Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1604 K.2024/1833

Taraflar arasında görülen tazminat davasının yapılan yargılaması sırasında; mahkemece 10/10/2024 tarihli ön inceleme duruşma tutanağının .... nolu ara kararı uyarınca ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verildiği, ayrıca gerekçeli bir ara karar düzenlenmediği, davalılar ..., ... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Taah. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. vekilince bu karara yönelik istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

İhtiyati haciz isteyen davacılar vekili dava ve talep dilekçesinde özetle; davanın sonuçsuz bırakılmasının önlenmesi adına davalılar ..., ... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Taah. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. adına tapuda kayıtlı taşınmaz ve trafiğe kayıtlı araçların teminatsız olarak ihtiyati haczine ilişkin karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARININ ÖZETİ

Mahkemece 10/10/2024 tarihli ara kararında; " Davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin kabulü ile; Davalılar ..., ... İnş. Taah. San ve Tic. Ltd. Şti ve ... İnş. Taah. Nakliyat ve Tic. Ltd. Şti'nin 3. Kişilerdeki hak ve alacakları ile menkul ve gayrimenkulleri üzerine dava miktarı 100.000,00 TL'ye yetecek miktarda ihtiyati haciz konulmasına, (Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, tarafların yüzüne karşı) " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davalılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; dosya kapsamında ihtiyati haciz karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ihtiyati haciz şartlarının oluşmadığını, müvekkili şahıs ve şirketlerin her birinin yerleşim yeri mevcut olup, herhangi bir kaçma şüphesi malvarlığı değerini gizleme ve kaçırma gibi bir niyeti bulunmadığını, müvekkili her iki şirketin de faaliyetini devam ettirmekte olup ihtiyati haciz kararının işleme konması nedeni ile ticari faaliyetlerinin olumsuz etkilendiğini, davacıların iddia ettikleri zararların ispat edilmesi durumunda şirketin ödeme yapacağını,

kazanın bizzat müteveffa ve dava dışı kişilerin asli kusuru ile meydana geldiğinin soruşturma dosyasında düzenlenen kusur raporu ile belirlendiğini, kusur durumuna ilişkin soruşturma kapsamında düzenlenen raporun göz ardı edildiğini, belirterek kararın kaldırılması talebi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasıdır.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Geçici hukuki koruma tedbirlerinden olan ihtiyati haciz İİK’nın 257. ve devamındaki maddelerde düzenlenmiştir. Somut olayda; davacılar vekilince dava ve talep dilekçesinde ihtiyati haciz isteminde bulunulmuş, mahkemece evrak üzerinden yapılan inceleme uyarınca ön inceleme duruşması esnasında ... nolu ara kararla ihtiyati haciz kararı verilmiştir. Ancak; mahkemenin ihtiyati hacze ilişkin ara kararında bu kararın gerekçesi açıklanmadığı gibi kararın gerekçesini açıklar mahiyette ve gerekçeli karar formatında ayrı bir karar da yazılmamıştır.

İİK'nın 265.maddesine göre; Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

(Ek ikinci fıkra: 17/7/2003-4949/63 md.) Menfaati ihlâl edilen üçüncü kişiler de ihtiyatî haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder. İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamaya mecburdur. Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı varit görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir.

İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir. İstinaf yoluna başvuru, ihtiyatî haciz kararının icrasını durdurmaz.

HMK'nın 341/1-b.maddesinde ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurulabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Borçlunun kendisi dinlenilmeden verilen ihtiyati haciz kararlarına karşı hangi sebeplerle itiraz edebileceği, itirazın usulü, inceleme şekli, itiraz üzerine verilebilecek kararlar ile bu kararlara karşı kanun yolları İİK’nın 265. maddesinde açıklanmıştır. Uyuşmazlık konusu olayda mahkemece yukarıda izah edilen yasa hükümlerine uygun ve gerekçe ihtiva eden ihtiyati hacze ilişkin bir ara karar tesis edilmediğinden bu nitelikteki bir karara itiraz edilmesinden de söz edilemez.

O halde mahkemece yapılması gereken iş; öncelikle ihtiyati haciz kararı verilmesinin gerekçesini açıklar mahiyette ve HMK’nın 297. maddesine uygun biçimde gerekçeli ara karar oluşturulması, oluşturulan gerekçeli ara kararın usulünce davalılar vekiline tebliği ile bu karara süresinde itiraz edilmesi durumunda da itirazın duruşma açılmak suretiyle değerlendirilmesinden ibarettir.

Açıklanan bu durum karşısında davacılar vekilin ihtiyati haciz isteminin gerekçesiz şekilde kabulü ile sonrasında ara karara karşı itiraz ile duruşma açılarak değerlendirilmemesinin usul ve yasaya aykırı görülmüştür. Bahsi geçen usuli eksiklikler hukuki dinlenilme ve savunma hakkının ihlali niteliğinde olup istinaf incelemesi sırasında resen gözetileceğinden HMK’nın 355. ve 353/(1)-a-4. maddeleri uyarınca mahkemece verilen ara kararın kaldırılmasına, kararın kaldırılma sebep ve şekline göre ihtiyati hacze itiraz eden davalılar vekilinin istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.