Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/1389 K.2025/531

Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. 16/05/2021 tarihinde sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile ...Köy yolunda ... ilçesi istikametine ilerlerken ... Mahallesine 1 km kala yolun sağında aynı istikamete seyreden müteveffa ...'e çarparak yaklaşık 20 metre sürüklenmesi ile ağır bir şekilde yaralanmasına sebep olduğunu, murisin yoğun bakımda 9 gün kaldıktan sonra vefat ettiğini, kaza nedeniyle Erzurum ... Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/....

Esas sayılı dosyasında kovuşturma yapıldığını, araç sürücüsünün davalı ..., aracın ruhsat malikinin ise diğer davalı ... olduğunu, aracın ...

Sigorta Anonim Şirketi tarafından ... numaralı poliçe kapsamında sigortalandığını, olay tarihinde tutulan kaza tespit tutanağında davalı ...'in ... maddesini ihlal ettiğini, müteveffanın ölümüne sebebiyet verilen kaza mahallinde yapılan incelemelerde bahse konu aracın hız sınırını aştığını, davacıların müteveffanın eşi ve çocukları olduğunu, müteveffanın Erzurum ilinde eşi ile birlikte yaşadığını, müteveffanın Erzurum ilinde kuyumculuk yapması sebebi ile tanınan bir kişi olduğunu, aylık ortalama 10.000,00-15.000,00 TL maddi kazanç elde ettiğini, eşi davacı ...'in müteveffanın maddi desteği ile hayatını idame ettirdiğini,

hali hazırda hiçbir gelirinin bulunmadığını, müteveffanın çocuklarına da destek sağladığı için onun vefatı eşinin ve çocuklarının şimdi ve gelecekte maddi desteğinden yoksun kaldığını beyanla destekten yoksun tazminatına ilişkin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... için 1.000,00-TL, ... için 100,00-TL, ... için 100,00-TL destekten yoksun kalma tazminatını davalılardan müştereken ve müteselsilen, davalı sürücü ... ile araç sahibi ...'ın sebep oldukları kaza nedeniyle müvekkilleri için ayrı ayrı 100.000,00'er TL olmak üzere toplam 300.000,00-TL manevi tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddini, yargılama ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, "...İstanbul .... Trafik Kürsüsü tarafından alınan 30....2022 tarihli kusur raporunda; ... plakalı otomobilin sürücüsü ...'ın kazanın meydana gelmesine sebebiyet verecek kural ihlali olmadığı kanaatine varılmıştır. Mahkememizce de dosya içerisinde bulunan diğer kusur raporlarıyla çelişkili olmayan iş bu rapor uygun bulunmuş ve hükme esas alınmıştır.

Türk Ticaret Kanunu’nun 1425. maddesine göre sigorta poliçesi genel ve varsa özel şartları içerir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Yeni Genel Şartları 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni Genel Şartların C.11. maddesine göre; yeni genel şartlar, genel şartların yürürlük tarihi olan 01.06.2015 tarihinden sonra akdedilmiş sözleşmelere uygulanacaktır. Bunun doğal sonucu olarak artık eski genel şartların yeni genel şartların yürürlük tarihinden sonra düzenlenen poliçelerde uygulanma imkanı bulunmamaktadır.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası teminatının kapsamı, poliçe ve poliçenin ayrılmaz bir parçası olan genel şartlara göre belirlenir. Nitekim Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinde yapılan değişiklikle zorunlu sigortacının kapsamındaki tazminatları belirlemede Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının göz önüne alınması esası getirilmiştir.

01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir.

Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür.

Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Kapsama giren teminat türlerinin tanımlandığı A.5. maddesinin (ç) bendinde ise Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Teminatı “Üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla ölenin desteğinden yoksun kalanların destek zararlarını karşılamak üzere bu genel şart ekinde yer alan esaslara göre belirlenecek tazminattır.” şeklinde ifade edilmiştir.

Genel Şartlar A.6. maddesinin (c) bendinde “İlgililerin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri” ve (d) bendinde “Destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan destek tazminatı talepleri ile destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı talepleri” zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminatının dışında kalan hallerden sayılmıştır.

Buna göre dava konusu kazanın 16.05.2021 tarihinde meydana geldiği, kazaya konu araç poliçesinin 19.04.2021 tarihinde akdedildiği, desteğin ölümüne neden olan kazanının desteğin tam kusuru nedeniyle meydana geldiği, destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerinin sigorta teminatı kapsamında olduğuna ilişkin bir düzenleme olmadığı, desteğin davaya konu trafik kazasında tam kusurlu olduğu, davalı sigortalı sürücü ...'ın kazanın oluşunda kusursuz olduğu, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre desteğin kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerinin zorunlu mali mesuliyet sigortası teminatı kapsamı dışında kaldığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu olayın gündüz vakti henüz güneş batmamışken yaşandığını, fakat kolluk kuvvetinin kazadan çok sonra olay yerine gelip tutanak tutması sonucu kaza tespit tutanağında sehven kaza saatinin 20.00 şekilde yazıldığını, iddiaları kanıtlar nitelikte ... tarafından kazaya ilişkin çekilen fotoğrafların dosyada mevcut olduğunu, dolayısıyla kazanın gece vakti aydınlatması olmayan yolda gerçekleştiğine dair belirlemenin gerçeği yansıtmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun olayın aydınlatılması açısından önemli olan noktalara değinmediğini ve hukuki belirlemeden uzak bir rapor olduğunu,

bilirkişi raporunda eksik araştırma ve inceleme yapıldığını, objektif değerlendirmeden uzak bu raporun hükme esas alınmasının mağduriyete sebebiyet verecek sonuçlar doğurduğunu belirterek kararın kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava; davalı sigorta şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın yolda bisikletiyle seyir halinde olan davacılar murisine çarpması neticesinde meydana gelen ölüm olayı nedeniyle nedeniyle destekten yoksun kalma istemine bağlı maddi tazminat davasıdır.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekilince kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

1-) İlk derece mahkemesince ATK Ankara Trafik İhtisas Dairesi ve İTÜ nezdinde aldırılan bilirkişi raporları hükme dayanak kılınarak meydana gelen kazada davalı sürücüye herhangi bir kusur atfı yapılamayacağından bahisle davanın reddine karar verildiği görülmektedir.

UYAP ekranından yapılan sorgulamada ceza yargılamasının yapıldığı Erzurum ... Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/... Esas ve 2022/... Karar sayılı dosyasının Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin 2022/.... E.2024/.... K. Sayılı ilamıyla kaldırıldığı, kaldırma gerekçesinin kusur durumunun tespitine ilişkin olduğu, dosyanın Erzurum... Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde bu kez 2024/...

Esas numarasını aldığı ve istinaf kaldırma ilamı uyarınca dosyanın tevdi edildiği bilirkişi tarafından icra edilen keşif sonrası hazırlanan 31.05.2025 tarihli teknik raporda davalı sürücünün hızını görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmadığı ifade edilerek kazanın meydana gelmesinde tali derecede kusurlu olduğunun bildirildiği, gelinen aşamada ise mahkemesince bu kez yeniden İTÜ'den kusur durumu yönünden rapor alınmasına karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda ceza yargılamasında alınan kusur raporunda sigortalı araç sürücüsü tali kusurlu bulunmuş iken, Mahkemece alınan raporlarda kusursuz bulunmakla raporlar arasında çelişki bulunmakta olup, bu çelişkinin giderilmesi gereklidir. Eş söyleyişle davalıların sorumluluğu ile derecesinin belirlenmesi bakımından, kusur tespitinin tereddüte yer bırakmayacak şekilde yapılması gerektiği dikkate alındığında, ceza dosyasındaki çelişki arz eden raporun varlığına istinaden eksik incelemeyle karar verildiği kanaatine erişilmiştir.

2-) Açıklanan nedenler karşısında ilk derece mahkemesince, tüm deliller değerlendirilerek ve ceza mahkemesi dosyası da dosya içerisine alınarak, dosyanın İTÜ Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek konusunda uzman bilirkişi kurulundan, tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle, kusur raporları arasındaki çelişkiyi gideren, ayrıntılı, gerekçeli, denetime açık bir rapor alınarak, oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle karar verilmesi doğru görülmemiş ve kararın izah edilen gerekçe dahilinde kaldırılması gerekmiştir. (aynı yönde bknz. Yargıtay 4. H.D. 2023/3588 E. 2024/9619 K. Sayılı ilamı, 2024/13918 E. 2024/13155 K. Sayılı ilamı)

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.