Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/644 K.2025/711

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, ön inceleme aşaması tamamlandıktan ve incelemenin duruşma yapılmadan karar verilmesi mümkün bulunan hallerden olduğu anlaşıldıktan sonra duruşmasız olarak yapılan inceleme neticesinde;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I. DAVA

Davacı vekili..tarihli dava dilekçesinde özetle: dava konusu . İli, . İlçesi.. ada üzerinde davalıya ait taşınmazlar üzerinde TMK 893 vd maddeleri gereğince kanuni ipotek hakkının ifası ve tapuya tesciline karar verilmesini ve tedbiren dava konusu taşınmaz üzerine geçici tescil şerhi konulmasını, .. tarihli dilekçesi ile de; TMK 893 vd maddeleri gereğince kanuni ipotek hakkının ifası ve tapuya tesciline karar verilmesini, davalı tarafın taşınmaz üzerindeki dairelerinin satılması ve alacağın tahsil kabiliyetinin ortadan kaldırılmasının önlenmesi amacıyla daha sonradan kesin tescile çevrilmek üzere tedbiren TMK md.1011/f.1,b.l gereğince “geçici tescil şerhi” verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili arasında yapılmış bir zorunlu arabuluculuk görüşmesi mevcut olmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddinin gerektiğini, davacının kanuni ipotek tescili talebinin hukuka aykırı olup davacı tarafından tescil şartlarının sağlanmadığını, tescil talebinin üç aylık süre içerisinde yapılması gerektiğini beyan ederek haksız ve mesnetsiz davanın usulden reddini, usulden red konusunda mahkeme aksi kanaat gösterecek olursa, davanın esastan reddini, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını, vekâlet ücretinin davacıdan alınarak müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, .. ada üzerinde davalıya ait taşınmazlar üzerine dava değeri olan .. TL değerinde geçici olarak kanuni olarak ipotek konulması için ilgili tapu sicil müdürlüğüne müzekkere yazılmasına ( tedbirlerin karar kesinleşene kadar etkisini sürdüreceğinin belirtilmesine) karar verilmiş, itiraz üzerine yapılan duruşma sonucu geçici kanuni ipotek konulmasına ilişkin tedbir kararına yönelik itirazın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davanın açıldığı tarihte dava konusu taşınmazın tamamlanmadığını, eksiksiz ve zamanında müvekkiline teslim edilmediğini, davacının dava sonunda ulaşmayı istediği talebiyle aynı nitelikte geçici ipotek tesis edildiğini, davanın esasını çözer şekilde ihtiyati tedbir talep edilemeyeceğini, davanın açılmasında müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, geçici kanuni ipotek şerhinin kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme:

TMK 893 vd maddeleri gereğince kanuni ipotek hakkının ifası ve tapuya tesciline karar verilmesi talepli davada tedbiren dava konusu taşınmaz üzerine geçici tescil şerhi konulması istemidir.

2. İlgili Hukuk:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.893; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359,389

3. Değerlendirme:

HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;

Dava, Türk Medeni Kanunu'nun 893/3 ve 895. Maddelerine dayanılarak açılmış yapı alacaklısı ipoteği (inşaatçı ipoteği) istemine ilişkin olup mahkemece davacı vekilinin geçici tescil şerhi konulması konusundaki ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen gerekçelerle istinaf yoluna başvurulmuştur.

Yüklenici ipoteği, tescile tâbi kanunî ipoteklerdendir (TMK.m.893/III). Yüklenici ipoteklerinin tescilinde tapu kütüğünün rehin haklarına ait düşünceler kısmında “inşaatçı ipoteği” olduğu belirtilir (TST m.37). Yüklenicinin kanunî ipotek hakları, eser sözleşmesine bağlı olarak çalışmayı veya malzeme vermeyi üstlendiği andan başlayarak tapu kütüğüne tescil olunabilir. Tescilin de yüklenilen işin tamamlanmasından başlayarak üç ay içinde yapılmış olması gerekir (TMK. m. 895/I,II). Bu süre, hak düşürücü nitelikte olup, üç ayın sonunda tescil isteme hakkı düşer. Ancak, tescilin yapılması için alacağın taşınmaz maliki tarafından kabul edilmiş veya mahkemece karara bağlanmış olması şarttır (TMK.m.895/III).

İşe başlarken genellikle yüklenici alacağının miktarı kesin olarak belli olmaması ve taşınmaz mal sahibince de kabul edilmemesi durumunda Türk Medeni Kanunu'nun 1011. ve Tapu Sicili Tüzüğü'nün 58 ve 59. maddeleri hükümleri gereğince, inşaatçı ipoteğinin tescili ile ilgili geçici şerhin verilmesi istemi, mahkemeye yapılır. Mahkeme, tarafları dinleyerek veya dosya üzerinde inceleme yaparak şerhe konu hakkın varlığının kabul edilebileceği kanısına varırsa; şerh kararı verir ve kararda şerhin etki bakımından süresi ve içeriği belirlenir; gerektiğinde mahkemeye başvurulması için bir süre verilir.

Kesin tescil, terkin olunacak şerhin tarih ve yevmiye numarası ile yapılır (TST m. 58/II). Türk Medeni Kanunu'nun 1022. maddesi gereğince de, aynî haklar tapu sicil kütüğüne tescil ile doğar; sıralarını ve tarihlerini tescile göre alır. Bu yasal sebeplerle, geçici şerh, Türk Medeni Kanunu'nun 896 ve 897. maddelerine göre yüklenicinin, kanunî ipotekten yararlanma bakımından sıra almasını sağlar.

Yukarıda özetle açıklanan hukuksal düzenlemelere göre; yüklenici ipoteğinin geçici şerhi de, tescili de, yüklenici ve taşınmaz maliki arasında anlaşma olmadıkça dava yoluyla istenebilir.

Taraflar, yüklenici alacağının miktarında ve gösterilebilecek teminatta anlaşamazlar ise, yüklenici ipoteğinin tescili davasının görülmesi ve verilecek kararın kesinleşmesi sürecinin uzaması ihtimâlini gözeterek geçici şerh davasını açabilirler ve bu davada geçici şerhe karar verilmesi sonucu yapılan geçici şerh, yukarıda açıklandığı üzere yüklenici ipoteğinin mahkemece ya da mal sahibince kabulü hallerinde geçici tescil tarihinden itibaren varlık kazanan ipoteğin kesin tescili, terkin olunacak geçici şerhin tarih ve yevmiye numarası ile yapılır ve sıra almasını sağlar.

Geçici şerh davası, diğer koşullar bakımından yüklenici ipoteğinin tescili davası ile aynı koşulları taşımaktadır..

İhtiyati tedbir ise, niteliğince bir dava olmayıp, geçici hukuki korumalardandır. İhtiyati tedbirin şartları, uygulanması ve tedbir kararına karşı kanun yolları, tedbirin değiştirilmesi ve kaldırılması, ihtiyati tedbiri tamamlayan işlemler ve teminat bakımından, kanunî ipotek hakkının geçici şerhi davasından tamamen farklıdır.

İhtiyati tedbir yoluyla geçici şerhe ya da tescile karar verilmesi durumunda, geçici hukuki koruma olan ihtiyati tedbir, davanın yerine ikâme edilmiş olur, oysa, mahkeme uyuşmazlığın esasını çözümler şekilde ihtiyati tedbir kararı veremez.

Somut olayda ise; kanuni inşaatçı ipoteğinin tescili davası açılmış olup mahkemeden davacının hak kaybına uğramasının engellenmesi amacıyla geçici tescil şerhi konulması talep edilmiş, mahkemece, talebin kabulüne karar verilmiş olup, yukarıda açıklanan hukuksal nedenlerle, ihtiyati tedbir yoluyla inşaatçı ipoteğinin, tapu siciline geçici tesciline veya şerhine karar verilemeyeceğinden, aksi halde, ihtiyati tedbir yoluyla uyuşmazlığın esası çözümlenmiş olacağından mahkemenin ara kararında bu sebeplerle usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğu anlaşılmış ve kararın kadırılarak ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/2. maddesi hükmü uyarınca kararın kaldırılarak yeniden hüküm kurulması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip · .. · e-imza e-imza e-imza e-imza · İ.S.