Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1041 K.2025/1176

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin.. Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kaza tarihi olan.. tarihinde müvekkilinin yolcu konumunda bulunduğu ..plakalı aracın kusuruyla meydana gelen kaza neticesinde yaralandığını, tedavi sürecine rağmen tam iyileşemeyerek kalıcı maluliyete uğradığını, kazaya sebebiyet veren aracın davalı sigorta şirketince sigortalandığını bu nedenle zararın tazmini için davalıya başvurduklarını ancak ödeme yapılmadığını, arabuluculuk görüşmelerinden de netice alınmadığını belirterek davacının yaralanması nedeniyle oluşan sürekli ve geçici iş göremezlik zararı ve bakıcı gideri için şimdilik .. TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu kazanın başvuru ve dava dilekçesindeki taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacının gelirinin somut belgelerle ispatlanması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ VE DAİREMİZ KARARLARI

1.İlk Derece Mahkemesinin İlk Kararı İlk derece mahkemesince; davanın kabulü ile ..-TL kalıcı iş göremezlik, ..-TL geçici iş göremezlik, .-TL bakıcı gideri olmak üzere toplam .-TL temerrüt tarihi ola.. tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir. 2.Dairemizin Kaldırma Kararı: Davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Dairemizin.. Karar sayılı ilamı ile; "Davacı tarafça, kaza tarihi olan .. tarihinde davacının içinde bulunduğu ve davalı tarafından sigortalanan.. plakalı aracın kusuruyla meydana gelen kaza neticesinde yaralandığını belirterek maddi tazminat talep edilmiştir.

1.1.Davalı vekilince usulüne uygun başvuru yapılmadığı belirtilerek istinaf itirazında bulunulmuş ise de: 2918 sayılı KTK.nın 97.maddesi "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir.

Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir..." hükmünü amirdir.

Evrak kapsamına göre davacı vekilince davalı sigorta şirketine dilekçe ile başvuruda bulunduğu, madde metninde başvuru sırasında hangi belgelerin sunulacağına ilişkin hüküm bulunmadığı sabit olduğundan davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

1.2.Davalı vekilince hesaplama yöntemine yapılan istinaf itirazının incelenmesinde.

Anayasa Mahkemesi'nin .. tarih.. sayılı kararı ile KTK'nun 90. maddesindeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir" bölümündeki "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verildiği, bu itibarla işgücü kaybı tazminatı hesabında, yeni ZMSS Genel Şartları ekindeki cetvellerin kullanılması mümkün olmadığından ve %1,8 teknik faiz uygulaması da anılan cetvellerle getirildiğinden, .. tarihinde yürürlüğe giren ..

Genel Şartları'ndaki düzenlemelerin değil Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunundaki düzenlemelerinin esas alınmasıyla, hesaplamada 1,8 teknik faiz yönteminin değil progresif rant yönteminin dikkate alınması gerektiğinden, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda TRH 2010 yaşam tablosu ve prograsif rant yönteminin uygulanmasının yerinde olduğu görülmüştür.

2.1.Davalı vekilince hükme esas alınan maluliyet raporuna ilişkin istinaf itirazında bulunulmuştur.

Haksız fiil sonucu çalışma gücünde kayıp olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması halinde, zararın kapsamının tespiti açısından maluliyetin varlığı ve oranının doğru bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir.

Söz konusu belirlemenin ise Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi veya Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşlarının çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihi .. tarihinden önce ise Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, .. tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği,.. tarihleri arası Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği,..tarihleri arası Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik,

.. tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir...

Somut olayda; .. Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalında görevli 6 kişilik uzman heyetten alınan .. tarihli hükme esas alınan rapora göre, davacının tüm vücut fonksiyon kaybının ..ay süre ile geçici işgöremezlik süresinin bulunduğu, iyileşme süresinde .ay tam gün bakıcı ihtiyacı bulunduğu ve raporun kaza tarihinde yürürlükte olan ''Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik'' hükümlerine göre düzenlendiği anlaşılmaktadır. Ancak maluliyet raporu içeriğinde, davacının cerrahi operasyon geçirmesi sonucu şahısta olan mevcut arızalarda iyileşme olabileceği ve maluliyet oranının değişeceğinin bildirildiği görülmüştür.

Bu durumda mahkemece, öncelikle davacı tarafın cerrahi operasyon geçirip geçirmeyeceği hususunda beyanı alındıktan sonra, operasyon geçireceğini belirtirse buna ilişkin uygun bir süre verilerek sonucuna göre rapor alınması,

eğer operasyon geçirmeyeceğini beyan ederse de bu beyanı göz önüne alınarak mevcut teşhis ve tedavi evraklarına göre en alt düzeyde varsa maluliyet oranının belirlenmesi gerektiğinden bu hususta tekrar sağlık raporu alınarak değerlendirme yapılması ve maluliyet oranının değişmesi durumunda yeniden hesap raporu düzenlenirken ilk karara karşı sadece davalı tarafın istinaf başvurusunda bulunması nedeniyle davalı tarafın usuli kazanılmış hakkının zedelenmemesi gerektiği gözden kaçırılmadan inceleme yapılması gerektiğinden davalı tarafın maluliyete ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmüştür.

2.2.Kabule göre de; davacının davalı tarafından sigortalanan araç içinde seyahat ederken yaralandığı ve davacının kendi beyanında araç sürücüsünün aile dostu olduğunun bildirildiği, davalı tarafın cevap dilekçesinde hatır taşıması indirimi uygulanmasına ilişkin itirazının bulunduğu ancak mahkemece kararda hatır taşıması indirimi konusu tartışılmaksızın hüküm kurulmasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

2.3.Yine, davacının içinde bulunduğu araç sürücüsünün ehliyetsiz olduğu, kaza anında dava dışı sürücünün . yaşında olduğu ve davacının kendi beyanında aile dostu olduğunu beyan etmesi birlikte değerlendirildiğinde davacının dava dışı sürücünün ehliyetsiz olduğunu bilebilecek durumda olup olmadığı ve buna ilişkin bilerek ehliyetsiz birinin aracına binerek zararın artmasında müterafik kusurunun bulunup bulunmadığı konusu tartışılmaksızın hüküm kurulması da yerinde görülmemiştir." gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

3-İlk Derece Mahkemesince Kaldırma Sonrası Verilen Karar:

İlk derece mahkemesince; davanın kısmen kabulü ile .. TL kalıcı iş göremezlik, . TL geçici iş göremezlik ve . TL bakıcı gideri olmak üzere toplam . TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan..tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili ve davalı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı . . vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin önceki yargılamada davanın tam kabulüne karar verdiğini ve bu kararı istinaf etmedikleri gerekçesiyle aleyhlerine usuli kazanılmış haktan söz edilemeyeceğini, bu nedenle kararın kaldırılması gerektiğini, yaklaşık beş yıl süren yargılama boyunca yıllık ..faiz oranı dikkate alındığında müvekkilinin mahkeme eliyle mağdur edildiğini, enflasyon ve paranın alım gücü göz önüne alındığında hükmedilen tazminatın ekonomik değerini kaybettiğini,

bu sebeple yerel mahkemenin karar tarihindeki asgari ücrete göre yeniden rapor alması veya artırıma ilişkin dilekçeleri doğrultusunda davanın tam kabulüne karar vermesi gerektiğini ancak bu hususlar göz ardı edilerek hukuka ve hakkaniyete aykırı hüküm kurulduğunu belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı .. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının .. doğumlu olup kaza tarihinde..yaşında bulunduğunu, emekli ve pasif dönemde olması sebebiyle işgücü kaybı bulunmadığından geçici işgöremezlik tazminatına hükmedilemeyeceğini, bu tür taleplerin SGK kapsamında olup müvekkili şirketin yalnızca sürekli sakatlık teminatından sorumlu olduğunu, buna rağmen yerel mahkemenin ..

TL üzerinden hüküm kurduğunu, davacının ehliyetsiz sürücünün aracında yolculuk etmesi sebebiyle müterafik kusurunun bulunduğunu, ancak yerel mahkemenin hatalı değerlendirme ile indirim uygulamadığını, sürücünün lise öğrencisi, ehliyetsiz ve çalışmayan biri olduğunun dosya kapsamından açıkça anlaşıldığını, davacının da bunu bilebilecek durumda olduğunu dolayısıyla müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi birlikte uygulanarak tazminattan %. oranında indirim yapılması gerektiğini, ayrıca davacı taraf ilk kararı istinaf etmediği için bu yönlerden kesinleşme oluştuğu halde vekalet ücreti bakımından ..

TL yerine .. TL’ye hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları 3. Değerlendirme HMK'nun 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

3.1.Bir davada, mahkemenin veya tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine (diğeri aleyhine) doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakka, usule ilişkin kazanılmış hak denir. Mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (6100 sayılı Kanun/HMK) “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Konu, yargı içtihadı ile gelişmiştir.

Bu aşamada asgari ücret ile ilgili olarak gerçek zarar hesabına etkisi nedeniyle açıklamalar yapılması gerekmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 39. maddesine göre: “İş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirlenir.”.. tarihli ve .. sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Asgari Ücret Yönetmeliğinin (Yönetmelik) "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, “Asgari ücret;

işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücreti ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

3.2.Asgari ücret, tüm çalışanlar için uygulanması zorunlu “taban ücret” tir. Asgari ücretin, işçilerin yaptıkları işe uygun ve insanlık onuruna yaraşır bir yaşam seviyesini sağlaması için gerekli olan en az ücreti ifade ettiği ve adil bir ücret elde edilmesi, böylece çalışanların ekonomik ve sosyal durumlarının düzeltilmesi amacına yönelik olduğu gözetildiğinde asgari ücretin kamu düzeni ile ilgili olduğu ve bunun altında bir ücretten söz edilemeyeceği, asgari ücretin altında kararlaştırılan ücretlerin ve buna ilişkin sözleşmelerin geçerli olmadığı hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Kamu düzeni; toplumun temel yapısını ve bireylerin güvenlik, huzur ve sağlık içinde yaşamaları için kamusal yararları koruyan; devletin güvenliğini, düzenini ve bireyler arasındaki ilişkilerde hukuku sağlamaya yarayan kurallar bütününün oluşturduğu hukuk düzenidir..

Kamu düzeniyle ilgili durumlarda, kazanılmış usulî haktan söz edilemeyecektir. Bu niteliği dikkate alındığında asgari ücretteki değişiklikler de usulî kazanılmış hakkın istisnası niteliğinde bulunup aynı davada ve yargılamanın her aşamasında hâkim tarafından re'sen gözetilmesi gerekir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun.. K. sayılı kararında da aynı yaklaşım benimsenmiştir.

3.3.Tazminat hesabında hüküm tarihine en yakın tarihteki ücretlerin esas alınmasının nedeni tazminatların hesaplanma yöntemiyle ilgili olup tazminat miktarının belirlenmesi ileriye dönük varsayımsal hesaplamaları gerektirmesi ve gerçek belli iken varsayıma dayalı hesaplama yapılıp buna göre karar verilmesinin mümkün olmaması esasına dayalıdır. Bu durumun “gerçek belli iken varsayıma gidilemez” ilkesine uygun olduğu Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun..

K. sayılı kararında da belirtilmiştir.

Hüküm tarihine en yakın tarihteki ücretlerin esas alınması mahkemenin vereceği ilk hükümle ilgili olup bu hükmün yeniden rapor alınmasını gerektirmeyen bir nedenle bozulması hâlinde yeni verilecek hüküm tarihini esas alan bir hesaplama yapılması gerekmeyecek ancak bozma nedeni tazminat hesabı için yeniden rapor alınmasını gerektiriyor ise bu takdirde alınacak raporda sonradan değişen ücretler esas alınarak önceki rapordaki miktarlar itibarıyla varsa usulî kazanılmış hak oluşturan durumlarında gözetilmesi gerekmektedir.

3.4.

Somut olayda, kaza tarihi olan.. tarihinde davacının yolcu konumunda bulunduğu.. plakalı aracın karıştığı kazada davacının yaralandığı ve davacı tarafından bu nedenle maddi tazminat istemli eldeki davanın açıldığı, mahkemece yargılama sırasında .. tarihli ek hesap raporunun alındığı, raporda davacının gelirine ilişkin belge bulunmadığından asgari ücret ve davacının..ranında kalıcı maluliyet oranı üzerinden yapılan hesaplama sonucunda davacının sürekli iş göremezlik zararının ..

TL, geçici iş göremezlik zararının .. TL ve bakıcı giderinin .. TL olduğu, mahkemece .. tarihli ilk kararda;... tarihli ek hesap raporu benimsenerek raporda hesaplanan bedeller üzerinden karar verildiği, kararın sadece davalı vekilince temyiz edildiği Dairemizin .. Esas ve..

Karar sayılı ilamı ile öncelikle davacı tarafın cerrahi operasyon geçirip geçirmeyeceği hususunda beyanı alındıktan sonra operasyon geçireceğini belirtirse buna ilişkin uygun bir süre verilerek sonucuna göre rapor alınması, eğer operasyon geçirmeyeceğini beyan ederse de bu beyanı göz önüne alınarak mevcut teşhis ve tedavi evraklarına göre en alt düzeyde varsa maluliyet oranının belirlenmesi gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verildiği, kaldırma kararı sonrası davacının ameliyat olmayacağına dair beyanda bulunması üzerine mahkemece alınan maluliyet raporu sonrasında maluliyet oranının düştüğü ve %.. olarak belirlendiği,

ancak mahkemece alınan .. tarihli hesap raporunda mahkemece verilen ilk karardaki tazminat miktarına karşı davacı tarafça temyiz kanun yoluna başvurulmaması nedeniyle bu hususun davalı lehine usuli kazanılmış hak meydana getirdiği düşünülerek .. yılı asgari ücret verileri kullanılarak hesaplama yapıldığı ve işbu raporunda hükme esas alındığı anlaşılmıştır.

3.5.Şu durumda yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; mahkemece verilen ilk karara yönelik davacı vekilinin maddi tazminatın hesabı noktasında bir istinaf itirazının bulunmadığı, davalı vekilinin maluliyet oranına göre istinaf itirazının bulunduğu, Dairemizce davacının maluliyet oranının yeniden tespiti hususunda kararın kaldırıldığı, bozma sonrasında mahkemece davacının yeni maluliyet oranı ve .. yılı asgari ücret düzeyinde geliri olduğu kabul edilerek hüküm kurulduğu,

ancak kaldırma sonrasında kamu düzeniyle ilgili durumlarda, kazanılmış usulî haktan söz edilemeyeceği, bu niteliği dikkate alındığında asgari ücretteki değişikliklerin usulî kazanılmış hakkın istisnası niteliğinde bulunduğu ve yargılamanın her aşamasında hâkim tarafından re'sen gözetileceği dikkate alınarak hüküm tarihine en yakın tarihteki ücretlerin esas alınmak suretiyle yeniden hesap raporu alınması ve oluşacak sonuca göre ilk kararı istinaf eden davalı tarafın usulî kazanılmış hakkı gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamış ve davacı tarafın bu hususa ilişkin istinaf talebi yerinde

görülmüştür..

3.6. Davacı kaza tarihinde .. yaşında olup, sağlık kurulu bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen .. tarihli raporda kazadaki yaralanması nedeniyle iyileşme süresinin.. ay olarak saptandığı, hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda ise . aylık süre için .. TL geçici iş göremezlik tazminatı hesaplandığı ve mahkemece bu bedelin hüküm altına alındığı görülmüştür.

Davacı kaza tarihinde pasif dönemde olduğuna ve kazanç getiren herhangi bir işte çalışmadığına (bu konuda davacı tarafın bir iddiası ile sunduğu somut neden ve delil bulunmadığından) ve bu yönden mahrum kalınan bir kazançtan bahsedilemeyeceğine göre ve davalı tarafın ilk karara karşı sunduğu istinaf dilekçesinde geçici iş göremezlik zararına ilişkin de istinaf itirazı bulunduğu göz önüne alınarak davacı için geçici iş göremezlik tazminatına hükmedilmemesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi hatalı bulunmuştur. ..

3.7. Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekili ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, sair hususlar incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun şekilde, istinaf edenin sıfatı, istinaf itirazları uyarınca kazanılmış haklarda dikkate alınarak davanın yeniden görülerek eksikliklerin giderilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

M.T.