Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/882 K.2025/134

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin .... tarihli sözleşme ile davalıdan..... mm lamine cam ve 96 adet 6 mm düz camı araca teslim şeklinde satın aldığını, ürünlerin bedelinin müvekkili tarafından ödendiğini, davalı tarafından.. mm düz cam imalatı ve tesliminin yapıldığını,... lamine camın .... tarihinde davalı tarafça araca yüklendiğini ancak davalıca yüklemenin hatalı olması ve malların gevşemeye, kaymaya ve devrilmeye karşı yeterince emniyete alınmamış olması nedeni ile telef olduğunu, nakliyeyi yapan dava dışı ......olayla ilgili ceza soruşturması sırasında tanık olarak dinlenildiğini,

bunun üzerine ...tarihinde .....yevmiye numaralı ihtarname ile müvekkili tarafından davalıya edimin aynen ifası veya bedel iadesi istemini de içeren sözleşmeden dönme iradesiyle müracaat edilmiş olduğunu, olay nedeni ile müvekkilinin gelir kaybı yaşadığını ve zarara uğradığını,

açıklanan bu nedenlerle,.... mm lamine camın .. sözleşme standartlarına uygun olacak şekilde müvekkile aynen teslimi veya aynen teslim edilemeyecek ise teslim sırasında telef olan malın satım bedeli olan .....TL olmak üzere toplam ......TL'nin satım tarihinden itibaren hesaplanacak en yüksek mevduat faizi ile davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı.......vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket çalışanlarının davacı tarafından gönderilen araca sözleşme konusu ürünleri indirdiğini ve sözleşmede kendisine yüklenen edimleri eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, taşıma işleminin dava dışı ..... tarafından yapıldığını, taşıma ücretinin de davacı tarafından ödendiğini, davacı ile bahse konu şahıs arasında.. ve devamı maddelerinde tanımlanan taşıma sözleşmesi kurulduğunu, dava dışı ..vermiş olduğu "ben yolda ilerlerken hatalı yükleme yapıldığından camlar zarar gördü" ifadesinin tamamen sorumluluktan kurtulmak için verilmiş bir ifade olduğunu,

dava dilekçesi ekinde sunulan belgede "fabrikada araç üstü teslimi" şeklinde net bir ifade bulunduğunu, taşıma, yükleme, ürünlerin güvenli taşınmasını sağlama şeklinde müvekkili şirkete yükenen bir edim bulunmadığını, zarar gördüğü iddia edilen ürünlerde herhangi bir zararın meydana gelip gelmediği ve zararın ne sebeple meydana geldiğine davacı tarafından yaptırılan bir delil tespitinin bulunmadığını, davacının göndermiş olduğu ihtarnameye ilişkin ....... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle herhangi bir sorumluluklarının olmadığına dair cevap verildiğini, açıklanan tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince; .......maddesi. "Kanundan, durumun gereğinden veya sözleşmede öngörülen özel koşullardan doğan ayrık hâller dışında, satılanın yarar ve hasarı; taşınır satışlarında zilyetliğin devri, taşınmaz satışlarında ise tescil anına kadar satıcıya aittir. Taşınır satışlarında, alıcının satılanın zilyetliğini devralmada temerrüde düşmesi durumunda zilyetliğin devri gerçekleşmişçesine satılanın yarar ve hasarı alıcıya geçer.

Satıcı alıcının isteği üzerine satılanı ifa yerinden başka bir yere gönderirse, yarar ve hasar, satılanın taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer." şeklinde düzenlenmiştir. Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere yarar ve hasarın satıcıya ait olması için geçerli bir satış sözleşmesinin mevcut olması, zilyetliğin henüz devredilmemiş olması ve hasarın beklenmedik bir olay neticesinde meydana gelmiş olması gerekmektedir. Bu durumun istisnaları da mevcuttur.

Kanundan doğan istisnaları ise ...hükmünde gösterilmiştir. Buna göre; ifa yerinden başka yere gönderilecek satışlarda yarar ve hasar satılanın bağımsız bir taşıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçmesi ve satılanın zilyetliğinin alıcı tarafından devralınması halleridir.

Somut olayımızla doğrudan ilgili olan...hükmü "Satıcı alıcının isteği üzerine satılanı ifa yerinden başka bir yere gönderirse, yarar ve hasar, satılanın taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer" şeklindedir. İlgili düzenlemeye göre; alıcı, satıcıdan satılanın ifa yerinden başka yere gönderilmesinin isteyebilir. Bu tür satışlara mesafeli satışlar denilmektedir. Mesafeli satışlar, gönderilecek borçların bir bir uygulamasıdır.

Burada satılan mal ifa yerinden başka bir yere gönderilmektedir. Mesafeli satışlarda hasar, satıcının gönderilecek mal üzerindeki hakimiyetinin kalkıp malın bağımsız taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer. Satıcının, satılan şeyi alıcıya göndermek amacıyla taşıyıcıya teslim ettiği anda şey üzerindeki hakimiyeti kalkmış olur. Taşıyıcı, satıcıyla ilgisi olmayan bağımsız bir taşıyıcı olmalıdır.

Dolayısıyla, satıcı malın taşınmasını kendi yardımcılarına bırakmışsa, satıcının mal üzerindeki hakimiyeti kalkmış sayılmaz......Somut olayda taraflar arasındaki satım sözleşmesi, satış bedeli ve ürünün davalı (alıcıya) teslim edildiği noktalarında bir ihtilaf bulunmamaktadır. İhtilaf satılanın davalı (satıcı) tarafından davacı (alıcıya) teslimi esnasında düzgün istiflenmemesi/yüklenmemesi nedeniyle davalının (satıcı) sorumlu tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Yarar ve hasarın geçişine dair değerlendirmelerde de açıklandığı üzere taşınır satışlarında yarar ve hasarın geçiş anı şeyin teslim anıdır.

Kanunun hükmü emredici değil düzenleyici olmakla birlikte taraflar arasında aksinin kararlaştırılması mümkündür. (...) Bu noktada taraflar arasındaki sözleşme hükmünün TBK 208/2 hükmünden farklı bir düzenleme içerip içermediği ve içermiyorsa ...hükmüne göre değerlendirmek, içeriyorsa sözleşme hükümlerine göre değerlendirme yapmak gerekecektir. Taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde malın tesliminin "fabrikada araç üstü teslim" şeklinde kararlaştırıldığı görülmektedir.

Buna göre davalı (satıcı) malın mesafeli olarak gönderilmesini sözleşme ile yardımcıları ile üstlenmemiştir. Davacı (alıcı), malı kendi ayarladığı araç ile davalının (satıcı) fabrikasından almayı üstlenmiştir. Taraflar arasındaki düzenleme .. hükmünün aksine bir düzenleme içermemekle kanun hükmü ile paralellik arzetmektedir. Buna göre taraflar arasındaki uyuşmazlıkta TBK 208/2 hükmüne göre değerlendirme yapmak gerekecektir.

Davacı tarafından alınan mal ise taşıma sırasında zarar görmüştür. Malın davacının ayarladığı taşıyıcıya teslim anı zilyetliğin devri anını oluşturmaktadır. Zilyetliğin devri anı ile birlikte hasarın davacıya (alıcı) geçtiği ise kuşkusuzdur. Devir anından sonra malda meydana gelebilecek hasar ve yarardan davalıyı (satıcı) sorumlu tutmak mümkün görülmemektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere TBK'nun 208/2 düzenleme şeklindeki madde hükmü ve taraflar arasındaki sözleşmenin TBK 208/2 hükmü ile paralellik gösteren sözleşmede teslim anının kararlaştırılmış olması birlikte değerlendirildiğinde taşınır sözleşmesinde hasarın alıcıya geçtiği, taraf beyanları, dosyada bulunan deliller birlikte değerlendirilerek davanın reddi yönünde kanaat oluşmakla aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; taraflar arasındaki ...... tarihli satım sözleşmesinde "fabrikada araç üstü teslim" hükmünün konulduğunu, bu teslimat şekli doğrultusunda satıcının malları kendi yerinden ara taşıyıcıya yükleyerek gümrüklemeyi yapacağını, hangi ana taşıyıcıyla gidecekse belirlenen yerde o taşıyıcıya teslim edeceğini ve satıcının sorumluluğunun burada biteceğini, yükleme satıcının yerindeyse sorumluluğun satıcıya ait olacağını, başka yerde ise alıcıya ait olacağını, taşıma için araca satın alınan malların istiflenmesi ve yüklenmesinin satıcı firma tarafından yapıldığını,

nakliyeyi yapan dava dışı . .. olayla ilgili olarak ceza soruşturması sırasında tanık olarak dinlendiğini, bu kişinin hatalı yükleme yapıldığından kaynaklı olarak camların zarar gördüğü ifade ettiğini, bilirkişi marifeti ile de söz konusu malların yüklenme şeklinin mahkemece tespit ettirilmediğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, ...göre davaların yığılması esasına göre açılmış .. sayıl.. göre taşınır satışında satılanın zarar görmesi nedeniyle,.... göre aynen iade, olmadığı takdirde bedelin iadesi ve tazminat davasıdır.

Dairemizce inceleme,.... maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının satın aldığı malların taşınma esnasında zarar görmesi nedeniyle davalının hukuken kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmaması ve zarar miktarının ne kadar olduğu konusundadır.

Davacının aralarında aslilik ferilik ilişkisi kurduğu iki tane talebi ve asli ve feri talepleri ile birlikte davaların yığılması esasına göre talepte bulunduğu ikinci bir talebi bulunmaktadır. Davacının.... göre asli talebi zarar gören malların aynen iadesi, feri talebi ise bunun olmaması durumunda malların bedelinin iadesidir. Davacı bu talebi ile birlikte....göre malların zarar görmesi nedeniyle müspet zarar talebinde de bulunmuştur.

......."Haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümler, kıyas yoluyla sözleşmeye aykırılık hâllerine de uygulanır." Bu maddenin yollamasıyla TBK m. 49'a göre kusur, zarar ve kusur ile zarar arasında nedensellik bağı koşullarının incelemesinin yapılması gerekmektedir. Bu inceleme TBK m. 207 ve 208'de ki taşınır satışı hükümlerine göre yapılacaktır.

6098 sayılı TBK'nın "Yarar ve hasar" başlıklı 208'inci maddesine göre. "Kanundan, durumun gereğinden veya sözleşmede öngörülen özel koşullardan doğan ayrık hâller dışında, satılanın yarar ve hasarı; taşınır satışlarında zilyetliğin devri, taşınmaz satışlarında ise tescil anına kadar satıcıya aittir. Taşınır satışlarında, alıcının satılanın zilyetliğini devralmada temerrüde düşmesi durumunda zilyetliğin devri gerçekleşmişçesine satılanın yarar ve hasarı alıcıya geçer.

Satıcı alıcının isteği üzerine satılanı ifa yerinden başka bir yere gönderirse, yarar ve hasar, satılanın taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer." düzenlemesini getirmiştir. Bu maddede geçen "sözleşmede öngörülen özel koşullardan doğan ayrık hâller dışında," ibaresiyle sözleşmede bu madde de belirlenen hükümlerden farklı düzenleme yapılabileceği kabul edilmiştir. Bu durum TBK m. 26'da ki.

"Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler." hükmü ile düzenlenen sözleşme serbestisi ilkesinin taşınır satışlarında yarar ve hasarın geçişi hükümlerindeki karşılığıdır.

Taraflar arasında yapılan......arihli sözleşme incelendiğinde; sözleşmenin "Özel Şartlar" başlıklı kısmının ikinci bendinde; "Yukarıdaki fiyatlar ... ki fabrikamızdan araç üstü teslimdir" hükmünün yer aldığı görülmekte olup sözleşmedeki bu madde, malın satışı sonrasında yarar ve hasarın kime ait olacağını belirlemek için değil sözleşmede yazılı olan fiyata malın nakliye giderlerinin dahil olup olmayacağına ilişkindir.

Sözleşmenin aynı bölümünün dördüncü bendinde ise. "Sevkiyatı tarafımıza ait olmayan projelerde irsaliye imzasından sonra oluşacak kırıklar kabul edilmeyecektir." düzenlemesi yer almaktadır. Davaya konu malların sevkiyatının davacı tarafından yapılacağının kararlaştırıldığı her iki tarafında kabulündedir. Nitekim davaya konu zarar, davacının anlaştığı ve bedelini ödediği nakliyecinin aracıyla taşıma yapılırken gerçekleşmiştir.

Davaya konu malların fatura ekinde sözleşmede belirtildiği gibi irsaliye bulunmasa da sözleşmedeki "irsaliye imzasından sonra" hükmünün malın nakliyeciye teslimi olarak kabulü gerekir. Nitekim davacının nakliye için dava dışı . .. ile anlaştığı, bu kişi tarafından davacıya ... sayılı fatura düzenlendiği dolayısıyla malların taşıyıcı olan dava dışı ..... teslimi ile davalı satıcının yarar ve hasardan sorumluluğunun kalmadığının kabulü gerekir.

Bu nedenle TBK m. 49, 114/II ve 208'e göre davalının kusurunun bulunmadığı ve mahkemenin kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davacının istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."