İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2020/1256 K.2020/1067

Davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddine ilişkin hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkili lehine keşide edilen, ... Bankası İmes Şubesine ait 05/10/2020 vade tarihli, ... çek nolu 33.400- TL bedelli çekin kaybolduğundan bahisle 3. Kişiler tarafından kullanılması riskine binaen çeke ödeme yasağı konularak iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliği taşıması, kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması ve zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hak hamili olması gerektiği, davacı tarafın zayi edildiğini bildirdiği çeklerde keşideci sıfatıyla yer aldığı, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili; kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceğini, davacının, çekin keşidecisi olması nedeniyle davanın reddedilmesini değil, dava açan tarafın hukuki yararının varlığının-yokluğunun incelenmesi gerekliliğini, çekin keşideci tarafından imzalanması ve keşidecinin elinden çıkmış olması halinde, keşideci tarafından da iptal davası açılabileceğini,

keşidecinin hem bir anlamda çekin hamili olduğu hem de çeke varlık kazandıran iradenin çekte yer aldığı konusunda doktrinde de görüşler hakim olduğundan ve bu nedenle, davacı keşidecinin özellikle çek üzerinde imzası ve kaşesi bulunduğundan hukuki yararının olması nedeniyle davasının kabulüne karar verilmesi gerektiğini, reddine karar verilmesi hatalı olduğunu, bu nedenle yerel mahkemenin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK.nun 818/s atfıyla uygulanması gereken , 757- 764. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir. Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile müşteri ... Limited Şirketi arasında ticari ilişki kapsamında müvekkili tarafından 05/10/2020 vade tarihli, ... çek nolu 33.400- TL bedelli çek keşide edildiğini belirtmiştir.

TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m) Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

HMK.114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır.Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açma yetkisi, yani davayı takip yetkisi de yoktur.

Dava dilekçesinde keşidecinin ...ltd.şti olduğu yazılı ise de çek fotokopsi incelendiğinde keşidecinin davacı şirket olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda davacının haklı hamil olduğu iddiasıyla iptal davası açma hakkının bulunmadığının kabulü gerektiğinden davanın reddine ilişkin kararına karşı ileri sürülen istinaf sebebi yerinde olmadığından davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiş ,başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.