Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/33 K.2024/438

Av. ...... DAVALI : .......

VEKİLLERİ

Av......... Av......

DAVANIN KONUSU

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : .... GEREKÇE TARİHİ :.......

.......... Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;..........tarihinde müvekkilinin bisikleti ile seyir halindeyken plakası ve sürücüsü tespit edilemeyen aracın çarpması neticesinde müvekkilinin yaralandığını ve malul kaldığını, müvekkilinin zararından davalı kurumun sorumlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla .. TL kalıcı iş göremezlik, .... TL geçici iş göremezlik, ..... TL bakıcı giderinin kaza tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili........tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının yabancı uyruklu olması sebebiyle bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesinin şart olduğunu, dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddi gerektiğini, davacının kazayı ispat yükümlülüğünün olduğunu, gerekli güvenlik önlemlerini almadığını, davacının müterafik kusurunun tespiti ile hesaplanacak tazminat miktarına %..... den az olmamak kaydıyla indirim yapılması gerektiğini, maluliyetin varlığının ve varsa oranının belirlenmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ...... ve ilgili diğer mevzuata göre müvekkilinin teminat yatırmasının zorunlu olduğu hususuna katılmadıklarını, müvekkilinin .. vatandaşı olduğunu ancak geçici koruma kimlik belgesi sahibi şartlı mülteci konumunda olduğunu, .. Hukukunda şartlı mültecilerin teminat konusunda karşılıklılık şartından muaf olduklarını ve ..... vatandaşları gibi muamele göreceklerini ileri sürerek mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanunun 48 inci maddesi, 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi

3. Değerlendirme

3.1. Türk Hukukunda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tâbi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

3.2. 5718 sayılı ... madde 48/1'e göre; “Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır”. ......’ta teminat gösterme yükümlülüğü konusunda “......” ölçütü esas alınmıştır. Buna karşın davalının veya kendisine karşı takibe girişilen karşı tarafın vatandaşlığı, bu madde kapsamında da bir öneme sahip değildir. Bu maddeye göre hakim tarafından verilen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava, dava şartı eksikliğinden HMK'nun 114/1-ğ maddesi uyarınca reddedilir.

3.3. ..... madde 48/2’de ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar” hükmü yer almaktadır.

Buna göre ... hâkimi, yabancı davacının, davaya katılanın veya icra takibinde bulunanın vatandaşı olduğu ülke ile ........ arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir. Az yukarıda belirtilen anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan sözleşmenin 17. maddesinde; âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

3.4. Davacı . . ... uyruklu olup mahkemece davacının teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda karara dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

5718 sayılı . . . ve . .. . Kanun'un....... maddesinde dava açanın karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu Mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Bu sebeple mahkemece öncelikle davacının teminattan muaf olup olmadığı hususunun . ....... sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa teminatın yatırılması için davacıya kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir........

3.5. Yukarıda açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile sair hususlar incelenmeksizin HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun şekilde, istinaf edenin sıfatı, istinaf itirazları uyarınca kazanılmış haklar da dikkate alınarak davanın yeniden görülerek eksikliklerin giderilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

......