Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/282 K.2025/1636

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, ön inceleme aşaması tamamlandıktan ve incelemenin duruşma yapılmadan karar verilmesi mümkün bulunan hallerden olduğu anlaşıldıktan sonra duruşmasız olarak yapılan inceleme neticesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı .. Mühendislik ile davalı .. ... arasında yapılan .. tarihli eser sözleşmesine göre .... İlçesi ..ile ada içi altyapı ve çevre düzenleme İşleri ... kapsamındaki konut blokları, güneş pili ve araç şarj sistemi, yönetim binası ve kafeterya binası elektrik işlerinin hususunda anlaştığı, İşin toplam bedeli ..

TL olduğu, işin süresi ise iş yeri teslim tarihinden itibaren .. gün olarak kararlaştırdığı, Davacı üzerine aldığı işi sözleşme hükümlerini, sözleşmede belirtilen süre içerisinde ifa etmekte iken Davalı . ... . .. tarih ve .. yevmiye numarası ile davacıya bir ihtarname göndererek sözleşmeyi tek taraflı feshettiğini bildirdiği, davacı tarafın o güne kadar hak ettiği alacağını ödemediği, ve davacı tarafın inşaat sahasına girmekten men edildiği, bahisle davalıca yapıldığı belirtilen işin karşılığı olarak ödenmesi gereken ..

TL bakiye alacağın, paranın alım gücünden kaynaklı zararın da eklenerek dava tarihindeki güncellenmiş değerinin sözleşmenin feshi tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinin 1. sayfasındaki 2 numaralı ve olay başlıklı paragrafında müvekkili üzerine aldığ.. . . . ile ada içi altyapı ve çevre düzeltme işleri projesi kapsamındaki işlerini sözleşmede belirtilen süre ve teknik şartnamede belirtilen teknik personel ve organizasyon çerçevesinde ayıpsız bir şekilde ifa ettiğini ve müvekkili şirketin ise ortada herhangi bir hukuki sebep bulunmamasına rağmen sözleşmenin tek taraflı olarak haksız bir şekilde fesih edildiğini iddia ettiğini, sözleşmenin iki tarafının basiretli bir tacir olduğu düşünüldüğünde;

sözleşme konusu işin davacının iddia ettiği üzere sözleşme ve eki olan teknik şartnameye uygun ifa edilirken müvekkili şirketin sözleşmeyi nedensiz olarak fesih etmesinin mantıklı hiçbir açıklaması bulunmadığını, müvekkili şirketin davacının herhangi bir malına veya malzemesine el koymak gibi bir faaliyete girişmediğini, uzun süreden beri piyasada faaliyet gösteren şerefli bir tacir olduğunu, iş ve faaliyetlerinde etik kurallardan ve hakkaniyetten uzaklaşmadığını, davacı tarafın soyut ve mesnetsiz iddialarla müvekkili şirketin itibarını zedelemeye çalıştığını, davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği ...

TL değerindeki malzemelere el konulduğu iddiasını kesinlikle kabul etmediklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, kesintilere ilişkin . . . Şartnamesinde yer alan ihtirazi kayıt kurallarına uyulmaması, davacının, işin fiziki oranı yapılarak götürü hesaba göre hakkedişinin, davalı tarafından yapılan hakkedişler ve kesintilerin düşülmesi suretiyle yapılan hesaplamada bakiye hakkedişin olmaması, malzemelere el konulduğu iddiasını ispata elverişli delil ibraz edilmemesi gerekçesiyle davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Olayda eser sözleşmesinin feshine ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini, hatalı değerlendirme yapıldığını, müvekkilinin temerrüt halinin bulunmadığını, davalının kusurlu olduğunu, müvekkilinin gecikmesinin bulunmadığını, yeterli işçi bulundurulmadığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, davalının istediğinden iç kat fazla işçi bulunduğunu, .. kayıtlarının celp edilmesi gerektiğini, bilirkişi heyetinde mali müşavir bilirkişinin bulunmadığını, tanık beyanlarının değerlendirilmediğini, ilave iş alacaklarının hatalı değerlendirildiğini, puantaj oranlarının yanlış olduğunu,

ihtirazi kayıt uygulamasının düzenlendiği hükmün .. tarafından iptal edildiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmaması nedeniyle menfi ve müspet zarar yönünden verilen hükmün hatalı olduğunu, müvekkilinin aciz hali iddiasının araştırılmadığını, ticari defterlerin incelenmediğini, .. işçi kayıtlarının istenmediğini ve maillerinin incelenmediğini, el konulan malzemeye ilişkin faturaların incelenmediğini, keşif yapılmadığını, mali müşavir tarafından hakedişlerin incelenmediğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme: Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağının tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk: 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri, HMK m.341, 353, 355, 359 3. Değerlendirme: HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

3.1. Taraflar arasında akdedilen sözleşme tarihinde .. "Geçici hakediş raporları" başlıklı 39. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendi "Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gereçekleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun “idareye verilen ......tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla” cümlesini yazarak imzalaması gereklidir.

Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır.

" şeklindedir.

3.2.Somut olayda; talebe konu alacak açısından yapılan değerlendirmede davacının alacağının ispatı yönünden sözleşmenin eki olarak kabul edilen ..’nin ... maddeleri delil sözleşmesi (HMK m.193) niteliğindedir. Delil sözleşmesini taraflar yargılamanın her aşamasında ileri sürebilirler. Taraflarca ileri sürülmese dahi, delil sözleşmesinin mahkemece resen gözetilmesi gerekir. Delil sözleşmesi İstinaf ve .. tarafından da kendiliğinden göz önünde tutulur. Delil sözleşmesi kesin delil sayıldığından gerek tarafları ve gerekse mahkemeyi bağlayacağından, hâkimin görevinden ötürü resen bu hususu göz önünde bulundurması zorunludur...

3.3. ..’nin.. maddesi uyarınca sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici tarafından, sözleşme kapsamında geçici hakedişlere ilişkin itirazların belli bir prosedüre göre yapılması öngörülmüş olup, buna göre yüklenicinin geçici hakedişlere itiraz etmek istemesi hâlinde, itiraz nedenlerini de belirterek idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde itirazlarını açıklaması ayrıca hakediş raporunu da “İdareye verilen….. tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla” cümlesini yazarak ya da bu anlama gelecek bir itiraz şerhi ile imzalaması gereklidir.

3.4.Hakediş raporunun imzalanmasından sonra, ancak idarece tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere yüklenicinin itirazı olduğu takdirde ise, hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde dilekçe ile itirazını idareye bildirmek zorundadır. Aksi hâlde yüklenici hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacaktır.

3.5.Sözleşmenin eki olan ve delil sözleşmesi niteliğindeki şartnamenin 39. maddesinin 4. fıkrasının (e) bendinde yer alan düzenleme, yükleniciye geçici hakedişlere itiraz yolunu kapatmayıp itirazın ne şekilde yapılması gerektiğini ve tarafların itirazlarını hangi prosedüre göre yapmaları gerektiğini göstermektedir. Burada ispat hakkının kullanımını imkânsız kılan veya fevkalade güçleştirecek bir düzenleme bulunmadığından, HMK’nın 193/2. maddesi kapsamında geçersizliğinden de söz edilemez.

3.6. YİGŞ’in 39. maddesinde yer alan geçici hak edişlere itiraz şeklini içeren düzenlemenin iptali istemiyle ... Dairesinde dava açılmış, . .. . sayılı davanın reddine dair verilen kararın temyizi üzerine .. İdari Dava Daireleri Kurulunun ...sayılı kararı ile hükmün bozulmasına karar verilmiş, bozma kararı üzerine . ... sayılı ilamı ile ... maddesinin iptaline karar verilmiştir.

3.7.Buna göre idari yargı organlarınca verilen bir iptal kararının somut olayın özelliğine göre geçmişe etkili olmasında elbette yasal bir engel bulunmamaktadır. Eldeki uyuşmazlığa konu ..’in 39. maddesinde yer alan hükmün iptal edilmesi ile idari makamlarca anılan düzenlemenin uygulanması artık mümkün olmayıp, ..’in iptal edilen hükmünün anılan şartnameden çıkarılması gerekir, ancak somut olayda taraflar arasında özel hukuk sözleşmesi imzalanmış olup, ..’in ilgili hükmü artık idari bir düzenleyici işlem formundan çıkıp, sözleşmenin bir hükmü hâline gelmiştir. Dolayısıyla sözleşmenin bir normu hâline gelen ..’in ilgili hükmü taraflar arasında uygulanmaya devam edilecektir..

3.8.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasının, davalıya yapılan hakediş ödemelerinde davacının usulüne uygun ihtirazi kayıt ileri sürmediğinin, davacının da sözleşmenin feshinde kusurlu olduğunun ve malzemelere el konulduğu iddiasının ispatlanamadığının ve davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğunun anlaşılması, karşısında ilk derece mahkemesince verilen hükümde usul ve yasaya aykırılık bulunmamış ve davacı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b,1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip · e-imza e-imza e-imza e-imza · İ.S.