İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2020/1416 K.2020/1297

İlk derece mahkemesince verilen davanın reddine yönelik hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.

DAVA

Davacı asil, keşidecisi ... hamili yazılı olarak ... Bankası A.Ş 0413 Cennet Mahallesi Şubesi'ne ait ... çek seri nolu 21/11/2020 keşide tarihli, 8.500-TL bedelli çeki düşürdüğünü veya çaldırdığını, çekin bulunduğu sırada çalınmış ya da kaybolmuş bulunduğundan tahsilatı mümkün olmamakla bu durumun mağduriyetine neden olduğunu, çek bedellerinin tahsil edilebilmesi bakımından çekin iptaline karar verilmesi için bu davanın açılmasını istediğini belirterek, ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önlenmesi bakımından elinden rızası hilafına çıkan çekin ödenmemesi konusunda ödemeden men kararının verilmesi ve dava konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, TTK'nun 818/1-c madde ve bendi yollamasıyla aynı kanunun 680. madde hükmü uyarınca bir çek'in kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde, tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çek için 757. vd. maddeleri uyarınca, iptalini isteme hakkı sadece hamiline aittir. Böyle bir iddiaya sahip keşideci, elinden rızası hilafına çıkan, bir başka anlatımla imzasını içeren ve fakat kaybettiği çekin bedelinin kendisinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açma olanağına sahip olduğu, keşideci tarafından ancak keşide edilen çek nedeni ile menfi tespit isteminde bulunulabileceği gerekçesiyle davacının keşideci olması nedeni ile aktif dava ehliyeti bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı asil; ... Bankası A.Ş. 0413 Cennet Mahallesi Şubesi'ne ait ... nolu çekin hamili olduğunu, çek iptal olmadığından ödemeyi alamadığını belirterek çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK.nun 818/s atfıyla uygulanması gereken , 757- 764. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

Davacı, dava dilekçesinde, çek keşidecisinin davacı ... olduğu yazılı olup,istinaf dilekçesinde çek hamili olduğunu ileri sürse de çek keşidecisinin ,hesap sahibinin kim olduğunu ,çeki kimden aldığını açıklamadığından davacının çek keşidecisi olduğunun kabulü ile değerlendirmeler bu doğrultuda yapılmıştır.TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m)Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır.

Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. HMK.114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır.Yine TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmamaktadır.

Davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açma yetkisi, yani dava takip yetkisi de yoktur.Bu kapsamda davacının haklı hamil olduğu iddiasıyla iptal davası açma hakkının bulunmadığının kabulü gerektiğinden aktif husumet yokluğundan davanın reddine ilişkin hükümde isabetsizlik yoktur. Davacı vekilinin istinaf sebebleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.