İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2019/1011 K.2021/1097

Davanın reddine dair kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin gerçek hamili olduğu ...

Bankası A.Ş Yalova Şubesine ait ... seri nolu 24.000-TL bedelli, keşidecisi ... olan 30.07.2016 keşide tarihli çekin müvekkilinin işyerinde 07.01.2016 tarihinde meydana gelen hırsızlık sonucunda çalındığını, hırsızlık olayı için Bakırköy CBS 2016/7756 ve 2016/50511 sayılı dosları ile soruşturma başlatıldığını,ayrıca dava konusu çeklerin iptali için Bakırköy 1.ATM inin 2016/193 esas sayılı dosyasına verdiği beyan dilekçesi ile dava konusu çekin ciranta ...Ltd.Şti.

Tarafından kredi borcuna karşılık davalı bankaya ibraz edildiğini, söz konusu çek için Yalova İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, dava konusu çek ile İstanbul 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nde 2016/550 esas ve 2016/730 esas sayılı dosyaları ile mahkemenin 2016/1012 Esas sayılı dosyalarındaki dava konusu çekler üzerindeki ciroların aynı olduğunu,davalı bankanın çeki iktisap ederken ağır kusurlu olduğunu, çekin müvekkil lehine istirdatı ile haklı hamil olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, dava konusu çekin davacı tarafından ciro edilerek ...'ya, ondan da ... Ltd. Şti.'ne ciro yolu ile geçtiğini, kredi borcuna karşılık müvekkiline verildiğini, davacının dava konusu çeki ,...'ya ciro yolu ile verdiğinin anlaşıldığını, bu kişi ile davacı arasındaki ticari ilişkinin banka tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını, söz konusu çekin çalındığına ilişkin iddianın zayıf olduğunu ve durumun gerçek olup olmadığının bilinmediğini, çekin kaybolduğunun kabul edilmesi halinde bile davacının çekin kaybolmasında gerekli özeni ve dikkati göstermediğinden ağır kusuru bulunduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ

İlk Derece Mahkemesi'nce TTK 792/1 ve 790 maddesine göre hamil hakkını ispat etse bile, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olur hükmü gereğince davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili,dava konusu çekin davacının rızası dışında elinden çıktığını,çekin müvekkili tarafından imzalanmadığını, imza incelemesi yapılınca bu hususun ortaya çıkacağını ve mahkemece dosyanın bilirkişiye gönderilmeden karar verildiğini,çekin davacının rızası dışında elinden çıktığına ilişkin araştırma yapılmadığını, İstanbul 1. ATM nin 2017/233 esas sayılı dosyasında imza incelemesi yaptırıldığını,ayrıca davacı ile ...- ... arasında bir ticari ilişki bulunmadığını,bankanın yaptığı işlemin dava dışı ... den almasının factoring işlemi olduğunu ve 6361sayılı kanuna tabi olduğunu belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, rıza dışı elden çıkan çekten dolayı açılan 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca çekin istirdadı istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde düzenlenmiştir.

Bu düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlamasının yanında,yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatını talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır (Y. 11. H.D. 31/05/2017 T.

2016/354 esas 2017/3234 karar sayılı ilamı) Somut olayda,dava dilekçesi ile davalı elinde bulunan çekteki imza kendisine ait olmadığından, haklı hamil olduğunun tespiti ile çekin davalıdan istirdatı talep edilmiştir. İş bu çekle birlikte çalındığı iddia edilen diğer çekler hakkında İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinde dava açılmıştır. Dava konusu çek, çek arkasında ciranta olarak imzası bulunan ... Ltd. Şti. tarafından davalı bankaya kredi borcuna karşılık verilmiştir.

Bankalar kredi alacakları için, borçludan nakit tahsilatı yapabileceği gibi, borca mahsuben çek almaları mümkündür.Davalı banka factoring şirketi olmayıp, Bankalar Kanununa tabi bir tüzel kişiliktir.Davacı vekilinin davalı bankanın factoring işlemi yapmış olması nedeni ile zorunlu olarak fatura ile alacağını tevsik etmesi gerektiğine ilişkin istinaf sebebi yerinde değildir.5411 sayılı kanunun 4. E) maddesi uyarınca "Çek ve diğer kambiyo senetlerinin iştirası işlemleri yapmakla yetkili olduklarından dava dışı kredi borçlusundan ödemeye mahsuben çek almasında hukuka aykırılık yoktur.

Davacının talebi, menfi tespite ilişkin olmadığından imza incelemesi yaptırılmamış olması sonuca etkili değildir. Davacının borçlu olmadığına ilişkin olarak açacağı davada tartışılabilecek bir hususun iş bu davada incelenmesine gerek bulunmamaktadır.

TTK 792. maddesi gereğince davalı bankanın çeki küti niyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu ispat yükü üzerinde bulunan davacı tarafından ispat edilmediğinden davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle ,istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.