İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/1264 K.2023/1703

İlk derece mahkemesince verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, 31.05.2017 tarihinde 100.000-TL'lik tutarın müşterileri ... tic. Ltd. Şti.'ye kullandırılan kredi kapsamında banka tarafından ... Mal. San. Ve Tic ltd. Şti. Hesabına gönderilmek istenirken banka çalışanınca unvan benzerliğinden dolayı sehven davalı banka nezdinde bulunan ...

Yapı Dek- ... hesabına gönderildiğini, aynı gün sistem içinden bankadan iadesi istenmiş ise de bedel iadesinin yapılmadığını, davalı bankaya çekilen ihtarnameye karşı cevabi ihtarnamede dava dışı taraflar arasında hukuki ilişki olduğu ayrıca bankanın bu hesap üzerinde rehin ve hapis hakkının bulunduğu ileri sürülerek iade edilmeyeceğinin bildirildiğini oysa arada ticari bir ilişkinin olmadığını, davalı ... hesabında hacizlerin de olduğunun öğrenildiğini ileri sürerek 100.000-TL'nin tedbiren hesaptan çıkışının önlenmesi ve paranın bankaya iadesine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı Banka vekili, davalı ...'nın bankanın Sultanorhan şubesi kredi borçlusu olduğunu, aleyhinde İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E da takip yapıldığını, halen borcunu ödediğini, davaya konu paranın "... - ...

Projesi Ödemesi" olarak gönderildiğini, taraflar arasında hukuki ilişki bulunduğunu, borçlunun banka nezdinde ki tüm hak ve alacaklarının rehinli olduğunu, bankanın rehin ve hapis hakkının bulunduğunu, ayrıca hesapta muhtelif icra dairelerinin haciz şerhlerinin olduğunu, gelen paranın kanuni takip riskine mahsup edilmeyip ayrı bir hesapta blokede tutulduğunun savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., süresinde cevap vermemiş ancak ön inceleme duruşmasında davacı havale göndericisinden şahsi bir alacağının olmadığını, ancak davacı bankada da hesabının bulunduğunu kendi alacağını da yatırmış olabileceklerini bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece bilirkişi incelemesiyle davalı ...'nın havale göndericisi ... İnş.. Ltd, Şti. ile 2011 yılından bu yana banka kayıtlarında herhangi bir ticari alışverişine rastlanmadığı, ... Ltd. Şti. Nin talimatı ile dava dışı ... Ltd. Şti. ne havale yapılmak istenirken sehven isim benzerliği sebebi ile ... Dek- ...'ya havale gönderildiği, yanlış havale nedeniyle davalıların sebepsiz yere zenginleştiği, davacının dava açmakta haklı olduğuna dayanılarak Davanın kabulüne, 100.000-TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesini karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı banka vekili; talebin 100.000-TL için ihtiyati tedbir konulması ile davanın kabulü ve hesaptaki paranın bankaya iadesinin istendiğini, davanın sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak değil, muarazanın giderilmesi olduğunu, mahkemenin talebin dışına çıkarak karar veremeyeceğini, ayrıca hesap kaydındaki hacizler nedeniyle bankanın iade talebini kabul etmemesinin yasal düzenlemeler ve hukuka uygun olduğunu, ayrıca banka yönünden davanın konusuz kaldığını, kredi borçlusu ...'nın bankadaki kredi borçlarının tahsil ve tasfiye edildiğinden rehin hakkının sona erdiğini,

...'nın borçlu olduğu muhtelif icra dosyalarındaki hacizler nedeniyle blokelerin devam ettiğini, dava açılmasına kendilerinin sebebiyet vermediğini, bankanın rehin hakkı yanında hesaba gönderilen para üzerinde haciz blokelerinin olduğunu, bankanın rehin hakkını kullanmasa dahi mahkeme kararı olmadan veya icra dairelerince muvafakat olmadan hukuken para çıkışının yapılamayacağını, haciz blokelerini kaldırarak parayı iade etmesinin beklenemeyeceğini, yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasını, bankanın rehini kaldırması nedeniyle banka yönünden konusuz kalan dava için karar verilmesine yer olmadığına,

aksi durumda davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı banka tarafından unvan benzerliği nedeniyle sehven davalı bankadaki hesaba gönderilen paranın iadesi talebine ilişkindir. Davacı banka çalışanınını ünvan benzerliği nedeniyle ... Ldt. Şti ne kullandırılan kredinin talimat nedeniyle ... Ltd. Şti. Ye gönderilmek istenirken davalı bankada bulunan ... Dek- ... hesabına gönderildiği, sistemin otomatik olarak "...-...

Proje Ödemesi " açıklamasını yaptığı, aynı gün içinde davalı bankadan iadesinin istendiği, ancak davalı bankanın kanuni mahsup riski için bloke ederek dekont açıklaması ile hukuki ilişki olduğunu kendilerinin rehin ve hapis haklarının bulunduğunu, ayrıca hesapta icra daireleri ile mahkemelerin haciz şerhlerinin olduğunu bildirerek iade etmediği , davalı ...'nın ön inceleme duruşmasında ... Ltd. Şti.

İle ticari ilişkisinin olmadığını bildirdiği ancak davanın reddini istediği görülmüştür. Bilirkişi incelemesi ile banka aracılığı ile parayı gönderen ... Ltd. Şti.'nin davalı ... ile ticari ilişkisinin bulunmadığı, dava konusu hesabın çift taraflı olduğu hesap bakiyesinin 31.12.2015 tarihinde tasfiye olacaklar hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir. TBK 556/1. Maddesinde "Havale.

Havale edenin havale alıcısına olan borcunun ifası amacıyla yapılıyorsa , bu borç ancak havale ödeyicisinin borcu ifa etmesiyle sona erer. " hükmü bulunmakta olup eldeki davada havale edenin havale alacaklısına borcunun olmadığı tespit edilmiştir. TBK 559/1. Maddesinde Havale eden, havale alıcısına verdiği yetkiyi her zaman geri alabilir. Ancak , havale alıcısının yararına, özellikle onun alacağını elde etmesi amacıyla verdiği yetkiyi alamaz.

TBK 559/2 md uyarınca da "Havale ödeyicisi, havale alıcısına havaleyi kabul ettiğini açıklamadığı sürece havale eden, ona verdiği yetkiyi geri alabilir." hükmü bulunmaktadır.

Somut uyuşmazlıkta haklı bir sebep olmaksızın unvan benzerliğinden sehven davalı ...'nın davalı bankadaki hesabına paranın gönderildiği, aynı gün istenmesine rağmen davalı bankanın parayı kanuni takip riski gerekçesi ile blokede tutup rehin ve hapis hakkı olduğu, ve haciz şerhleri bulunduğu gerekçesi ile iade etmediği sabittir.

Davalı banka tarafından henüz paranın alacaklı hesabına geçirilmemiş olduğu gözetildiğinde havale göndericisinin cayma hakkının bulunduğu, davalı bankanın kendi müşterisine karşı özen yükümlülüğü var ise de bankanın gelen parayı hesaba aktarmayıp blokede tuttuğu, paranın sehven gönderildiğinin banka işlemlerine vakıf olan davalı banka tarafından tespit edilmesinin mümkün olduğu, TBK 559/2 maddesi uyarınca henüz alıcı hesabına geçirilmemiş olduğundan havale göndericisinin cayma hakkının bulunduğunun kabulü ile davanın açılmasına davalının kendisinin sebebiyet verdiği,

sebepsiz olarak aktarılan paranın iade edilmemesinde davalı bankanın sorumluluğunun bulunduğu, banka tarafından ...'nın kredi borcu olduğu rehin ve hapis haklarının bulunduğu bildirilmiş ise de; yargılama sırasında buna ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı gibi karar aşamasında kredi borçlarının tahsil ve tasfiye edildiğinden rehin hakkının sona erdiği, Banka yönünden davanın konusuz kaldığı ancak icra dosyalarındaki hacizler nedeniyle blokelerin devam ettiği bildirilmiştir.

Davalı bankanın hesap üzerinde hacizler nedeniyle paranın iadesi konusunda çekinceli davranılması kabul edilebilir ise de, gönderilen paranın davalı alacağı olmadığı, bankanın gelen parayı hesaba aktarmayıp blokede tuttuğu, paranın sehven gönderildiğinin banka işlemlerine vakıf olan davalı banka tarafından tespit edilmesinin mümkün olduğu, gerekirse durumun icra müdürlüklerine de bildirilebileceği, ancak bunun yapılmayıp kendi tasarrufu ile blokeye alınıp iade edilmemesinin yasal olmadığı,

başkasına ait olan para için hak iddia edilemeyeceği, parayı bloke edip ödemeyenin banka olması nedeniyle dava açılmasına sebebiyet verenin de banka olduğu, cayma hakkı kullanılmış olmasına rağmen bankanın iadeye ilişkin bir çabasının olmadığı ve davada haksızlığının tespit edilmiş olduğu gözetilerek davalının istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.