İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/1780 K.2024/774

Davanın reddine ilişkin kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalıdan 40.000-TL bedel ile jeneratör satın alımı konusunda anlaştıklarını, satım bedelinin 15.000-TL'lik iki adet çek ve 10.000-TL nakit ödeneceğinin kararlaştırıldığını, her iki çekin de müvekkil tarafından davalıya ciro edildiğini ve 10.000-TL'nin de 11/01/2018 tarihinde EFT ile davalıya gönderildiğini, bedelini almasına rağmen davalının jeneratörü teslim etmediğini,çeklerin müvekkiline iade edildiğini ancak 10.000-TL'nin iade edilmediğini ileri sürerek, 10.000-TL'nin 11/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının müvekkiline ciro ettiği çeklerin 01/02/2018 tarihinde bankaya ibraz edildiği ancak bankanın davacı temsilcisinin imzası tutmadığı için çekleri kabul etmediğini,durumun davacıya bildirilerek sahte çeklerin iade edilerek kalan borç ödemesinin beklenildiğini, hazır bekletilen jeneratörün bedeli ödenmediğinden teslim edilmediğini, satıcının temerrüdünden söz edilmeyeceğini, borcunu ifa etmeyen davacının sözleşmeden dönme hakkı olmadığı gibi böyle bir beyanı da bulunmadığını, sebepsiz zenginleşme şartlarının oluşmadığını ve 11/01/2018 tarihinden itibaren faiz istenemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacının davalıya verdiği iki adet çekin sahte çıkması sebebiyle iade edildiği, davacının edimlerini yerine getirmesi halinde davalının edimini yerine getirmeye hazır olduğu, bu nedenle sözleşmenin davacı yönünden haklı sebeple fesih edildiğinin söylenemeyeceği, davacının sözleşmeyi karşı tarafın zararını karşılamak suretiyle feshedebileceği, fesih sebebiyle tarafların o aşamaya kadar yaptığı edimleri isteyebileceği, buna göre davacının ya edimlerini yerine getirerek davalıdan jeneratörün teslimini isteyebileceği ya da davalının zararını karşılamak suretiyle sözleşmeyi feshedebileceği, davacının davalının zararını karşılamadığı ve bu şartlarla fesih ettiğini bildirip verdiğini geri istediğinin anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin tüm ödemeleri yaptığını, davalının haklı bir gerekçe göstermeden jeneratörü teslim etmediğini, çeklerin sahte olmadığını, banka tarafından çeklerin 3. kişiler tarafında tahsil edildiğinin bildirildiğini, taraflar arasındaki anlaşmanın karşılıklı olarak ortadan kaldırıldığını, çeklerin müvekkiline iade edildiğini ancak nakit ödemenin iade edilmediğini, teslim etmediği malın bedelini iade etmeyen davalının sebepsiz zenginleştiğini, davalının bir zararı bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki jeneratör satım sözleşmesi kapsamında emtia teslim edilmediğinden davacı alıcının, davalı satıcıya ödediği 10.000-TL'nin iadesi istemine ilişkindir.TBK'nın karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde seçimlik hakları düzenleyen 125'te (1. fıkra) borçlunun temerrüde düşmesi halinde alacaklının borcun ifasını ve gecikme tazminatı isteme hakkına sahip olduğu.

(2. fıkra) alacaklının ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebileceği veya sözleşmeden dönebileceği.

(3. fıkra) sözleşmeden dönme hâlinde tarafların, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulacakları ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilecekleri, bu durumda borçlunun, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklının, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebileceği düzenlenmiştir.Somut olayda jeneratör satımına ilişkin olarak taraflar arasında yazılı bir satım sözleşmesi bulunmadığı ancak bedelin 40.000-TL olarak belirlendiği,

alıcı olan davacının, bedeli 25/02/2018 düzenleme tarihli keşidecisi dava dışı ... lehtarı davacı şirket ... seri nolu 15.000-TL bedelli ve 15/04/2018 düzenleme tarihli keşidecisi ve lehtarı dava dışı iki ayrı şirket ... seri nolu 15.000-TL bedelli iki adet çekin tediye makbuzuna göre 19/01/2018 tarihinde davalı satıcıya ciro ile devrettiği, ayrıca 11/01/2018 tarihinde davalının hesabına 10.000-TL gönderdiği konusunda ihtilaf yoktur.

Fakat davalı, bankadan yaptıkları araştırmada her iki çekteki imzaların kayıtlara uymadığından bahisle tahsil edilemediğini ve sahtecilik sebebiyle davacıya iade edildiğini belirtmiş; davacı da imzalarda bir sorun olmadığını iddia ederek, geri alınan çeklerin tahsil edildiğini ileri sürmüştür. Her iki çekin iade edildikten sonra üçüncü şahıslar tarafından ibraz edildiğinde ödendiği muhatap banka tarafından bildirilmiştir.

Bu halde, davalıya ödenen 10.000-TL'nin, davacıya edilip edilmeyeceğinin TBK'nın 125 madde hükmüne göre tespit edilmesi gerekmektedir.Satım bedelinin 30.000-TL'sine karşılık davalıya verilen çeklerin, davalı tarafından davacıya iade edildiği, çeklerin sahte olmadığının daha sonra tahsil edildiğinin belirlendiği, satım bedelinin bir kısmına karşılık olarak aldığı çekleri iade edip, kalanını ifaya davet etmeyip, jeneratörü de teslim etmediği dikkate alındığından tarafların satım sözleşmesinden döndüğü ve sözleşmenin bu şekilde sona erdiğinin kabulü gerekir.

Zira satıcı ve alıcı karşı yanı ifaya davet ederek karşı yanı temerrüde düşürmemiştir. Buna göre, TBK 125/3 uyarınca her iki taraf da karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulacak ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilecektir. Davacı, davalı satıcıya ödediği 10.000-TL'yi davalıdan geri istemekte haklıdır. Ancak davacı davadan önce davalıyı temerrüde düşürmediğinden, temerrüt faizinin dava tarihinden itibaren işletilmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden karar verilerek davanın kabulüne, 10.000-TL'nin dava tarihinden itibaren temerrüt faizi işletilerek davalıdan tahsiline karar verilmiştir.