Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2022/1029 K.2022/1173

Mahalli mahkemesince verilen karar re'sen merci tayini yönünden dairemize gelmiş olup, dosyanın inceleme aşamasında duruşma yapılmadan karar verilebilecek hallerden olduğu anlaşılmış olmakla, dosya heyetçe incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep, trafik kazası nedeniyle davalı sigortaya yönelik (karşı aracın sigortasından) maddi tazminat davasıdır. Birecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesince, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 1.maddesine göre mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir ve görev kamu düzenine ilişkindir. Yine, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesine göre "Mahkemenin görevli olması" dava şartlarından olup, aynı kanunun 115/1 ve 115/2.madde 1.cümlesine göre; "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir."

Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren Kanunun 5/3. maddesi gereği asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı Kararı ile Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Şanlıurfa ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Anılan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 4.maddesine göre ticari dava niteliğinde olan eldeki davada, anılan Kanunun 5.maddesine göre görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı Kararı ile Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Şanlıurfa ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine karar verilmiş olduğundan bahisle mahkemenin görevsizliğine, dosyanın Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, kararın 21/12/2021 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesince,Bir yerde Asliye Hukuk Mahkemesi görev yaparken, o yerde ayrıca bir asliye ticaret mahkemesi kurulmuşsa asliye hukuk mahkemesince verilecek karar temyiz edilebilir bir karardır (Eriş, Gönen. Türk Ticaret Kanunu C. I. 2. Baskı, Ankara 2010 s. 529). Bir mahkememin görevli olup olmadığı, davanın açıldığı tarih esas tutularak belirlenir.

Bu anda görevli olan mahkeme yargılamanın devamı sırasında görevsiz hale gelmiş olsa dahi o yine görevli olmaya devam eder (Üstündağ, Saim. Medeni Yargılama Hukuku C. I - II 7. Baskı, İstanbul 2000, s. 171).

Gönderme kararı veren bahsi geçen Asliye Hukuk Mahkemesince, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 17/07/2021 tarihli ve 701 sayılı kararı ile Şanlıurfa Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı çevresinin belirlenmesine karar verildiği belirtilerek dosya mahkememize gönderilmesine karar verilmiş ise de.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararında yargı çevresine ilişkin bu kararın açıkça " 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına " karar verilmiş olması, yargılama devam ederken yargı çevrelerinin Hâkimler Savcılar Kurulu kararı ile değiştirilmesi halinde dahi " davanın açıldığı ilk mahkemenin yetkisinin devam etmesi ", yeni yargı çevresinin Hâkimler Savcılar Kurulu Kararından " sonra açılan davalar " için uygulanması gerekmesi, " derdest dosyaların devri ile ilgili herhangi bir ibare bulunmaması halinde ilk davanın açıldığı tarihteki yetkili mahkemenin yargı yetkisinin devam etmesi ";

" tabii hâkim ilkesi " nazara alındığında, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 17/07/2021 tarihli ve 701 sayılı kararında yargı çevresine ilişkin bu kararın 01/09/2021 tarihinden sonra açılan davalara uygulanması gerekmektedir.Esasen HSK'nun anılan kararı mahiyeti itibariyle, kararda yazılı Asliye Ticaret Mahkemelerinin yer yönünden yargı çevresini (yetki) değiştirir genişletir nitelikte olduğu gibi, bu yerlerdeki Asliye Hukuk Mahkemeleri açısından ise göreve teallük etmektedir.

Bu anlamda yetkiye ilişkin bu düzenlemede yetki ve görev husus iç içe geçerek mündemiç bir hal aldığından karşı görevsizlik kararı verdiği, bunun üzerine dosyanın merci tayini için dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli, 608 Sayılı kararının yürürlük tarihi 01/09/2021 olarak belirlendiğinden, kurulun yargı çevresi belirlemesi kararı sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikir tabii hakim ilkesine aykırılık oluşturacaktır.

Nitekim Bursa Adliye Mahkemesi ile Ankara Adliye mahkemesi arasındaki uyuşmazlıkta Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 21.02.2022 tarih, 2022/1073 Esas, 2022/2686 Karar sayılı kararı ile ...

"Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı sonrası asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların devredilerek, asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğine ilişkin kararının usul ve yasaya uygun bulunmadığı,

Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı öncesinde asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların görülmeye devam edilmesi gerektiği" yönündeki kararı dikkate alındığında 01/09/2021 tarihinden önce açılan derdest davalarda dava açılan mahkemenin yetkili olacağı, buna göre görevli yargı yerinin Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi olması gerektiği tespit edilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip