Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/403 K.2025/1008

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı .. Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirket ile davalı arasında akdedilen sözleşmeler uyarıca davalı tarafa ambalaj ürünleri satışı yapıldığını, müvekkili şirketin davalıdan .. USD ve .. Euro alacağı olduğunu, taraflar arasında yapılan cari hesap mutabakatında da sözkonusu tutarın davalı tarafından teyit edildiğini, davalı tarafın ödeme güçlüğüne düşmesi nedeniyle mahkememizin ...

Esas sayılı dosyasında konkordato talebinde bulunduğunu, bu davaya davacının müdahale talebinde bulunduğunu, bildirdikleri alacak tutarı içinde davalı tarafça müvekkiline verilen .. USD tutarlı çekler bulunduğunu, ancak yargılama aşamasında konkordato komiserlerine gönderilen ikinci alacak bildirim yazılarında, söz konusu çeklerin ödeneceği yanılgısıyla çeklere ait bedelin davalının cari hesabından düşüldüğünü, alacaklarının .. USD ve ..

EURO olarak bildirildiğini, ancak çeklerin yargılama aşamasında müvekkiline ödenmediğini, çeklerin halen müvekkilinde olduğunu, müvekkili şirketin davalıdan toplam alacağının .. USD ve .. Euro olduğunu, konkordato projesinde kabul edilen .. USD tutar düşüldüğünde de müvekkilinin davalıdan .. USD'lik bakiye alacağı kaldığını, bu alacağın proje dışında kaldığını, bu nedenlerle İİK m. ..b'ye göre .. USD alacaklarının mahkememizin ..

Esas sayılı dosya ile tasdik edilen konkordato projesi çerçevesinde davalıdan tahsilini, konkordato yürürlükte değilse bu bedelin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı .. Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, ortada çekişmeli alacak bulunmadığını, davacı şirketin hem ilan ile hem de komiser aracılığıyla davet edildiğini ve alacağını bildirdiğini, alacağını ıslak imza ile bildiren davacı tarafın müvekkili şirketin dava başında bildirmiş olduğu alacak kalemleri ile aynı olduğunu, yazılı delil niteliğinde olan ikrar içeren belgede alacak miktarı olarak ..

USD ve ..

EURO belirtildiğini, müvekkili şirketin ise bu talebi kabul ettiğini, çekişmeli bir alacağın söz konusu olmadığını, davacının haksız ve fazla alacak talep ettiğini, kendince konkordato hükümlerinin bağlayıcılığı neticesinde oluşan alacak miktarı düşmesi hasebiyle bu davayı açtığını düşündüklerini, konkordato ile alacağın TL bazında % 25 tenzilat ve faizsiz vadeler halinde ödenmesi yönünde hüküm tesis edildiğini, bu durumun tüm alacaklılar yönünden bağlayıcı hale geldiğini, davacının haksız ve kötüniyetli bir şekilde bu dava açtığını, davanın reddini talep etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince; "huzurdaki davanın karara çıkartıldığı gün, davalının konkordato talebininde reddine karar verilmiştir. Anılan hususlar karşısında yürürlükte bir konkordato hükmü olmadığına göre huzurdaki davayı alacak davası kabul etmek gerekmiştir.

Kaldı ki dava dilekçesinde de şayet geçerli bir konkordato var ise konkordato kapsamında hüküm kurulması, aksi halde tahsil hükmü kurulması talep edilmiştir. (...) Bilirkişi sunmuş olduğu..tarihli raporda özetle; (...) Davacının ticari defter kayıtlarında .. dava tarihi itibariyle davalıdan .. TL karşılığında .. USD ve ..

Euro alacaklı olduğu, Davacının konkordato komiserliğine alacak bildiriminde bulunmadığını belirttiği 12 adet toplam ...- USD tutarındaki çeklerin davacı elinde bulunduğu belirtilmiştir. Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde: Dava, konkordato talebinde nisaba esas alınan miktar dışında kalan alacağın tahsiline ilişkindir. Huzurdaki dava İİK 308/b maddesi uyarınca da açılmış bir dava değildir.

Nitekim 308/b uyarınca açılacak davalar çekişmeli alacaklar için açılır. Yani alacaklı konkordato görüşmeleri kapsamında alacak miktarını bildirir, borçlu bildirilen alacağın bir kısmına yada tamamına itiraz ederse alacak çekişmeli hale gelir, tasdik kararının ilanından sonra 1 aylık hak düşürücü süre içerisinde 308/b uyarınca dava açılır ise mahkeme çekişmeli alacağa isabet eden ödemenin belirlenecek banka hesabına yatırılmasına hükmeder.

Şayet 1 ay içerisinde dava açılmaz ise mahkemece bankaya bloke ödeme yapılmasına hükmedilemeyecektir. Oysa huzurdaki davada davacı, yanılgıya dayalı olarak eksik alacak bildiriminde bulunduklarını, elinde bulunan çeklerin bedelinin ödeneceği yanılgısı ile bildirilmediğini beyan ile davacının keşidecisi olduğu çeklere ve cari hesaba dayalı alacak talebinde bulunmuştur.

Yani dava, kambiyo senetlerinden olan çeke dayalı alacak davasıdır. (...) Davacının alacağına dayanak davalının keşideci olduğu çekler ilgili bankalardan sorulmuş, buna göre; . ..

Bankasından verilen.. seri numaralı 6 adet çek üzerinde konkordato kararının bulunduğu çeklerin ibraz edilmediği, .. . verilen ..seri numaralı 3 adet çekin ibraz edilmediği, . . verilen ..seri numaralı 2 adet çekin müşteri uhdesinde bulunduğu, . verilen .. seri numaralı çekinde ödenmediği ilgili bankalar tarafından bildirilmiştir. Yani davacının alacağına ve davasına dayanak yaptığı 12 adet çek halen davacı elindedir ve hiç biri muhatap bankalar tarafından ödenmemiştir.

Taraflar arasında cari ticari ilişki sürecinde, davalı tarafın gönderdiği mailde davalının; ".. tarihi önceki ödenmeyen çekler dahil sizlere .. USD ve .. Euro borçluyuz. Hesapta mutabıkız" şeklinde beyanda bulunduğu, görevlendirilen bilirkişi incelemesinde tespit edilmiş ve bu husus rapora dercedilmiştir. (...) Bu davada alacaklı/ davacı elinde bulundurduğu çeklere ve cari hesapları ile ticari defterlere dayanmaktadır. Çek ödeme aracı olan kambiyo senedidir.

Çeklerin ödenmemesi halinde keşidecinin çek bedeli kadar sebepsiz zenginleştiğinin kabulü gerekecektir. Aksini ileri süren davalının yazılı deliller ile çek bedelinin ödendiğini ispat etmesi gerekir. Davalı bu yönde ispata matuf bir delil ortaya koyamadığı gibi, mahkememizce verilen sürede ticari defterlerini de ibraz etmemiştir. Buna karşılık davacı tarafın defterlerinin delil vasfına haiz olduğu, davada ileri sürülen vakıaları doğruladığı anlaşılmıştır.

Bu durumda davacının alacağının sübut bulduğunu kabul etmek gerekmiş ve davanın kabulüne karar verilmiştir. Her ne kadar davalı taraf zaman aşımı definde bulunmuş ve huzurdaki davanın İİK 308/b de öngörülen 1 aylık sürede açılmadığını öne sürmüşse de; yukarıda da izah edildiği üzere davanın 308/b maddesi ile bir ilgisi bulunmamaktadır, ödenmeyen çekler için TTK 814 maddesinde ön görülen 3 yıllık zaman aşımı süresi geçerlidir, konkordato süreci boyuncada zaman aşımı durmuştur.

Çeklerin ödeme tarihi gözetildiğinde davanın süresinde açıldığını kabul etmek gerekmiş, davalının zaman aşımı savunmasına itibar edilmemiştir. Dava değeri .. USD olup, dava tarihinde . . . satış kuru .. TL dir. Bu durumda müddeabih .. TL olacaktır. Bu değer üzerinden yatırılması gereken harç ise .. TL dir ve davacı taraf bu harcı ikmal etmiştir.

Alacağın yabancı para cinsinden olması, davacının dava dilekçesinde en yüksek ticari faiz talebinde bulunması karşısında . .. için devlet bankalarında açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranına hükmedilmiştir." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı taraf istinaf dilekçesinde; davacının tasdik kararının ilanından sonra 1 aylık süre içerisinde bu davayı açmak zorunda olduğunu, ancak davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davanın konkordato sonrası tespit davası olduğunu, eda davası olmadığını, dava tarihi itibariyle konkordato süreci bittiği için davanın konusuz kaldığını, davacının alacağını İİK m. 299'a göre süresinde bildirmediğini, konkordato projesine herhangi bir itirazda bulunulmadığını, müvekkili şirketin tasdik olunan projesinin davacı için de bağlayıcı hale geldiğini, projede faizsiz ve 60 ay vade ile ödeme yapılacağının öngörüldüğünü, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 207 ve devamı maddelerine göre alım satım sözleşmesine dayalı temel borç ilişkisi nedeniyle 6102 sayılı TTK m. 796'ya göre ibraz süresi geçmiş çeklere dayalı alacak davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davaya konu 12 adet çek nedeniyle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı konusundadır.

Davalı taraf 2004 sayılı İİK m. 308/b'ye göre hak düşürücü süre itirazında bulunmuştur. İİK m. 308/b konkordato projesine kabul edilmeyen alacaklar hakkında açılacak davaları düzenlemekte olup davacı taraf davaya konu alacağını konkordato projesine hiç bildirmemiştir. Bu nedenle İİK m. 308/b'de yazılı olan bir aylık hak düşürücü sürenin bu davada uygulanması hukuken mümkün olmadığından davalının bu konudaki istinaf talebi kabul edilmemiştir.

Davacının alacağını İİK m. 299'da öngörülen on beş günlük süre içerisinde konkordato davasının görüldüğü mahkemeye bildirmediği konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ancak konkordato davası devam ederken alacağın bu süre içinde mahkemeye bildirilmemesi alacak hakkını düşürmez.

İİK m. 308'e göre de konkordato davasının reddine karar verilmesi durumunda eğer borçlunun iflasına karar verilmemişse konkordatonun reddi kararı kesinleşmeden alacaklıların borçlu aleyhine takip başlatması ya da dava açması başlamış takiplere ve davalara devam etmesi hukuken mümkündür.

Bu nedenle davalının davanın tespit davası olduğu, eda davası olmadığı alacağını İİK m. 299'a göre süresinde bildirmediği, konkordato projesine herhangi bir itirazda bulunulmadığı ve tasdik olunan konkordato projesinin davacı için de bağlayıcı hale geldiği yönündeki istinaf sebepleri kabul edilmemiştir.

Davacı taraf alacağını on iki tane çeke dayandırmaktadır. Bu çeklerin düzenleme tarihleri 2021 yılı olup hepsinin TTK m. 796'ya göre ibraz süreleri geçmiştir. İbraz sürelerinden itibaren TTK m. 814'de ki çekler için öngörülen üç yıllık zamanaşımı süresi ise dava tarihinde henüz dolmamıştır.

Mahkeme her iki taraftan da HMK m. 222'ye göre ticari defterlerini sunmasını istemiş, ticari defterlerin sunulmaması durumunda sonuçlarını da usulüne uygun şekilde ihtar etmiştir. Davacı ticari defterlerini sunmuş ancak davalı taraf verilen kesin süre ve ihtara rağmen defterlerini sunmamıştır.

Hazırlanan .. tarihli bilirkişi raporunda incelenen davacı defterlerine göre taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu, davacının toplam . $ ve .. € alacağı bulunduğu, davaya konu çeklerin davacının elinde bulunduğu, ilgili bankalardan gelen yazı cevaplarında da çeklerin bir kısmının bankaya ibraz edildiği ancak hiç birinin ödenmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla davacı temel ilişkiyi ve davalıdan alacaklı olduğunu kanıtlamaktadır. Çeklerin ödendiğini ispat yükü ise davalıda olup davalı çeklerin ödendiğini kanıtlayacak delili dosyaya sunmamıştır. Bu nedenlerle mahkemenin verdiği kararda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Davacı, dava dilekçesinde faiz başlangıç tarihini belirtmediğinden dava tarihinden itibaren ve yabancı para birimi üzerinden faize hükmedilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Faiz oranları ve başlangıcı yönünden ise konkordato davası reddedildiği için konkordato projesinde belirlenen vade ve faiz miktarının hukuken uygulanabilmesi artık mümkün değildir. Bu nedenle davalının faiz konusundaki istinaf sebepleri de kabul edilmemiştir. Bu nedenlerle davalının istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davalı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.(1) maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gereken 573.262,81 TL istinaf harcından peşin alınan 143.315,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 429.947,11 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf yargılaması duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-HMK'nın 333. maddesi uyarınca artan gider avansının talep halinde ilgili tarafa iadesine,

6-HMK'nın 359/4. maddesi uyarınca kararın Dairemizce taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinden yapılan tetkikat neticesinde HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içerisinde kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi ya da buraya gönderilmek üzere temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. 24/06/2025

. . Başkan . ¸e-imzalıdır . . . Üye . ¸e-imzalıdır . . Üye . ¸e-imzalıdır . . Katip .. ¸e-imzalıdır

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."