Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/178 K.2024/820

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, davalı banka tarafından müvekkili aleyhine ....... esas sayılı dosyaları ile icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin davalıya her iki takibe konu alacak bakımından borcunun bulunmadığını, müvekkilinin... esas sayılı icra dosyası bakımından davalı banka lehine .....TL bedelli.... tanzim,...... vade tarihli senedi imzalamadığını, takibe dayanak bonodaki imzanın müvekkiline ait olmadığını, .... esas sayılı icra dosyası bakımındansa müvekkilinin takip dosyasında görünen şirketin ortaklığından uzun yıllar önce ayrıldığını, vaziyetin ...gazetesinde ilan edildiğini,

borçlu şirket ile ...... yılından sonra hiçbir şekilde hukuki ve maddi irtibatının olmadığını, müvekkilinin ortak olduğu ve ortaklıktan ayrılmış olduğu ..... yılına kadar ortağı bulunduğu ...... tarafından bankalara olan tüm borçların ödendiğini, bu yönü ile takibe konu edilen sözleşmedeki imzaların müvekkiline ait olmadığını beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik her bir icra dosyası için .... TL olmak üzere toplam şimdilik ....

TL borçlu olmadığının tespiti ile asgari ... oranında icra inkar tazminatına ve.....'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, menfi tespit davasının kısmi dava olarak açılmasında hukuki yararın olmadığı, hukuki yararın dava açıldığı sırada olmaması nedeniyle sonradan tamamlanabilir bir dava şartı niteliğinde olmadığı, taleple bağlılık ilkesi gereğince davacı tarafından yöneltilen takip tutarının açıkça bir kısmı yönünden borçlu olunmadığının tespiti istenildiğinden, talebi aşarak re'sen dava tüm tahakkuk tutarına teşmil edilmek suretiyle harç ikmaline olanak bulunmadığı gerekçeleriyle davanın HMK'nın 114/1-h ve 115/2 maddesi uyarınca hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, kural olarak müvekkilinin talebinin tümü için dava açmak zorunda olmayıp, belli bir bölümünü dava konusu yapabileceğini, dava edilen talep konusu niteliği itibariyle taraflar arasında tartışmalı olup, bölünebildiği de dikkate alındığında, müvekkilinin kısmi dava açabileceğinin açık olduğunu, kısmi davanın açılması mümkün olan hallerde davacının, yargılama giderlerinden tasarruf etmek için, kısmi dava açmasında korunmaya değer (meşru) bir hukuki yararı olduğunu, hukuki yararı bulunan müvekkilinin kısmi menfi tespit davası açmakta usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, İİK'nın 72. maddesi gereğince..... Esas sayılı icra takipleri nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf edenin sıfatı, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

...harçlarda ödeme zamanı” başlıklı 28. maddesinin 1.fıkrasında aynen “(1) sayılı tarifede yazılı nispi harçlar aşağıdaki zamanlarda ödenir” denildikten sonra .... gün ve ... .... maddesi ile değişik (a) bendinde “Karar ve ilam harcı” alt başlığı ile “Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir. Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 16/3. maddesinde ise; "Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tesbit ettirilir. Tesbitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz" denilmiştir. “Harcı Ödenmeyen İşlemler” başlığını taşıyan 32.maddede ise, “Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz. Ancak ilgilisi tarafından ödenmeyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır.” hükmü getirilmiştir.

Yukarıda belirtilen madde hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, karar ve ilam harcının peşin olarak yatırılması gereken miktarı ile maktu başvuru harcı ödenmedikçe, davaya devam edilmesi olanağı bulunmamaktadır. Nitekim, ..

Sayılı Kanun'un ... maddesinde, yargılama sırasında tesbit olunan dava değerinin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için yargılamaya devam olunacağı, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunamayacağı;

..... maddesinde de gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulmasının noksan olan harcın ödenmesine bağlı olduğu belirtildiğine göre, dava açıldığında yatırılması gereken başvurma harcı ile peşin karar ve ilam harcının hiç yatırılmaması halinde de, aynı şekilde anılan harçlar ilgilisince ödenmedikçe davaya devam edilmesi olanağından söz edilemez.

Şu hale göre; karar ve ilam harcı maktu ise tamamı, nispi ise dörtte biri dava açılırken davacı tarafından peşin olarak ödenmelidir. Peşin olarak dörtte biri ödenecek olan nispi karar harcı, dava dilekçesinde gösterilen değer üzerinden hesaplanacaktır. Ancak mahkeme davacının dava dilekçesinde belirlediği hakkın niteliği ve değeri ile bağlı olmadığı gibi hakkın niteliğini ve değerini re'sen araştırması gereklidir. Bir başka deyişle mahkeme kısmi dava olduğunu söyleyen davacının bu nitelendirmesi ile bağlı değildir. Mahkemenin dava konusu hakkın mal varlığı hakkı (dava konusunun belirli bir değerle ilgili) olduğu kanısına varması halinde bu hakkın değerini takdir etmesi ve karar ve ilam harcını bu değer üzerinden hesaplayarak, davacıya tamamlattırması gerekir.

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılamayacağına göre, davanın başında alınmış olan karar ve ilam harcının noksan olduğu, sonradan, anlaşılırsa noksan karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunup, takibi işlemler yapılamaz.

Yargılama sırasında, dava konusunun değerinin dava dilekçesinde bildirilenden daha fazla olduğu anlaşılır veya mahkemece tespit edilirse, yalnız o oturum için davaya devam edilerek ondan sonraki oturuma kadar noksan değer üzerinden harç tamamlanmadan davaya devam olunamaz. Peşin harç ve ilamın tamamlanmamasının müeyyidesi ise dosyanın işlemden kaldırılmasıdır.

Harç hususu kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece resen dikkate alınması gerektiği gibi istinaf incelenmesinde de HMK'nın 355. maddesi mucibince açık bir istinaf olmasa dahi re'sen nazara alınır.

İstinaf incelemesine konu dava, menfi tespit davası olup, davacı vekilinin dava dilekçesinde, her iki icra dosyası bakımından şimdilik .....'er TL olmak üzere harca esas değer ... TL olarak gösterilmiş, peşin harç ... TL olarak yatırılmıştır. Menfi tespit davası kısmi dava olarak açılamazsa da yargılamanın başında HMK'nın 31. maddesi gereğince tensiben talep açıklattırılarak harç ikmal edilmesi gereklidir. Anılan husus, açıklattırılarak tamamlattırılabilir noksanlıklardandır.

Menfi tespit davalarının, kısmi dava şeklinde açılamayacağı......Karar sayılı ilamında vurgulanmış olmakla birlikte yukarıda belirtilen 492 sayılı Harçlar Kanunu ve HMK 150. maddesi hükümleri gereğince işlem yapılması gerekirken mahkemece harç eksiği ve kısmi davanın hukuki yarar yokluğu kapsamında değerlendirilmesi yerinde görülmemiştir.

Nitekim dava dilekçesinde davacı yan açık bir şekilde ....... Esas sayılı icra takiplerine yönelik borçlu olmadığının tespitini talep ettiğine göre, mahkemece icra takiplerindeki takip talebinde belirtilen alacak kalemleri toplamı üzerinden eksik nispi karar ve ilam harcının dörtte birinin ikmalinin sağlanarak yargılamaya devam olunması, harcın tamamlanmaması halinde ise Harçlar Kanununun 30. maddesi uyarınca işlem yapılması gerekmektedir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."