesine ait, ... numaralı hesaba bağlı, ... ve ... çek numaralı, keşide yerleri İstanbul olan, 8.500,00 TL ve 9.040,00 TL bedelli iki adet çek tanzim edildiğini ve işbu teslim edilen çeklere binaen lehtar şirket tarafından tahsilat makbuzu düzenlendiğini, akabinde dosyaya konu sahte çekler için .. Bankası A.Ş yetkililerince müvekkili olan şirketin arandığını,...

Bankası yetkililerinin beyanları ile çeklerin asıllarının karşılaştırıldığını ve söz konusu çeklerin kopyalanarak çoğaltıldığını, kopyalarında lehtar isimlerinin şüpheli ..., keşide yeri ve tarihi ... numaralı çek üzerinde 25/.../2014 ve ... olarak,

çek bedelinin ise 120.000,00 TL olarak doldurulduğunun tespit edildiğini, yine aynı hesaba bağlı ... çek numaralı çekin ise keşide tarihinin 05/.../2014, keşide yerinin ..., bedelinin ise 160.000,00 TL olarak düzenlendiğinin anlaşıldığını, bu nedenle kendileri aleyhinde açılan davanın 'ya tutarsa' mantığıyla açıldığını ve davacının uğramış olduğu zararın müvekkili olan şirketle bir ilgisinin bulunmadığını, tüm bu açıklanan nedenler göz önünde bulundurularak davanın esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini savunmuştur.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davacı tarafça 6100 Sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanununun 121. maddesine aykırı şekilde dava dilekçesinde delil olarak bildirilen çek vs. ispat vasıtalarının tarafına tebliğ edilmediğini, bu sebeple söz konusu delillere karşı cevap ve savunmalarını sunmak ile karşı delil sunma hakkının saklı tutulması gerektiğini, açılan davanın alacak davası olduğu göz önünde bulundurulduğunda davacının tanık delilinden yararlanmasına muvafakat etmediğini, davacı tarafın dilekçesinde iddia ettiği şekilde diğer davalılara aracılık veya kefillik etmediğini,

ne davacı ne de adı geçen diğer davalılarla herhangi bir şekilde hukuki ya da ticari ilişkisinin bulunmadığını, diğer davalılarca, davacıya verildiği iddia edilen çeklerde herhangi bir cirosunun veya imzasının bulunmadığını, davacı ...'nin dolandırıldığı iddiası doğru olsa bile bu konuda herhangi bir sorumluluğunun olmadığını, arz ve izah olunan sebeplerle davanın esastan reddi ile yargılama giderleri ve ilerde kendini vekille temsil ettirmesi halinde vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı ... Tic. Ve San. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın toplam da 3 adet çekin ödenmemesi iddiasıyla açtığı alacak davasının haksız olduğunu ve kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili olan şirketin davacıya vermiş olduğu herhangi bir çekin bulunmadığını, davacı ve diğer davalıları tanımadıklarını, gerek ticari gerek hukuki hiç bir ilişkilerinin olmadığını, evvelce müvekkili olan şirketin bir kısım çeklerinin kopyalandığını, bununla ilgili suç duyurusunda bulunduklarını, davacının alacak konusu ettiği 3 adet çekin şirket yetkililerinden hiç birinin imzasını taşımadığını, bu çeklerin sahte ve kopyalanmış olduğunu, neticede müvekkil şirket aleyhine açılan... bu davanın reddi ile vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesini savunmuştur.

Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

YEREL MAHKEME KARARI

Mahkemece, "... Davacı tarafından; davalıların keşide ve ciro etmiş olduğu çekler nedeniyle alacaklı olduğu iddiasıyla Ticaret Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılmıştır. Davacı; alacağının kıymetli evraktan kaynaklandığını ileri sürerek mahkememizde dava açmıştır. Ancak Erzurum ... Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davada; dava konusu edilen çekler hakkında kriminal rapor aldırılmış olup düzenlenen raporda çeklerin sahte olarak üretildikleri belirtilmiştir.

Çeklerin bu şekilde sahte olarak üretildiği kriminal raporu ve kesinleşmiş mahkeme kararıyla sabit olması karşısında artık kıymetli evrak vasfını taşımadığı sonucuna varılmaktadır. Zira çeklerin sahte olduğu kriminal rapor ve kesinleşmiş mahkeme kararı ile tespit edilmiştir.

Bu durumda her ne kadar davacı alacağının kıymetli evraktan kaynaklandığını ileri sürmekte ise de; dava konusu edilen çeklerin sahte oldukları bu nedenle kıymetli evrak vasfına haiz olmadıkları anlaşılması nedeniyle dava konusu uyuşmazlığın mahkememiz görevine girmediği sonucuna ulaşılmaktadır.

Mahkememizce tarafların tacir olup olmadıklarının belirlenmesi amacıyla Gelir İdaresi Başkanlığına müzekkere yazılmış ve taraf olan gerçek kişilerin vergi kaydının olup olmadığı, vergi kaydının bulunması halinde tabi oldukları defter esaslarının bildirilmesi istenmiş olup; mahkememize verilen cevaba göre taraf olan gerçek kişilerin tacir sıfatını taşımadıkları anlaşılmıştır. Buna göre de taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari uyuşmazlık niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu uyuşmazlığın dayanağı olan çeklerin sahte oldukları, bu haliyle kıymetli evrak vasfında bulunmadıkları, davanın tarafı olan gerçek kişilerin de tacir sıfatını taşımadıkları, bu nedenle uyuşmazlığın mahkememiz görevinde olması gerektirir şekilde ticari nitelikte olmadığı, dava konusu uyuşmazlık hakkında genel hükümler doğrultusunda genel mahkemelerin görevli olduğu anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine, dosyanın kesinleşmesi halinde Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davanın açıldığı 4. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek dosya mahkememize gönderilmiş ise de.

Asliye Hukuk Mahkemesinin işbu davayı ticaret mahkemesi sıfatıyla gördüğü, Erzurum ilinde Asliye Ticaret Mahkemesinin kurulması nedeniyle dosyanın görevsizlik kararı verilerek mahkememize gönderildiği, Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen bu görevsizlik kararının esas itibariyle devir kararı niteliğinde olduğu, mahkemece görevsizlik kararı verilmiş ise de; hukuki anlamda ortada görevsizlik kararın bulunmadığı, bu nedenle mahkememizce verilen görevsizlik kararının karşı görevsizlik niteliğinde olmadığı, yani Asliye Hukuk Mahkemesi ile mahkememiz arasında olumsuz görev uyuşmazlığının bulunmadığı anlaşılmakla;

dosyanın görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla Erzurum Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmeyerek talep halinde görevli mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

" gerekçesiyle "Dava dilekçesinin usulden REDDİ ile mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, dosyanın karar kesinleştiğinde 2 haftalık yasal ve kesin süre içerisinde talep edilmesi halinde görevli Erzurum Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine," şeklinde karar verilmiş, karara karşı davalı ... Turizm Gıda İnşaat Taş. San. ve Dış Tic. Ltd Şti. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF İTİRAZLARI

Davalı ... Turizm Gıda İnşaat Taş. San. ve Dış Tic.

Ltd Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlıkta Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olmayıp görevli olan mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre Asliye Hukuk Mahkemelerinin genel görevli mahkeme olduğunu, Türk Ticaret Kanunu'nun 4'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının ( a ) bendine göre, TTK'da öngörülen hususlardan doğan dava tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayıldığını, kambiyo senetlerinin de.

TTK'nun 670 ila 823 maddeleri arasında düzenlendiğini, ayrıca TTK'nın 5. maddesi uyarınca da; aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın Asliye Ticaret Mahkemesinin tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli olduğunu, dava konusu kambiyo senedinin TTK'da düzenlendiğini, dolayısıyla doğrudan ticari dava sayıldığını ve görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacının alacağının kaynağını.

TTK'da düzenlenen kambiyo senedine dayandırmış olduğundan davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesine devam edilmesi gerektiğini, görev yeri belirlenirken davacının dayanağının esas alınması gerektiğini, hangi hukuki sebeple alacağını ispat etmeye çalıştığı esas alınarak görevin bu şekilde belirlenmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, alacak talebine ilişkindir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı vekilinin dava dilekçesinde davalıların kurban bayramı öncesinde davalı ...'in aracılığı ile gelerek davacıdan 129 adet canlı hayvan aldıklarını, kendisine bu hayvanların karşılığı olarak toplam 370.000,00 TL tutarlı 3 adet çek verildiğini, çeklerin bankaya ibrazı sırasında sahte olduğunun bildirildiğini, iddia ederek 129 adet canlı hayvan karşılığı verilen çeklerin sahte çıkması nedeniyle 370.000,00 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep talep ettiği, bir kısım davalılar ve bir kısım davalılar vekillerinin cevap dilekçelerinde ayrı ayrı davanın reddini talep ettikleri,

mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, davanın dava dilekçesinin usulden reddi ile mahkemenin görevsizliğine, dosyanın karar kesinleştiğinde 2 haftalık yasal ve kesin süre içerisinde talep edilmesi halinde görevli Erzurum Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, karar verildiği anlaşılmıştır.

İstinaf talebinde bulunan davalı ... Turizm Gıda İnşaat Taş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı,

davaya konu 3 adet çekten dolayı Erzurum Ağır Ceza Mahkemesince bilişim sistemleri banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik suçlarından dolayı yapılan yargılamada Erzurum Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünden alınan raporda, çeklerin sahte olarak oluşturulduklarının ve çeklerin aldatma kabiliyetini haiz olduklarının belirtildiği,

ceza mahkemesince yapılan yargılama neticesinde sanıkların resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçundan dolayı cezalandırılmalarına karar verildiği ve kararın istinaf edilmesi üzerine istinaf mahkemesince istinaf başvurusunun reddine dair karar vermesi sonrasında kararın kesinleştiği, bu haliyle davaya konu çeklerin kıymetli evrak vasfında olmadıkları, dosyadaki bilgi ve belgelere göre de davada taraf olan gerçek kişilerin de tacir sıfatına haiz olmadıkları, bu haliyle yargılamanın genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesinde yapılması gerektiği anlaşıldığından, davalı ...

Turizm Gıda İnşaat Taş. San. ve Dış Tic. Ltd Şti. vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.