İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/1231 K.2025/910

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında iplik alım satımı nedeniyle ticari ilişki bulunduğunu, müvekkilinin davalıdan cari hesaptan kaynaklanan 7.250,72-USD alacağının icra takibine rağmen ödenmediğini belirterek Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... Sayılı dosyasından başlatılan icra takibine yapılan haksız itirazın iptaline, alacağın %20’sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; Karşıyaka mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkilin davacıya hiç bir borcu bulunmadığını, davacının USD tutarlı iki adet faturayı müvekkiline gönderdiğini, ancak bu faturaların Bornova ... Noterlikçe düzenlenen 01.10.2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname ekinde karşı tarafa iade edildiğini, bu fatura bedellerinin 6.085.50-USD tutarlı olup böyle bir fatura alacağı bulunmadığını, alacaklının kötü niyetli olarak takip yaptığını belirterek davanın reddine, davacının alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; kur farklarının ileri tarihli çek ile yapılan ödemelerden kaynaklandığı, bir kısmının 2017 yılında alınan vadesi 2018 yılına sarkan, bir kısmı ise 2018 yılında alınan ileri tarihli keşide edilmiş çekler nedeniyle hesaplanan kur farklarının davacı tarafından kesilen kur farkı faturaları ile tutarlı olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin USD bazlı olması nedeniyle kur farkı faturalarının düzenlenmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, düzenlenen kur farkı faturalarından ilk 4 tanesinin davalı kayıtlarına işlendiği, son 2 faturanın ihtarname ekinde iade edildiği,

taraflar arasında mal alım tarihi ile ödeme tarihi arasında USD kurundaki değişimlerden kaynaklanan kur farkı faturası düzenlenmesi uygulamasının dava konusu ihtilaflı faturalardan önce de uygulandığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının Bakırköy ...İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasına vaki itirazının iptaline, takibin devamına, 8.222,31-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; dava dilekçesinin tebliğ edilmediğini, yetki itirazlarının dikkate alınmadığını, defter kayıtlarına göre müvekkilinin cari hesaptan dolayı alacaklı olduğunu, bilirkişi raporunda bile davacının gönderdiği 2 adet faturanın müvekkili tarafından tarihte tebliğ edildiğinin açık olmadığını, alacak iddiasının dayanaksız olduğunu bildirerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, kur farkından kaynaklanan bakiye alacağın tahsili istemine ilişkindir.Her ne kadar davalı tarafça icra dairesinin ve mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş ise de TBK'nın 89. maddesi gereğince davacı alacaklının yerleşim yeri itibariyle Bakırköy mahkemelerinin ve icra dairelerinin de yetkisi bulunduğundan davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.TBK'nın 99. maddesine göre. "Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir.

Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir."Öncelikle kur farkı alacağının talep edilebilmesi, taraflar arasındaki sözleşmede bu konuda bir hüküm bulunmasına veya akdi ilişkinin yabancı para cinsinden olmasına bağlıdır.

Faturaların yabancı para birimi üzerinden düzenlenmesi taraflar arasında dövize endeksli ticari ilişki bulunduğunu ispata yeterlidir.Yine kur farkının dayanağı olan faturaların bedellerinin ne şekilde ödendiği hususu da önemlidir, zira sözleşmede aksine bir hüküm yoksa ödemenin çekle yapılması halinde kur farkının fiyatlandırılarak çekin miktar hanesine yazıldığı kabul edilmektedir. (Yargıtay 19. HD’nin 2015/16900 E., 2016/6896 K. sayılı ve 20/04/2016.

2013/14587 E., 2014/17996 K. sayılı ve 14/11/2013 tarihli ilamları). Ödemeyi Türk Lirası üzerinden çek olarak kabul eden satıcının bu aşamadan sonra kur farkı isteyemeyeceğinin kabulü gerekir (Yargıtay 11. HD'nin 2020/4821 E., 2021/65 K. sayılı ve 18/01/2021. 2020/7585 E., 2022/3142 K. sayılı ve 19/04/2022 tarihli ilamları).

Somut olayda, davacının davalıya sattığı mallar için USD üzerinden faturalar düzenlendiği, satış faturalarının davalının defterlerinde kayıtlı olduğu, davalının da bu faturalara ilişkin TL üzerinden düzenlediği çeklerle ödeme yaptığı anlaşılmaktadır. Davacının alacağı kur farkından kaynaklanmaktadır.

Davacının davalıya toplamda 6 adet kur farkı faturası düzenlemiş olup, bu faturalardan 28/02/2018 tarihli 240,04-TL (64,83-USD), 31/03/2018 tarihli 2.239-TL (562,86-USD), 30/04/2018 tarihli 1.729,46-TL bedelli (425,89-USD), 08/05/2018 tarihli 1.356,45-TL (328,58-USD) bedelli olmak üzere 4 adet faturanın davalının defterlerinde kayıtlı olduğu, 31/07/2018 tarihli 14.435,44-TL (2.949,74-USD) ve 31/08/2018 tarihli 20.124,69-TL (3.135,76-USD bedelli) faturaların davalının defterlerinde kayıtlı olmadığı anlaşılmaktadır.

31/07/2018 tarihli 14.435,44-TL (2.949,74-USD) ve 31/08/2018 tarihli 20.124,69-TL (3.135,76-USD bedelli) faturaların davalı tarafa hangi tarihte tebliğ edildiğine ilişkin bir belge bulunmamakla birlikte bu faturalar davacıya noter kanalıyla iade edilmiştir.

Mahkeme ilk dört kur farkı faturasının davalının defterlerine kayıtlı olması nedeniyle teamül oluştuğu kabul edilmiş ise de alacak vade farkından değil kur farkından kaynaklanmaktadır.Ödemeyi çek olarak alan davacı buna ilişkin bir çekince ileri sürmediği gibi taraflar arasında çek ödemesine rağmen kur farkı isteneceğine ilişkin anlaşma da bulunmamaktadır. Davalının defterinde kayıtlı 4 adet kur farkı faturası davalıyı bu faturalar yönünden sorumlu kılmaktadır.

Ancak davalının defterinde kayıtlı olmayan ve davacıya iade edildiği anlaşılan 31/07/2018 ve 31/08/2018 tarihli faturalar yönünden teamül oluştuğunun kabulü doğru olmamıştır.Ödemenin çekle yapılması halinde kur farkının fiyatlandırılarak çekin miktar hanesine yazıldığı kabul edileceğinden TL çek kabul edilmesine rağmen kur farkı isteneceği şeklinde bir anlaşma bulunmadığından davalının defterlerinde kayıtlı olmayan 31/07/2018 tarihli 14.435,44-TL (2.949,74-USD) ve 31/08/2018 tarihli 20.124,69-TL (3.135,76-USD bedelli) faturalar yönünden davacı haklılığını ispatlayamamıştır.

Bu durumda davalının defterlerinde kayıtlı olmayan 31/07/2018 tarihli 14.435,44-TL (2.949,74-USD) ve 31/08/2018 tarihli 20.124,69-TL (3.135,76-USD bedelli) faturalar dışlandığında (2.949,74 + 3.135,76) (7.250,72 - 6.085,50=) davacının davalıdan takip tarihinde sonuç olarak 1.165,22-USD bakiye alacağı bulunduğundan bu miktar üzerinden itirazın iptali gerekirken fazla bedele hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusu haklı görüldüğünden istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, bahsi geçen hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından, davalının itirazının 1.165,22-USD üzerinden iptali ile takibin alacağa takip tarihinden 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca faiz işletilerek devamına, fazla talebin reddine, 1.297,63-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.