İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/1066 K.2025/2159

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili tarafından İngiltere'de mukim ... firması ile 80 Pail (20 litrelik kap) yangına dayanıklı çelik boyası ve 25 Adet 30*15 mm menfez alımı için anlaşıldığını, mal bedeli olarak 7.408,25-GBP ve masraf olarak da 239,39-TL'nin ilgili firmaya ödendiğini, malların İngiltere'deki ... firmasından teslim alınması ve Türkiye'de müvekkiline teslim edilmesi için de davalı ile 600-euro bedel ile anlaşıldığını, davalının ...'dan müvekkilinin mallarını hasarsız ve tam bir şekilde aldığını,

ekte sunulan evraklarda da görüleceği gibi İngiltere'deki yükleme esnasında hasar meydana geldiğini ve bu hasar neticesinde 11 Pail kabın imha olduğunu ve satıcı tarafından durumun yazılı olarak müvekkiline bildirildiğini; gümrük müşavirinin 11 Pail boyanın olmadığını sadece 69 Pail boyanın olduğu ve 25 adet 300x150mm menfezin de olmadığını tespit ettiğini, bu hasarlı ve eksik mala ilişkin işlem yapılabilmesi için Konsolosluk onaylı yazı olması gerektiğini bildirdiğini,

müvekkil şirket yetkilisinin davalı şirket yetkililerine hasarın ve hasar nedeniyle doğan ek zararların giderilmesi için başvurulduğunu ancak davalı tarafından bu konuda cevap verilmediğini, müvekkilinin işin aciliyeti nedeniyle menfezleri tekrar sipariş ettiğini ve bu bedeli yeniden ödediğini,zararın tazmin edilmesinin istendiğini ancak davalının ödeme yapmadığını ileri sürerek,

sipariş edilen ürünlerin toplam bedeli olan 7.408,25-GBP'nin ve davalıya ödenen nakliye bedeli olan 600-Euro'nun fili ödeme tarihinde TCMB'nin efektif satış kuru üzerinden belirlenerek TL karşılığının,davalının kusuru neticesinde kaybettiği menfezlerin tekrar alınması nedeniyle ödenen 185-USD'nin fatura tarihi olan 01/06/2018 tarihi itibariyle karşılığı 901,66-TL'nin ve mal bedelinin gönderilmesi için bankaya ödenen 239,39-TL masrafın, davalıya gönderilen ihtarın tebliğ tarihi olan 29/05/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, ...'nin 30. maddesine göre teslimden itibaren 7 gün içinde içinde taşıyıcıya ihbarda bulunulması gerektiğini ancak müvekkiline böyle bir bildirimde bulunulmadığını, antrepoya gelen gümrük müşavirinin 11 kovanın kayıp olduğunu ve 25 menfezin gelen emtialar arasında bulunmadığının tespit edildiğini, yoksa 69 kap boyanın hasarlı olduğuna ilişkini bir tespitte bulunmadığını;Davanın açıldığı tarih itibariyle ...'nin 32. maddesinde öngörülen 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu;...'nin 17 ve 18. maddelerin göre ambalajlama, istifleme ve yüklemenin göndericinin sorumluluğunda olduğunu,

somut olayda da müvekkilinin yükleme sorumluluğunu üstlenmediğinden müvekkilinin sorumlu olmadığını; davacının gerçek zararını ispat etmesi gerektiğini; ... 23/3'e göre müvekkilinin sorumluluğunun brüt ağırlığın beher kg si için 8,33 SDR'yi geçemeyeceğinden sınırlı sorumlu olduğunu;Navlun bedelinin iadesi talebin haksız olduğunu; belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taşıma konusu emtianın 13/04/2018 tarihinde ...'ya teslim edildiğini, 69 adet boyadan 11 adeti için ... senedine kayıt düşüldüğünü, davalıya bu hasarla ilgili 26/04/2018 tarihinde bildirim yapıldığı, davacının davasını 11 adet boya yönünden ispatladığı fakat 25 adet menfez yönünden ...

32/1 hükmü uyarınca bu sözleşme gereği taşımalardan kaynaklanan davalar bakımından zamanaşımı süresinin 1 yıl olarak kabul edildiğini, zamanaşımı süresinin emtiadaki hasarın niteliğine göre ve en erken teslim tarihinden olmak üzere belirleneceği; yükün 13/04/2018 tarihinde antrepoya alındığını ve 28/05/2018 tarihli ihtarla bu 25 adet menfez yönünden davalının bilgilendirildiğini, ihtarın 29/05/2018 tarihide davalıya tebliğ edildiğini, bir gün süre ile davacının zaman aşımı süresinin durduğu,

30/05/2018 tarihinde yeniden başladığı ancak davacının dava tarihi 10/07/2019 tarihine kadar zaman aşımı süresini kesecek başka bir işlem yapılmadığını, 30/05/2019 tarihinde davacının bir yıllık zaman aşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüyle, 13.106,52-TL'nin ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili; dava konusu alacak için 13/05/2019 tarihinde arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu ve arabuluculuk sürecinin 28/06/2019 tarihinde anlaşamamayla sona erdiğini, mahkemece zamanaşımı süresi hesaplanırken sürenin 13/05/2019 tarihinde kesildiğinin ve bunun sonucunda da alacağın zamanaşımına uğramadığını, bu nedenle zamanaşımı ret kararının hatalı olduğunu;Dosyada mevcut 31/12/2019 tarihli bilirkişi heyet raporuna karşı bulundukları itiraz sebebiyle, mahkemenin 21/02/2020 tarihli duruşmasındaki ara kararla bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verildiğini ancak bu kararın yerine getirilmediğini yani ek rapor alınmadan nihai kararın verildiğini; belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2-Davalı vekili; zamanaşının teslimle beraber başladığını, ihtarın zamanaşımını kesmediğini veya durdurmadığını, diğer taleplerinin zamanaşımına uğramasına karşılık 11 kap boyanın zayi olması durumunun zamanşımı dışında tutulmasının hatalı olduğunu; ... konvansiyonuna göre sınırlı sorumluluk hükümlerinin mahkemece yanlış değerlendirildiğini, bilirkişi raporunda zayi olan mal bedelinin 880-GBP (4.942-TL) olarak hesaplandığını, üst sınır da 13.106,52-TL olarak hesaplandığını, buna göre kabul anlamına gelmemek üzere müvekkilinin sorumlu olabileceği tutarın 880-GBP (4.942-TL) olabileceğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, uluslarası karayolu taşıma sözleşmesi kapsamında emtianın kaybı ve hasara uğraması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davalının düzenlediği 13.04.2018 tarihli navlun faturasının incelenmesinde 600-euro ücret ile 2.212 kg 3 kap emtiayı (Teslim şekli/incoterms ... olan yükü 600 euro karşılığında Birleşik Krallık'tan Türkiye'ye taşımayı üstlendiği anlaşılmaktadır. Dava konusu taşıma İngiltere-Türkiye arasında gerçekleştiğinden, uyuşmazlığın ... Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekir.

Somut olayda navlun faturasında Ex Works satış olduğu yazılı olup, bu koşulun taşıyıcıya bildirildiğinin kabulü gerekir. Bu tür satışlarda alıcı taşıma sürecinin riskini üstlenmiş olup yükleme, istifleme alıcı sorumluluğundadır. ... koşulu taşıyıcıya bildirilmesi halinde ise yükleme, istifleme vb. hazırlık işlemleri taşıyıcıyı bağlamaktadır.

Alıcı davacının satın aldığı ... ürünün Türkiye 'ye taşınması için davalı ile anlaşmış olup davalının işlemleri İngilterede ki acentesi ile yerine getirdiği maillerden anlaşılmaktadır. Satış ... koşullu yapıldığı davalı taşıyıcının bilgisinde olup alıcı, satıcının işyerinden malları yükleyip istiflemek dahil taşımanın tüm riskini üzerine almış,bu riskini de davalı taşıcıya aktarmıştır.

Bu nedenle davalı taşıyıcının sorumluluğu yüklemeye nezaret sorumluluğu kapsamında değerlendirilemeyecektir. Satışın exworks koşullu olmasının yanısıra parsiyel taşıma olduğu davalı taşıyıcı tarafından verilen 13.04.2018 tarihinde tescil edilen gümrük beyannamesinden araçta davacının yükünden başkaca iki ayrı yük daha bulunmaktadır.

(Asia Healt grup, Kros Teknolojik Ürünler) parsiyel taşımacılıkta araç yükleme, istifleme ve araç içi sabitleme işlerinin parsiyel taşıma yapan taşıma firmasına ait olduğu, ... m.17/1 ve m.17/4 ile sayılan sebepler ve bunların zarar oluşumunda katkısı bakımından ortak eylem veya karşılıklı fiiller söz konusu olmadığından ... m. 17/5 kapsamında müterafik kusur değerlendirmesi yapılamayacağı, hasarın tamamından taşıma şirketinin sorumlu olduğu, dava konusu yurtdışı karayolu taşıma işinde hasar ihbarının, eşyalar ...'ya alınırken hasar tutanağı tanzim edildiği,

net bir hasar tesbiti yapılmamış ise de davalı emtiaların hasarlı olarak antrepoya alındığının belirtildiği,... senedine de emtianın hasarlı teslim edildiği anlaşılmaktadır.... Konvansiyonuna göre süresi içinde ve usulüne uygun yapıldığı, dosya kapsamı delillerden 11 pail boya tenekesinin yükleme sırasında düşürülerek araca hiç yüklenmediği ,80 pail yerine 69 pailin geldiği, 25 adet menfezin kayıp olduğu belirlenmektedir.

Aracın yüklemeden sonra araç kapısı kapatılmadan çekilen resim dosyaya sunulmuştur.

Ayrıca 06/04/2018 tarihli davalı şirket tarafından, davacı şirkete gönderdiği e-postada İngiltere'deki acentelerinden aldıkları e-postayla İngiltere'de yükleme sırasında malzemelerin paletten düşerek bazı malzemelerin kullanılmaz hale geldiği, ekte fotoğrafların gönderildiği ve malzemelerin İstanbul'a varışına müteakip hasar tespiti ile zararın tazmini için işlemlerin ivedi olarak başlatılacağı bildirilmiştir.

İngiltere'deki acenteden gönderilen e-postada da depodaki taşıma sırasında bir paletin yere düştüğü, 16 boya kovasından 11'inin kullanılamaz hale geldiği belirtilmiştir.

Sunulan 3 adet fotoğrafın 2'sinde boya kovalarının yamulduğu, ağızlarının açıldığı ve içlerindeki boyaların döküldüğü, diğer fotoğrafta göründüğü kadarıyla davalının ünvanı yazılı olduğu tır dorsesi içinde üst üste 2 palet üzerine teneke kutular içinde ki boyanın bir palette ki kovaların dışından streç naylonla birbirine sarılmak suretiyle istiflendiği, üstte kalan paletteki boya kovalarının nizami bir şekilde konulmadığı, içinde dökülecek malzeme olmasına rağmen yamuk bir şekilde, tabanlarının palet zeminine oturmadığı, basit görülmektedir.

Antrepoya girişten evvel eçkilen fotoğraflarda ise streç sargı da kalmadığı tüm boya kutularının dorse tabanına dizildiği görülmektedir.Bu tesbitlere göre davalının kusurunun ağırlığının öncelikle değerlendirilmesi gerekir.

Parsiyel taşımada taşıyıcının her zaman zarardan tam sorumlu olması kuralı uygulanacak olsa da, taşıyıcı ağır kusurlu sayılmayabilir....'nin 29. maddesinde, "hasar taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurdan ileri gelmiş ise, taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahutta kanıt yükünün karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden faydalanamaz" denilerek taşımacının sınırsız sorumluluk halleri sayılmıştır.

CMRnin 3. maddesi gereğince taşıyıcı, istihdam ettiği şahısların ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden faydalandığı diğer kimselerin vazifelerini ifası sırasında hareket ve ihmallerinden, sanki bu hareket ve ihmaller kendisine aitmiş gibi mesul olacaktır. ... satışdan haberi olan davalının yükleme davalı taşıyıcıya ait olduğundan davalı eşyayı"taşıma güvenliğine uygun olarak yüklemek için en yüksek özeni göstermek zorundadır.

Davalı taşıyıcı bırakın uluslararası taşımaya çok kısa bir mesafede dahi yeterli olmayan her biri 20 litre boya bulunan teneke kutuları basit streç naylon ile etrafını sararak emtiaları birbirine sabitleyerek yola çıkmış tır.Emtianın bulunduğu teneke tabanları palet zeminine oturmamış ,bir köşesi havada olacak şekilde palete yerleştirilmiştir.Emtianın metal kaplarda bulunduğu ayrıca ambalaja gerek olmadığı, emtianın birbirine ve palete düzgün istiflenip sabitlenmesi halinde hasarın oluşmayacağı açıktır.Parsiyel taşıma gereği hasarın tamamından sorumlu olduğundan;

emtianın zarara uğrayacağını öngörerek ,veya öngörmesi gerektiğinden taşımada pervasızca hareket ettiğinden en yüksek özeni gösterdiğinin kabulü mümkün görülmemiştir.Davalı taşıyıcı somut olayda ağır kusurlu olarak kabul edilmiştir.Bu kapsamda sorumluluk sınırlamalarından yararlanamayacağından hiç gelmeyen 11 pail ve kayıp olan menfez emtiasından tam olarak sorumlu tutulmalıdır.Davalı tarafça yasal süresinde zamanaşımı defi ileri sürülmüştür. ...'nin 32/1. maddesine göre; bu sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir.

Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır. Davalının ağır kusurlu olması nedeniyle somut olayda 3 yıllık zamanaşımı süresi geçerli olduğundan davalı vekilinin 1 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğine yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.69 adet pailin hasarlı olarak teslim alındığı bellidir.

Bilirkişi tarafından yerinde incelenerek kullanılmamış halde ve raf ömrünün tamamlandığı tesbit edilmiştir.

Emtianın ağızları açılmış bir halde getirildiği ,kullanılamadığı anlaşılmakla tam zayi olduğunun kabulü gerekir.Konvansiyon 23/4 maddesi ‘Ayrıca taşıma ücreti, gümrük vergileri ve taşıma nedeniyle yapılmış diğer masraflar da tam ziya halinde tamamen, kısmi ziya halinde ise zıyaa uğrayan kısımla orantılı olarak iade edilir; ancak başkaca hiçbir zarar tazmin edilemez.’ hükmü gereği ödenen mal bedelinin tamamının davacının zararını teşkil ettiğinden sınırlı sorumluluktan yararlanamayacak davalıdan tahsili, tümüyle zayi olan emtia nedeniyle taşıma ücretinin davalı tarafından tamamen iade edilmesi gerekmektedir.

Yeniden ürün getirtmek için yapılan masraf ile mal bedelinin gönderilmesi için yapılan ödeme ise davalıdan talep edilemeyecektir.Açıklanan nedenlerle; somut olayda davalı taşıyıcı ağır kusurlu olduğundan 1 yıllık zamanaşımı uygulanamayacağı, davacının zararından tümüyle sorumlu olduğu kaybolan ve zayi olan ürünlerin bedelinden sorumlu tutulması,

navlun bedelini iade etmesi gerektiği ,bir kısım emtia için zamanaşımı süresinin geçmediği kabul edilerek davanın talebe aykırı şekilde Türk parası üzerinden kabulüne,69 pail için de zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi yerinde bulunmamıştır.İstinaf nedenleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ,

davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından davacının talebi gibi 7.408,25-GBP ile 600-Euronun davalının temerrüde düştüğü 30 mayıs 2018 tarihinden itibaren yıllık %5 oranda faiz işletilerek davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin (239,39+901,66= 1.141,05-TL) istemin reddine karar verilmiştir.