Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/257 K.2025/1598

.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. Karar sayılı kararı aleyhine davalı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; . .. Belediyesi . . inşaatının asıl yüklenicileri . . .. Taahhüt Enerji ve Gıda San. Tic. A.Ş. ile . .. İnşaat San. Tic.

A.Ş. tarafından binanın yapım işinin davalı .. firmasına taşere edildiğini, işbu firmanında projenin kuvvetli akım işlerinin ise taşeronluk sözleşmesi kapsamında müvekkili şirkete verildiğini, müvekkilin kendisine taşere edilen işleri eksiksiz şekilde tamamlayarak teslim ettiğini ayrıca sözleşme kapsamında olmamasına rağmen davalıların emir ve talimatları doğrultusunda birçok fazla işi de yerine getirdiğini, buna karşın davalıların eksik mukayeseler yaparak fazla iş bedellerini ödemeyerek ve müvekkilinin uhdesindeki işlerde tek taraflı inisiyatif alarak müvekkilini zarara uğrattığını,

sözleşmeye göre .. günde tamamlanması gereken işin davalıların kusuru nedeniyle yaklaşık .. günde tamamlandığını, bu süreçte müvekkilinin ödeme alamaması sebebiyle piyasa borçlarını ödeyemediğini, artan işçilik, nakliye, konaklama ve yemek giderleri nedeniyle ciddi maliyet artışları yaşadığını, ödeyemediği çekler nedeniyle icra takiplerine ve karşılıksız çek davalarına maruz kaldığını, fazla işlerin tamamen davalıların talimatlarıyla ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri doğrultusunda yapıldığını, tüm itirazlarına rağmen işin devamına zorlandığını, zararlarının yalnızca cüzi bir kısmının karşılandığını,

yapılan keşif ve bilirkişi incelemesiyle bu hususların ortaya çıkacağını belirterek şimdilik .. TL alacağın ihtarname tarihi olan.. tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili dava değeri artırım dilekçesi ile dava dilekçesinde .. TL belirsiz alacak talep edildiğini, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporları doğrultusunda dava değerini .. TL artırarak toplam .. TL olarak belirlendiğini belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı .. İnşaat Taahhüt Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava konusu uyuşmazlıkta taraf sıfatı bulunmadığını, işin . .. İnş. Taah. Enerji ve Gıda San. Tic. A.Ş. – .. İnş. San. ve Tic. A.Ş. iş ortaklığı tarafından diğer davalı ..

Yapı A.Ş.’ye taşere edildiğini, bu nedenle davanın husumet yokluğu ve dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davacının sözleşme dışı fazla iş yaptığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, aksine esas edimlerini dahi eksik yerine getirdiğini, bu hususta diğer davalı .. Yapı A.Ş. tarafından davacıya noter ihtarnamesi gönderildiğini ve yapılacak bilirkişi incelemesiyle ..

Yapı A.Ş.’nin davacıdan alacaklı olduğunun ortaya çıkacağını, müvekkilinin bağlı olduğu iş ortaklığının davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar . .. İnş. San. ve Tic. A.Ş. ile .. Yapı A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. yönünden davada taraf sıfatı bulunmadığını, davacı ile müvekkili şirket arasında herhangi bir sözleşme ilişkisi olmadığını ve bu nedenle husumet yokluğu ve dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddi gerektiğini, davacının . .. İnş. San. ve Tic.

A.Ş.’den alacaklı olduğu yönündeki iddiasını ispatlayacak hiçbir delil sunmadığını, davacı ile diğer davalı .. Yapı A.Ş. arasında bir sözleşme bulunduğunu ve bu sözleşme incelendiğinde .. İnş. San. ve Tic. A.Ş.’nin herhangi bir edim veya ifa borcunun olmadığının açıkça görüleceğini, müvekkili şirketlerin davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, davanın haksız kazanç elde etme amacıyla açıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; davanın davalı .. Yapı A.Ş. bakımından kısmen kabul kısmen reddi ile .. TL'nin .. tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı .. Yapı A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine, Davanın davalılar . .. İnşaat Taahhüt Enerji ve Gıda San. Tic. A.Ş. ve .. Tarım İnşaat San. Tic. A.Ş. bakımından ayrı ayrı pasif husumet yokluğundan reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı .. Yapı A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin cevap dilekçesinde davacının sözleşme kapsamındaki edimlerini eksik ve süresinde yerine getirmediğinin açıkça ileri sürüldüğünü, sözleşme uyarınca fesih hakkı bulunmasına rağmen iyi niyetle feshe gidilmediğini, buna rağmen davacının eksik ve geç ifası nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını, müvekkili şirketin davacıya borçlu olmadığı gibi aksine davacıdan alacaklı olduğunun noter ihtarnamesi ve . ..

Asliye Ticaret Mahkemesince aldırılan bilirkişi raporlarıyla sabit olduğunu, davacının yaptığı fazla imalat bedelinin en fazla .. TL olarak belirlendiği halde mahkemece bu tutarın ..

TL olarak kabul edilmesinin hatalı olduğunu, “anlaşma sağlanmış mukayese kalemleri” adı altında herhangi bir yazılı belgeye dayanmaksızın yüksek tutarlı bedeller belirlenmesinin usule aykırı olduğunu, avize bedellerine ilişkin değerlendirmede de müvekkili şirket tarafından ödenen tutarların davacının hak edişinden düşülmediği gerçeğinin göz ardı edildiğini, davacının sözleşme gereği 150 günde tamamlaması gereken işi yaklaşık 420 günde ve eksik şekilde ifa ettiğini,

müvekkili şirketin davacının yapmadığı işleri kendi imkanlarıyla tamamlayarak bedellerini ödediğini ve davacıya hak ettiği tüm ödemelerin yapıldığını belirterek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taraflar arasında yapılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri, HMK m.341, 353, 355, 359 3. Değerlendirme HMK'nun 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

3.1.Somut olayda davacı vekili tarafından dava dilekçesinde davalı firma ile arasında yapılan taşeron sözleşmesi kapsamında, iş sahibi idare ve davalıların projedeki avizelerin miktarını fiilen değiştirdiği gibi söz konusu avizelerin alımı ve montajı sırasında işin yapımından sorumlu olan davacı firmayı devre dışı bırakarak ve en pahalı ürünü alıp uygulayarak davacıyı zarar uğrattıklarını, mahal listesinde aydınlatma acil kit farkları ile ilgili olarak ....belirtilmişken idare tarafından ..

“Led aydınlatma armatürleri için acil durum aydınlatma kiti fiyat farkı” olarak ödenmesinin ve yine elektrik projelerinde .. pozu olarak belirtilmişken idare tarafından .. pozdan ..olarak ödenmesinin davacıyı zarar uğrattığını, sahne mekaniği otomasyon kablolarının ve .. özellikli barisol aydınlatmanın mahal listesinde ve projesinde bulunmamasına rağmen yapılmasına rağmen bedelinin tam ödenmediğini, mukayesesi yapılırken beton köşklerin belirtilen pozlardan minha edilmesi gerekmekteyken .. pozlarından yüksek bedel üzerinden minhası yapıldığı için zararının oluştuğunu,

panoların projede belirtilen panolara göre %20 daha büyük imal edilmiş olup artan pano miktarı eksik mukayese edildiğini, asansör kartlı geçiş sisteminin sözleşmede bulunmamasına rağmen hatalı kesinti yapıldığını, kablo metrajları ve şalt malzemelerinin idare tarafından tespitlerinin yanlış yapılmış olması nedeniyle zarara uğradığını belirterek alacak talebinde bulunulmuştur.

3.2. Davacı .. Elektrik-Elektronik İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalılardan .. Yapı A.Ş. arasında .. tarihinde Malzemeli Taşeron Sözleşmesi akdedildiği, işin sözleşme bedelinin .. Euro + KDV olduğu ve kur bedelinin .. TL olarak sabitlendiği, dolayısıyla işin sözleşme bedelinin ..

TL olduğu, işin bitiş tarihinin sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren . gün olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 6. maddesinde proje üzerinden yapılacak değişikliklerden dolayı oluşacak artış ve azalışların mukayeseli keşif yapılarak tespit edileceği, projesinde ve mahal listesinde bulunmayan öngörülemeyen veya idarenin talebi doğrultusunda yapılacak işleri kapsamında %10 artış meydana gelmesi durumunda idarece yapılacak hesaplamalar sonucu pursantaj oranında ödeme yapılacağı, işin projesinde bulunan idarece yapılmasından vazgeçilen imalatların bedelinin ise sözleşmeden düşüleceğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemenin gerekçeli kararında, pano ve şalt malzemesi ve kablo mukayeseleri ve .. özellikli barisol aydınlatma alacak kalemlerinin iş artışı başlığı altında değerlendirildiği ve dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları doğrultusunda bu kalemler için hesaplanan miktarların sözleşme bedelinin %10'lık kısmını aşmaması nedeniyle sözleşmenin 6. maddesi gereği davacının talepte bulunamayacağına ilişkin değerlendirmesinin yerinde olduğu ve zaten davacı tarafın istinaf yoluna başvurmadığı görülmüştür.

3.3. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin sözleşme bedeli ve ekleri başlıklı 6. maddesinde, işin projesinde bulunup da idare tarafından yaptırılmasından vazgeçilen imalatların bedelinin sözleşme bedelinden düşüleceği kararlaştırılmıştır.

Her ne kadar mahkeme tarafından sözleşme ve mahal listesinde bulunandan farklı olarak davalı tarafından yapılan (davacı tarafından yapılmadığının tarafların kabulünde olduğu) avize işi için götürü bedelden ancak davacının yapması gereken işin bedeli olan .. TL + KDV olmak üzere toplam .. TL'nin bedelden düşülmesi gerekirken .. TL'nin bedelden düşülmesinin yanlış olduğunun belirtilmiş ise de bu hususta bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesi hatalı bulunmuştur.

Sözleşme götürü bedelli olduğundan sözleşmede kararlaştırıldığı halde yapılmayan ya da yapımından vazgeçilen imalât bedellerinin Yargıtay uygulamalarında fiziki oran yöntemi diye adlandırılan yapılmayan ya da yapımından vazgeçilen işlerin işin tamamına göre fiziki oranının tespit ve bu oranın götürü bedele uygulanması suretiyle hesaplanması gerekir.

Sözleşmenin 6. maddesine göre yapım işleri genel şartnamesinin sözleşmenin ayrılmaz parçası olduğu belirtilmiştir.

Anılan şartnamenin 22. maddenin birinci fıkrasında proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ihale dökümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya gruplarının ve yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin tespit edilecek yeni birim fiyatlar üzerinden ödeneceği öngörülmüştür.

Aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen usuller çerçevesinde taraflar arasında tespit edilen yeni birim fiyatı bulunmadığından bu halde şartnamede belirtilen şekilde bilirkişiye yeni birim fiyatın tespit ettirilmesi gerekmektedir. Yine Yapım İşleri Genel Şartanemesi'nin 21. maddesinde de sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işlerin bedelinin tesbit yöntemi de gösterilmiştir.

Mahkemece iki farklı heyete bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de; mahallinde keşfe bağlı olarak inceleme yapan 1. bilirkişi kurulunun düzenlediği raporlarda vazgeçilen ve ilave olarak yapılan işlerin bedelinin Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. maddesindeki usule göre yapılmadığı görülmektedir.

Ayrıca mahkemece alınan.. tarihli bilirkişi raporunda özetle, proje üzerinden yapılacak değişikliklerden dolayı oluşacak artış ve azalışların mukayeseli keşif yapılarak tespit edileceği, projesinde ve mahal listesinde bulunmayan öngörülemeyen veya idarenin talebi doğrultusunda yapılacak işleri kapsamında %10 artış meydana gelmesi durumunda İdarece yapılacak hesaplamalar sonucu pursantaj oranında ödeme yapılacağı, işin projesinde bulunan idarece yapılmasından vazgeçilen imalatların bedelinin ise sözleşmeden düşüleceğinin belirtildiği,

davacı vekili tarafından dava dilekçesinde artışı talep edilen imalat kalemlerinden bazılarının mahal listesinde ve mukayeseli keşif listesinde bulunduğu, bazı imalat kalemlerinin ise mahal listesinde ve mukayeseli keşif listesinde bulunmadığı, sözleşme kapsamında bulunan imalat kalemleriyle ilgili olarak mukayeseli keşif tablosunun esas alınması gerektiği, ayrıca birim fiyat hesaplanması ve metraj değişikliğinin anahtar teslimi işe uygun olmayacağı yönünde görüş bildirdiği, yine aynı heyeti düzenlediği.. tarihli raporundan özetle;

sözleşmede projede yapılacak değişikliklerden dolayı oluşacak artış ve azalışların mukayeseli keşif yapılarak tespit edileceği, projesinde ve mahal listesinde bulunmayan öngörülemeyen veya İdarenin talebi doğrultusunda yapılacak işler kapsamında %10 artış meydana gelmesi durumunda İdarece yapılacak hesaplamalar sonucu pursantaj oranında ödeme yapılacağı, işin projesinde bulunan idarece yapılmasından vazgeçilen imalatların bedelinin sözleşmeden düşüleceğinin belirtildiği,

sözleşme kapsamında bulunan imalat kalemleriyle ilgili olarak mukayeseli keşif tablosunun esas alınması gerektiği hususlarını tekrarlayarak mahkemece yerinde inceleme soanrasında tanzim edilen bilirkişi raporlarına itibar edilmesi durumunda davacı şirketin fazladan yaptığı imalatların toplam bedelinin .. TL olarak hesaplandığı görülmektedir.

Bu durumda mahkemece 6100 sayılı HMK'nun 281/3. maddesi gereğince gerçeğin ortaya çıkması için yeniden görevlendireceği bilirkişi kurulu aracılığı ile rapor sunan iki farklı heyet arasındaki görüş farklılığı tartışılıp değerlendirilerek sözleşme kapsamında bulunan imalat kalemleriyle ilgili olarak mukayeseli keşif tablosunun esas alınıp alınmaması gerektiği değerlendirilerek,

yapımından vazgeçilen iş ve imalâtların bedellerinin fiziki oran esasına göre ve proje değişikliği sonucu yapılan iş ve imalâtların da sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22 ve sözleşme kapsamında yaptırılan ilave işlerin 21. maddesi hükümlerine göre bedellerinin usul ve yönteme uygun olarak fiyat ve bedeli konusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı bulunmuştur.

3.4. Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, sair hususlar incelenmeksizin, HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun şekilde, istinaf edenin sıfatı, istinaf itirazları uyarınca kazanılmış haklarda dikkate alınarak davanın yeniden görülerek eksikliklerin giderilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

M.T.