İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2020/1102 K.2023/664

Davanın kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirket ile banka arasında 09/05/2013 tarihli 600.000 -Euro tutarlı 1 yıl vadeli opsiyon ek sözleşmesi yapıldığını, sözleşme hükümlerine göre, 09/05/2013 - 09/05/2014 tarihleri arasında EUR/TL kurunun spot piyasadaki spot alış fiyatı 1 EUR≤2,3350-TL olması halinde bankanın opsiyonu kullanma hakkını kaybedeceğini ve opsiyon değersiz olarak kendiliğinden başkaca ihbar ve/veya ihtara gerek kalmaksızın sona ereceğini, 09/05/2013 - 09/05/2014 tarihleri arasında EUR/TL kurunun spot piyasadaki spot alış fiyatı 2,5350 TL < 1 EUR < 2,4800 TL olması halinde opsiyonun işlev kazanmayacağını,

09/05/2013 - 09/05/2014 tarihleri arasında EUR/TL kurunun spot piyasadaki spot alış fiyatı 2,4800 TL≤ 1 EUR olması halinde bankanın opsiyon kullanım fiyatından baz döviz miktarını müşteriden satın alıp karşılığı döviz miktarını müşteriye satacağını, bunun karşılığında müşteriye 3.500 Euro prim ödeneceği kararlaştırıldığını, gerek ... ve gerekse spot piyasada EURO/TL kurunun down and out fiyatının altına inmesine rağmen bankanın kötü niyetli olarak işlemi kapatmadığını, haksız ve hukuka aykırı kazanç elde ettiğini,

knock out ve knock in kriterlerinin gerçekleşmesi durumunda mümkün olan en kısa süre içinde müşteriye bildirim yapılacağı hükmüne rağmen bankanın ... kriterinin gerçekleştiğini müvekkile bildirmediğini, işlemin knock out olduğu ve bittiği işlemin otomatik kapanması gerektiği müvekkili şirket tarafından Büyükçekmece ... Noterliğinin ... sayılı ihtarnamesi ile davalıya bildirildiğini ancak davalı bankanın Bakırköy ...

Noterliğinin ... yevmiye sayılı cevabi ihtarnamesinde işlemi kapatmayacaklarını ve alım yapılacağını belirttiğini, müvekkili şirketin ihtiraz-i kayıtla ve zarureten 09.05.2014 vadeli opsiyon kapama işlemi yaptığını ve 281.400-TL ödemek zorunda bırakıldığını, hemen ardından müvekkili şirket adına davalı bankaya gönderilen Bakırköy ...

Noterliğinin ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ödenen tutarın ticari temerrüt faiziyle geri verilmesi talep edildiğini, davalarının kabulü ile davalıya ödenen 281.400-TL davalı bankadan 09.05.2014 tarihli ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 23.05.2014 tarihinden itibaren avans faizi oranında işleyecek temerrüt faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkili bankanın opsiyon hakkını kullanma koşulları vade süresinde Opsiyon Şartı l'in gerçekleşmemiş olması ve Opsiyon Şartı 2'nin gerçekleşmesi ile oluştuğunu, opsiyon alım hakkının müvekkili bankaca kullanılabilmesi; işlemin yapıldığı 09/05/2013 tarihinden vade tarihi olan 09/05/2014 saat 14:00' e kadar EUR/TL kurunun 2,3350 ve altında işlem görmemesi (Opsiyon Şartı 1) ile yine aynı süre içinde EUR/TL kurunun 2,4800 ve üzerinde işlem görmesi (Opsiyon Şartı 2) koşullarına bağlı olduğu,

vade suresi içinde Opsiyon Şartı 1 gerçekleşmediği ve Opsiyon Şartı 2'nin gerçekleştiğini, müvekkili bankaca 06/06/2013 saat 10:23:29' da kayıtlı telefondan yapılan bildirim ile davacı şirket yetkilisine EUR/TL kurunun 2,4800 seviyesini görmüş olması nedeni ile işlemin yaşamaya başladığı ve vadeye kadar EUR/TL kuru 2,3350' nin altında işlem görmez ve vade tarihinde EUR/TL nin 2,4000'ın üzerinde olması durumunda müvekkili bankanın 2,4000'dan davacı şirketten 600,000 EUR alma hakkını kullanacağı bilgisi verilerek Opsiyon İşlemleri Çerçeve Sözleşmesinin 7. maddesine uygun olarak hareket edildiğini,

müvekkili bankanın bu işlemden karının ...'dan aldığı ve müşteriye ödediği prim farkı ile sınırlı olduğunu, yani müvekkili bankanın bu işlemden karının 7182-3500=3682 EUR olduğunu, hukuki dayanaktan yoksun iddialarla haksız ve kötü niyetli olarak açılmış olan iş bu davanın öncelikle zamanaşımından veya esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, taraflar arasındaki uyuşmazlığın opsiyon-1 şartın gerçekleşip gerçekleşmediği ve de opsiyon-1 şartının belirlenmesinde hangi kayıtların esas alınacağı noktasında olduğunu, davalının bu şartın belirlenmesinde yalnız banka kayıtlarının geçerli olacağını beyan etmekte ise de taraflar arasında akdedilen Opsiyon ek Sözleşmesinde döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının baz alınacağının kararlaştırıldığı, taraflar arası opsiyon ek sözleşmesinde opsiyon şartı 1;

işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda bu ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Out fiyatına eşit veya altında olması hali olarak belirtildiği,

...'dan gelen veri seti ve 17.01.2020 tarihli raporda yapılan araştırmalar sonucunda 09.05.2013 - 09.05.2014 tarihlerindeki EUR/TL kurunun sözleşmede belirtilen seviyeye (EUR/TL kuru 2,3350) eşit ya da altına düştüğü ve bu şartın gerçekleştiği, alıcı durumundaki bankanın opsiyonu kullanma hakkını kaybettiği ve opsiyonun değersiz olarak kendiliğinden başkaca ihbar ve/veya ihtara gerek kalmaksızın sona erdiği anlaşılmakla, bankanın opsiyon şartı 1' in gerçekleşmediğinden bahisle opsiyon hakkının kullanmasının sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği, banka tarafından sözleşmeye aykırı olarak kullanılan opsiyon nedeniyle davacının zarara uğradığı,

davacı tarafça ihtirazı kayıtla ödenen 281.400-TL'nin banka tarafından davacıya iadesi gerektiği kanaati ile davanın kabulü ile 281.400-TL'nin temerrüt tarihi olan 23/05/2014 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili, Mahkeme'nin kararına esas aldığı ...'un 1/3/2018 tarihli yazısı ekindeki veri terminallerinden alınan kur rakamları ilgili tarihlerdeki en düşük spot kuru göstermediğini, Opsiyon Ek Sözleşmesinde yer alan Opsiyon Şart 1;

“EUR/TL para çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Out Fiyatına eşit veya altında olması hali olduğunu, (Spot piyasadaki Spot Alış fiyatı I EUR<2,3350TL)”, Atıf yapılan spot döviz işlemi ise işlem yapılan tarihteki kur üzerinden TL karşılığı EUR alış ve satışının 2 iş günü sonrası valorü ile gerçekleştirildiğini, davacının iddialarını ispat etmesi için ilgili veri terminallerinden teklif edilen en düşük fiyatı göstermesinin yeterli olmayıp ayrıca,

10 Mayıs 2013 tarihinde ilgili terminallerin hizmet sunduğu uluslararası piyasalarda belirtilen en düşük fiyattan alıcı ve satıcılar arasında spot TL/EURO spot alım satım işlemi gerçekleştiğini ispatlaması gerektiğini, oysa ki 10 Mayıs 2013 tarihinde uluslararası piyasalarda EUR/TL 2.3355 kurunun altında bir fiyat üzerinden spot döviz alım satım işlemi gerçekleştirilmediğini, ... tarafından verilen cevabi yazıda veri terminallerinden elde edilerek gönderildiği. ancak verilerin gösterge niteliğinde olup olmadığı ya da bir işlemi yansıtıp yansıtmadığının bilinmediğinin açıkça ifade edildiğini,

bilirkişi raporlarının kendi içinde çelişkili ve subjectif değerlendirmeler içerdiğini, tezgah üstü türev ürünlerde hesaplama tarafının her zaman için ürünü sunan taraf olup, müvekkil banka ile davacı şirket arasında akdedilmiş olan opsiyon ek sözleşmesi'nde hesaplama tarafının banka olduğu açıkça belirtildiğini,

Opsiyon İşlemleri Çerçeve Sözleşmesinin 7. maddesi uyarınca opsiyon işlemlerinde belirlenen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespit edilmesinde müvekkilinin yetkili olup aynı sözleşmenin 11. maddesi uyarınca banka kayıt ve belgelerinin kesin delil olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Açılan dava, opsiyonel işlemlere dayalı bankacılık sözleşmesine aykırılıktan doğan zararın tazmini ve ödenen paranın istirdatı istemine ilişkindir. Türev ürünlerin bağlandığı varlığın (mal, altın vb.) gerçek hayatta el değiştirme yoluyla alım- satımının yapıldığı piyasalara spot piyasa denilmekte olup opsiyon sözleşmeleri alıcısına varlığın önceden belirlenen fiyattan önceden belirlenmiş bir tarihe kadar veya tarihte alma veye satma hakkı veren bir sözleşmedir.

Opsiyon işlemleri sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde kurulmuş bir borsada gerçekleşmeyip bu işlemlere tezgahüstü işlemler denilmektedir. Tezgahüstü işlemlerde opsiyon sözleşmelerini akdeden tarafların hak ve yükümlülükleri sözleşme hükümleri dayanak alınarak belirlenmektedir.

Somut olayda, taraflar arasında 09.05.2013 tarihinde Tezgahüstü Türev Araçlar Çerçeve Sözleşmesi, 11.02.2011 tarihinde Opsiyon İşlemleri Çerçeve Sözleşmesi ve 09.05.2013 tarihinde Opsiyon Ek Sözleşmesi imzalanmıştır. Opsiyon Ek Sözleşmesinde alıcısına Avrupa tipi call opsiyonu tanıyan (tanınan hak sadece vade sonunda kullanılabilir.) Amerikan tipi bariyerli EURO/ TL döviz çiftinde opsiyon kullanım fiyatı 2,4000, Down and out fiyatı 2,3350,

Up and in fiyatı 2,4800 olan 600.000 EURO baz döviz miktarlı vade sonu 09.05.2014 tarihi olan 3.500 -EURO prim ödemeli opsiyon işlemi hüküm altına alınmış bu opsiyon işleminin kullanım şartları olarak opsiyon şartı 1 : işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda bu ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Cut fiyatına eşit veya altında olması hali olarak,

opsiyon şartı 2 : Opsiyon Şartı 1'e ilaveten, işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda bu ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Up and In Fiyatına eşit veya üzerinde olması hali olarak belirlenip opsiyon şart 1'in gerçekleşmemesi ve opsiyon şart 2'nin gerçekleşmesi durumunda takdiren bankanın vade sonu tarihinde opsiyonu kullanma hakkını kullanabileceği aksi halde opsiyon şartı I'in gerçekleşmesi veya opsiyon şartı 2 nin gerçekleşmemesi durumunda alıcının opsiyonu kullanma hakkını kaybedecek ve opsiyon değersiz olarak kendiliğinden başkaca ihbar ve/

veya ihtara gerek kalmaksızın sona ereceği kararlaştırılmıştır. Opsiyon işlemleri çerçeve sözleşmesinin 7.maddesinde "Opsiyon işlemlerinde uygulama fiyatı bariyerli, digital, birikimli, gölgeli ve accumulator opsiyonlarda Knock İn - Knock Out -aktivasyon fiyatı seviyelerinin takibinde ... veya ... veri İletişim sistemleri üzerinden yapılacaktır. ... veya ... üzerinde takibin yapılacağı referans sayfaları şu şekildedir.

EUR/TRY paritesi için ... <İYİXs> en iyi 20 USO/TRY sayfası ve ...sayfası veya D2FXssayfası olduğunu, eğer ilgili sayfalarda data bulunmaz ise değerleyici kurum ... olacağını, Knock cut ve Knock in kriterlerinin gerçekleşmesi durumunda mümkün olan en kısa süre içinde bildirim yapılacağını, bildirimlerde banka kayıtlarının geçerli olacağını, yukarıdaki sayfalar haricinde bir referans kullanılacak ise Opsiyon İşlem Ek Sözleşmesi'nde ayrıca bildirilecektir" şeklinde düzenlenmiştir.

Açıklanan sözleşme hükümleri konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Davaya konu uyuşmazlık, opsiyon 1 şartının gerçekleşip gerçekleşmediği ve de opsiyon -1 şartının belirlenmesinde hangi verilerin dayanak alınacağı noktasındadır.

Opsiyon şart 1 sözleşmedeki tanımı ile işlem tarihinden vade sonu tarihi 12:00 Londra saati sonuna kadar geçecek sürede herhangi bir zamanda ek sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının Down and Cut fiyatına eşit veya altında olması yani 2,3350 seviyesine eşit veya altında olması hali olup davacı taraf şartın gerçekleştiğini ve davalının opsiyon kullanma hakkını yitirdiğini, davalı taraf ise şartın gerçekleşmediğini ve opsiyon hakkının usulüne ve sözleşme hükümlerine uygun kullanıldığını iddia etmektedirler.

09.05.2013- 09.05.2014 vade aralığında özellikle iddiaya konu 10- 13- 14- 15- 17.05 2013 tarihlerinde uygulama fiyatının belirlenmesi için taraflarca sunulan veri içerikli belgelerin yanı sıra ...'dan gelen 01.03.2018 tarihli yazı cevabı ve veri kaynaklarına ilişkin kayıtlar üzerinde bilirkişi heyeti tarafından inceleme yapıldığı ve kendilerince de veri araştırması yapıldığı,17.01.2020 tarihli bilirkişi raporunda " yukarıda belirtilen veri seti ve yaptığımız araştırmalar neticesinde görülen fiyatları birer gösterge fiyat niteliğinde olması sebebiyle bu fiyatların ek sözleşmesinde belirtilen şartlarda ifade edilen spot piyasa alış fiyatlarını

birebir yansıtıp yansıtmadığının diğer bir ifade ile bu fiyatlardan ftili olarak spot EUR/TL kuru alış işleminin gerçekleşip gerçekleşmediği tam olarak bilenememektedir.” şeklinde tespitte bulunulmuş olduğu görülmektedir.

Oysa ki opsiyon sözleşmesinin 7. maddesine göre knoek-in ve knock-out aktivasyon fiyatlarının belirlenmesinde ... ve ... veri iletim sistemleri sayfalarının esas alınacağı açıkça kararlaştırılmış olup gerek bu sayfalardan gerekse Foreks ve Matrix gibi iletim sistemlerinden yapılan incelemeler sonucunda 09.05.2013- 09.05,2014 tarihlerinde EUR/TL kurunun sözleşmede belirtilen seviyeye (2.3350) eşit ya da altında olarak tespit edildiği, bu verilerin gerçek alış işlemlerini yansıtıp yansıtmadığı tespit edilememiş ise de spot alış fiyatının sözleşmede belirlenen kurun altında olduğu yönünde karine oluşturduğu,

... ve ... sayfalarından elde edilen verilerin aksinin davalı tarafça ispatlanamadığı, bu nedenle belirlenen sürede sözleşmedeki döviz çiftinin spot piyasadaki spot alış fiyatının 2,3350 seviyesine eşit veya altında olduğu ve davalının opsiyon kullanma hakkını yitirdiği kabul edilmekle bilirkişi raporları hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.