Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/42 K.2025/330

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacılar vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacılar vekili, müvekkili firmanın ticari ilişki içerisinde bulunduğu .......... bayisi bulunan ........ bayisi . .. ve . .. bayisi bulunan . .. ve bayilerin müşterilerinden aldıkları çek ve bonoları ciro ederek . .. müdürlüğüne teslim edildiğini, . .. müdürlüğü tarafından çeklerin .. gönderilmek üzere kargoya verildiğini, kargo poşetinin ağzının yırtılarak .. adet çek ve .. bononun çalınarak zayi olduğunu, çeklerin iptali konusunda.....

Esas sayılı dosyası ile zayi davası açıldığını, zayi olan bonoların bir kısmı için takipler başlatıldığını, takiplerin bir kısmında davalı şirket tarafından tahsilat yapıldığını, dava konusu.........sayılı icra dosyasın da icra takibinin dayanağı bulunan....... TL meblağlı bono.. sayılı icra dosyasında icra takibinin dayanağı bulunan ......tanzim tarihli ..... vade tarihli ......

TL meblağlı bono ve.......... sayılı icra dosyasında icra takibinin dayanağı bulunan....... tanzim tarihli ..... vade tarihli ...... meblağlı bono olduğunu, müvekkili firma tarafından ..... sayılı dosyasındaki bonodaki imzaya itiraz edildiğini, ........Esas sayılı dosyası ile icra takibinin durdurulmasına karar verildiğini, davacı firmanın davaya konu edilen çeklerin iktisabında kötü niyetli olduğunu, icra takibine konu ettiği evrakların çalıntı olduğunu bildiğini, davalının müvekkilinden ve cirosu olan firmalardan hiçbir alacağı olmadığını, davacı . .. aldığı emtialar karşılığından bonoları diğer müvekkili şirkete verdiğini,

dava konusu bonolardaki imzaların müvekkili şirkete ait olmadığını beyanla anılan icra dosyaları nedeniyle davacıların davalıya borçlu olmadıklarının tespit ile tazminata hükmedilmesini, bononun davalıdan istirdatı ile davacı .. firmasına iadesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, yetkili mahkemenin İstanbul (.) Mahkemeleri olduğunu, müvekkilinin çekleri ciroyla devraldığını ve çeklerin zayi veyahut çalınması hususundan haberdar olunmaması sebebiyle iyi niyetli olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, HMK'nın 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu, davalının yerleşim yeri .......yargı çevresinde bulunan ..... olduğu, ayrıca menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin İİK'nın 72/8. maddesindeki menfi tespit ve istirdat davalarına özgü düzenleme gereği davanın görülmesinde davalının yerleşim yeri ve iki takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesi olan İstanbul Mahkemeleri ile Kayseri İcra Müdürlüğü'nün bulunduğu Kayseri mahkemelerinin yetkili olduğu, davalı vekilince süresinde ve usulüne uygun biçimde yetki itirazında bulunulduğu, davalı şirket merkezinin.... olduğu ve bir kısım takiplerin ....... yapıldığı gerekçeleriyle,...... yetkisizlik kararı verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili,....... için bağlı olduğu ...... müzekkere yazıldığında bu firmaların aktif firmalar olmadığını, ticari faaliyetlerinin bulunmadığını, ticari faaliyetleri olmadığından vergi dairesinden terkin edildiğini, davalı firma tarafından bu firmalara ait cirolar kasıtlı olarak oluşturulmuş bulunan cirolar olduğunu, davalı firma dava konusu çekin meşru hamili ve alacaklısı olmadığı gibi bu çek ile ilgili olarak gerçek herhangi bir hak ve alacağı da bulunmadığını,

davalı firma davaya konu edilen çeklerin iktisabında kötüniyetli olduğu alacaklı olmadığı gibi davaya konu edilen ve alacaklı olduğu tüm icra dosyalarına konu edilen evrakların çalınan evraklar olduğunu da bilmekte olup kötüniyetli olduğunu, davacı .... firmasının farklı illerdeki farklı bayilerinden ve bu bayilerin farklı müşterilerinden alınmış bulunan farklı miktar, farklı tanzim tarihli ve farklı vade tarihli bulunan çek ve bonolarının aynı ciro silsilesi ile davalı firmada toplanması hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalı iyiniyetli ve basiretli bir tacir olsa idi böyle bir olasılığın mümkün olmadığını bileceğini,

HMK'nın 16. maddesi gereğince yetkili mahkemenin .... olması nedeni ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, çalıntı çek ve bonolar nedeniyle, İİK 72/3 maddesi gereğince kambiyo takiplerine karşı borçlu olunmadığının tespiti ve senetlerin istirdadı istemlerine ilişkindir. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Menfi tespit davalarında yetkili mahkeme kural olarak HMK md. 5 vd. hükümlerine göre belirlenecek olup, bunun yanı sıra İİK m. 72/VIII, iki (gerçekte bir) özel (. .) yetki kuralı getirmiştir. Bunlar, davalının yerleşim yeri ve icra takibinin yapıldığı yer olmak üzere iki tanedir.

Dolayısıyla yerel mahkemesince, menfi tespit ve istirdat davalarına özgü düzenleme kapsamında davanın görülmesinde davalının yerleşim yeri ve her iki takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesi . . ile .. .. Müdürlüğü'nün bulunduğu .. Mahkemelerinin yetkili olduğu, davalı vekilince süresinde ve usulüne uygun biçimde yetki itirazında bulunularak davalı şirketin merkezinin "./.." olması ve bir kısım icra takiplerinin ..

İcra Müdürlüklerince yapıldığı ve seçim hakkının İstanbul'dan yana kullanıldığı karşısında yetkisizlik kararı verilerek dosyanın .. Mahkemelerine gönderilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davacı vekili istinafında davanın haksız fiil hükümlerine dayalı olduğunu ileri sürmekte ise de çalınan ya da kaybolan kambiyo senetlerinin hamili tarafından başvurulacak yol TTK'nın 763 ve 792. maddelerinde özel düzenlemelere konu edildiğinden genel hüküm niteliğindeki haksız fiil hükümlerinin bu bağlamda haksız fiile dayalı davalarda uygulanacak yetki kuralının somut olayda uygulanabilirliği bulunmamaktadır.

6102 sayılı TTK'da çek/bono istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme yer almamaktadır. Bu durumda açılan davanın HMK'nın 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanan açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.

Davalı vekilince süresinde ve usulüne uygun biçimde yetki itirazında bulunulması nedeniyle, davalı şirketin merkezinin "./.." olduğu belirlenmiş, buna göre yetkili mahkemenin.......bulunduğu anlaşılmakla davalı vekilinin yetki itirazının kabulüne karar verilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.yazılı sebeblerle istinaf nedenleri yerinde olmayan davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."