İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/2132 K.2021/1852

Zayii belgesi verilmesi talebinin reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili. Müvekkilinin işyerinin bulunduğu ... Mah. ... Sk. No: ...

Eyüpsultan/İstanbul adresinde 17/07/2021 tarihinde yangın çıktığını, müvekkili şirket yetkilisi ...'in yangından haberdar olur olmaz durumu itfaiye ekiplerine bildirdiğini, itfaiye ekiplerinin olay yerine intikal edip yaklaşık 2 buçuk saatlik bir çaba sonrası yangını söndürebildiğini ve yangın nedeniyle işyerinin kullanılamaz hale geldiğini, müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan 2016-2020 yıllarına ait yevmiye defterleri, defteri kebir, envanter defterleri, diğer tüm ticari defterleri, alış ve satış faturaları, vergiye esas belgeleri ve sair her türlü belge ve evraklar zayi olduğunu,

müvekkili şirket yetkilisi ...'in zayi olan defter ve belgeleri eylül ayının son haftasında öğrenebildiğini beyanla müvekkili şirketin 2016-2020 yıllarına ait tüm defter, fatura ve sair belgelerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı vekilinin müvekkili şirket yetkilisi ...'in eşi ...'in sürekli eşi ...'in yardımına ve bakımına muhtaç olduğundan ...'in zayi olan defter ve belgeleri ancak Eylül ayının son haftasında öğrendiğine yönelik beyanına davacı şirketin İTO kaydı, itfaiye olay raporu ve ...'in 27/07/2021 tarihli kolluk ifadesi nazara alındığında hayatın olağan akışına uygun görülmediğinden itibar edilmediği, davacı şirketin yetkilisi ...'in zayi belgesi verilmesini talep ettiği evrakların zayi olduğunu 17/07/2021 tarihinde öğrenmiş olduğu -en geç ifade tutanağı tarihi olan 27/07/2021 tarihi kabul edilerek davanın hak düşürücü süre olan 15 günlük süreden sonra talepte bulunulması nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili.

İlk derece mahkemesi hayatın olağan akışına aykırılık gibi soyut bir gerekçeye dayandığını, bu haliyle ret kararının yasal dayanaktan yoksun olduğunu, mahkeme dosyasına sunulan tutanakları karara gerekçe kılmışken, somut olayın özelliği gereği dinlenmesinde zorunluluk bulunan tanıkların dinlenmeksizin ret kararının verildiğini, TTK’nın 64/1. maddesi uyarınca “her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğunu,

aynı kanunun 82. maddesinde tacirlere ticari defterleri, mali tabloları, ticari mektupları ve defterlere yapılan kayıtları on yıl süre ile saklama yükümlülüğü getirmiştir. Ticaret Kanunu’nun 82/7.

Maddesi ise ''bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde kayba uğrarsa, tacir kaybı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içerisinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir'' hükmünü amirdir.

Bu nedenle iddialarının, delillerin tartışılmadan davanın reddine karar verilmesi hukuka aykırılık gösterdiğini, bu sebeplerden dolayı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık davacının saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin zayi olduğundan bahisle açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 Sayılı TTK 82/7 madde uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğraması halinde ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde ticari defterlerin zayi olduğuna dair belge verilmesinin talep olunması gerekmektedir. Öngörülen bu süre hakdüşürücü süre niteliğindedir.

Dosya kapsamı incelendiğinde; davacı vekili, müvekkili şirket yetkilisi ...'in eşi ...'in sürekli yardımına ve bakımına muhtaç olduğundan ...'in zayi olan defter ve belgeleri ancak eylül ayının son haftasında öğrendiğini beyan etmektedir.

Ancak şirket yetkilisi ...'in 27/07/2021 tarihli ifade tutanağında yazılı olduğu üzere yangın söndürüldükten sonra yangın mahallini incelediğini işyeri özlük dosyalarının ,ticari defterlerinin yandığını ifade ettiği anlaşılmaktadır.Ziyaya sebeb olan yangının 17/07/2021 tarihinde gerçekleştiği,davacı şirketin 28/09/2016 tarihinde kurulduğu, kurulduğu tarihten bu yana ...'in şirketin tek ortağı ve aynı zamanda şirketi münferiden temsile yetkili olduğu belirlenmiştir.Anlatılanlara göre ;

davacı şirket yetkilisinin zayii durumunu 17/07/2021 tarihinde öğrendiği,en geç ifade tutanağı tarihi olan 27/07/2021 tarihi kabul edilse dahi, davacı şirketin zayi olayını öğrendiği tarihten itibaren 15 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra zayi belgesi talep ettiği anlaşıldığından davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.Davacı vekili tarafından hükme yönelik ileri sürülen istinaf sebebleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.