İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/2246 K.2024/842

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından dava dışı sigortalısı ... Tic.

A.Ş. adına düzenlenen Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile sigortalıya ait emtiaların, deniz yolu ile nakliyesinde sigorta himayesine alındığını, sigortalı firma ile davalı arasında, ithal edilecek ürünlerin taşınması konusunda sözleşme akdedildiğini, emtiaların taşınması işini davalının üstlendiğini, sigortalıya ait bulaşık makinelerinin yer aldığı ambalajlı tahta kutuların Türkiye'ye taşınmak üzere Masan Kore Limanı'nda ... adlı gemiye yüklendiğini, geminin 21.12.2017 tarihinde limandan ayrıldığını, seyir sırasında 31.12.2017 ve 03/01/2018 tarihlerinde ayrı ayrı protesto mektubu verildiğini, sonrasında geminin seyrine devam ettiğini,

hasarın geminin seyri sırasında emtianın davalının hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, TTK'nın 1178. maddesi uyarınca davalının hasardan sorumlu olduğunu, gemiye yüklenen 17 kap emtiadan yalnızca 3 kapta hasar meydana geldiğini, oysa ambalaj yapılarının aynı olduğunu, dolayısıyla kaptan tarafından beyan edildiği gibi bir ambalaj yetersizliğinden bahsedilemeyeceğini, istifin düzgün yapılıp yapılmadığının emtianın gemiye yüklenmesinden önce tespit edilmesi ve olumsuz bir durumla karşılaşılması halinde buna yönelik taşıyan tarafından ihtirazi kayıt konulması gerektiğini,

istifleme hatasına yönelik bir kayıt tutulmadığından emtianın deniz taşımasına uygun olarak taşıyana teslim edildiğinin kabulünün gerekeceğini, TTK'nın 1176. maddesi uyarınca taşıyanın sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması,

gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğunu, taşıma esnasında zarar gören emtia üzerinde yapılan inceleme neticesinde taşıyandan kaynaklı olarak toplamda 31.409,66-USD hasar meydana geldiğini, 400-USD sovtaj düşümü ile 31.009,66-USD karşılığı olan 117.948,34-TL'nin taşıyandan tazminini talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu, belirterek müvekkilinin poliçe kapsamında sigortalısına ödediği 117.948,34-TL'nin kanuni halefıyet hakkı gereği ödeme tarihi olan 09.08.2018'den itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; taraflar arasında açıkça tahkim şartı getirildiğini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin İngiltere - Londra Tahkim Mahkemesi olduğunu, davacının sigortalının zarara uğradığı hususu ile geçerli bir sigorta poliçesinin varlığını ispatlayamadığını, bu durumda davacı tarafından sigortalıya yapılan ödemenin ex gratia (lütuf ödemesi) niteliği taşıdığını, davacının aktif husumet ehliyetine haiz olmadığını, dilekçe ekinde sunulan konşimentoyu düzenleyen firmanın başka bir firma olduğunu, müvekkili şirketin taşımada herhangi bir surette taşıyan sıfatının bulunmadığını,

konşimentoyu düzenleyen ve taşıyan sıfatını haiz şirketin ...

Ltd. şirketi olduğundan müvekkilinin pasif husumetinin bulunmadığını, müvekkil şirketin hiçbir şekilde emtianın hasarlanmasında kusurlu olmadığını, söz konusu hasarın ambalajlama, paket içi malzemenin güvene alınmaması neticesinde oluştuğunu, bu hususun ekspertiz raporunda da belirtildiğini, dava konusu hasarın taşıyanın kusuru sonucunda oluşmasının mümkün olmadığını ve dolayısıyla taşıyan firma ile müvekkil şirkete herhangi bir kusur affedilemeyeceğinin aşikar olduğunu, taşımaya ilişkin konşimento incelendiğinde konteynerin yükleten tarafından tamamen doldurulduktan sonra taşıyana mühürlü olarak teslim edildiğinin anlaşılmakta olduğunu,

bilindiği üzere konteyner taşımacılığında, taşıyan kendisine kapalı ve mühürlü şekilde teslim edilen konteyner içerisindeki yükün durumunu taşıyan tarafından kontrol imkanının bulunmadığını belirterek davanın öncelikle usulden reddine, esasa girilmesi durumunda da esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davalının tahkim kaydının bulunduğu konişmentoya taraf olmadığı, bu nedenle tahkim ilk itirazının yerinde olmadığı, uyuşmazlığa konu 17 kap emtinanın sigorta teminatı kapsamına alındığı ve dosyaya sunulan dekonttan davacı ...

Sigorta'nın dava dışı sigortalıya 117.948,34 TL tutarında hasar ödemesi yaptığı, buna bağlı olarak davacının aktif husumet ehliyetini haiz olduğu, dava dışı sigortalı ile davalı arasında akdedilen sözleşme ile davalının sigortalıya ait ekipmanların Manisa'ya taşınması işini navlun karşılığında üstlendiği, davalının navlun faturası düzenlediği dikkate alındığında davalı ... taşıma işleri komisyoncusu değil taşıyan olarak hareket ettiği, taşımanın fiilen ise dava dışı ...

Ltd. tarafından yapıldığı, TTK 1191/1. maddesi gereğince taşıyan, taşımanın bir kısmını veya tamamını bir fiili taşıyana bırakmış olsa da, taşımanın tamamından sorumlu kalmaya devam ettiği, bu durumda davalı ...'in akdi taşıyan sıfatıyla sorumluluğunun ve dolayısıyla davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, protesto mektupları ile süresinde hasar ihbarının yapıldığı, taşıyanın lehine olan karinenin gerçekleşmediği, dosyaya sunulan konişmentoda eşyanın dış görünüşüne ilişkin ahşap sandıklarda hafif çiziklerin bulunduğu, bunun dışında herhangi bir kayıt yer almadığı,

eşyanın içerik itibariyle haline ilişkin olarak ise ahşap sandıklarda olması sebebiyle ağırlık, durum ve içerik itibariyle taşıyan tarafından bilinmediği kaydının yer aldığı, ... tarafından hazırlanan 14/02/2018 tarihli Ekspertiz Raporu'nda ambalaj eksikliğinden bahsetmenin çok mümkün gözükmediği ifade edilerek rücu değerlendirmesinin davacı sigortacıya bırakıldığı, dava konusu eşyanın uğradığı hasarın dava dışı sigortalıya iletildiği 31/12/2018 tarihli Protesto Mektubu'nda yüklerin günlük kontrolü sırasında bir ünitenin paketinin içindeki yükün kayması sonucunda hasarlandığının tespit edildiği,

hasarın sebebinin üretici tarafından deniz yoluyla taşımaya uygun şekilde sabitlenmemiş olduğunun bildirildiği, 03/01/2018 tarihli Protesto Mektubu'nda ise bu tarihte ambar içindeki yük kontrolü sırasında bir ünitenin paketinin içindeki yükün kayması sonucunda hasarlandığının fark edildiği, hasarın sebebinin yine üretici tarafından deniz yolu ile taşımaya uygun şekilde sabitlenmeme olduğunun bildirildiği, ....

Ltd. tarafından düzenlenen 20/12/2017 tarihli Yükleme Sörvey Raporu'nda sevkiyat öncesi durumun tatmin edici olduğunun, sevkiyatın yükleme, istifleme ve emniyet altına alma işlemlerinin varış noktasına güvenli taşımanın ve teslimin sağlanmasına uygun ve yeterli olduğunun ifade edildiği, aynı raporun "Yükün Emniyete Alınması" başlıklı 2.4. nolu kısmında istifleme planının incelendiği, emniyete alma malzemelerinin iyi durumda ve tüm sevkiyat ürünlerinin bu zamanda karşılaşılabilecek olumsuz hava koşullarına karşı yükün kaymasını engelleyecek nitelikte olduğu açıklamalarına yer verildiği,

davalı tarafından sunulan Miller International tarafından hazırlanan sörvey raporunda hasarın sebebinin 5.0 nolu maddede yetersiz paketleme ve deniz taşıması için yetersiz emniyet olarak açıklandığı, TTK'nın 1178. maddesi gereğince taşıyanın eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olsa da somut olayda emtiaların ahşap kasalar içinde davalıya verildiği, sörvey raporuna göre davalı tarafından usulüne uygun bir şekilde sabitleme ve istifleme yapıldığının tespit edildiği,

eşyanın bir taşıma gereci içinde teslim edilmesi halinde taşıma gerecinin içeriği olan eşyanın hasara/zıya uğramayacak şekilde gemide sabitlenmesini gerektirmekle birlikte, eşya söz konusu taşıma gereci içine yükleten/taşıtan tarafından yüklenmişse taşıyanın taşıma gerecinin içindeki sabitlemeden sorumlu tutulmasının mümkün olmayacağı, eşyanın ahşap sandıklar içine yükleten/taşıtan tarafından yerleştirilmiş olduğu, konişmentoda yer alan ilgili kayıttan anlaşıldığına göre taşıyanın eşyanın söz konusu taşıma gerecinin içine yerleştirilmesine dair bir sorumluluğunun bulunmadığı,

teknik bilirkişilerce yapılan inceleme sonucunda hasarın "yükün yetersiz bağlama ekipmanları nedeniyle hareket ettiği ve yükün kutularda deniz taşımasına uygun şekilde emniyet altına alınmadığı, lashinginin yapılmadığı, dolayısıyla hasarın sebebinin ambalaj yetersizliği ve ahşap kutular içindeki yükün deniz taşımasına uygun bir şekilde ahşap kutular içinde emniyete alınmaması" nedeniyle meydana geldiğinin tespit edildiği, zararın meydana gelmesinde taşıyanın veya adamlarının kusuru bulunmadığı,

eşyanın sandıklar içinde gerekli şekilde sabitlenmemesi ve emniyete alınmamasından kaynaklanan hasardan davalının sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalının kendisinin ve alt taşımacıların kusurundan kaynaklanan hasardan sorumlu olduğunu, bu hususun hem sözleşmede hem de TTK'nın 1191 maddesinde düzenlendiğini, emtiaların ambalajlanmasında herhangi bir kusur bulunmadığını, ekspertiz raporunda ambalaj muhteviyatı makinenin gemi iskele tarafına yatarak kasasını kırdığının belirtildiğini, bu hususun ambalajlamada yetersizlik olmadığını gösterdiğini, hasarın geminin yola ve yüke elverişli olmamasından, gemi içi istiflemenin gereği gibi yapılmamasından kaynaklandığına delil teşkil ettiğini, TTK'nın 1178. maddesi gereğince davalının istiften sorumlu olduğunu,

hasarın meydana geliş tarihleri dikkate alındığında hasarın meydana gelmesinde ambalajdan kaynaklanan bir durum olmadığının anlaşılacağını, gemiye yüklenen 17 kap emtiadan yalnızca 3 kapta hasar meydana geldiğini, ambalajlamaya ilişkin herhangi bir sorun bulunmayıp, hasarın istif yetersizliğinden kaynaklandığını, bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu, malların taşımaya uygun olup olmadığı, ambalajlama ve istiflemenin yola elverişli bir şekilde yapılıp yapılmadığı, gerekli denetimi yapmayan davalının müterafik kusurlu olup olmadığı değerlendirilmeden eksik inceleme karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın taşıma sırasında hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalı taşıyıcılardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 1178. maddesine göre; taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olup taşıyan, eşyanın ziyaı veya hasarından veya geç tesliminden doğan zararlardan, ziya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmesi şartıyla sorumludur.TTK'nın 1185/1 uyarınca;

ziya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şart olup, ziya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede ziya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir.

Eşyanın ziya veya hasarı süresinde bildirilmediği takdirde, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir ziya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Ancak bu karinelerin aksinin ispatı mümkündür.Somut olayda; sigortalı ....A.Ş. tarafından ithal edilen 17 kap emtianın Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi kapsamında teminat altına alındığı, sigortalı firma ile davalı arasında ithal edilecek ürünlerin taşınması konusunda sözleşme akdedildiği, taşımanın akdi taşıyan sıfatıyla davalı tarafından, fiili taşımanın ise ...

Ltd. tarafından yapıldığı, davalı tarafından sigortalı şirkete ait emtiaların Masan Kore Limanı'ndan Türkiye'de bulunan davacıya ait proje sahasına taşınmasının üstlenildiği, emtiaların taşındığı ... gemisinin 21/12/2018 tarihinde Kore Limanı'ndan ayrıldığı, seyir sırasında 1, 3 ve 8 nolu sandıklarda hasar bulunduğunun tespit edilmesi üzerine 31/12/2017 ve 03/01/2018 tarihlerinde ayrı ayrı protesto mektubu verildiği, sigorta poliçesi kapsamında davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına 117.948,34-TL ödeme yaptığı, eldeki davada sigortalıya ödenen bedelin halefiyete dayalı olarak davalıdan talep edildiği,

taraflar arasındaki uyuşmazlığın, emtiaların hasara uğramasında davalının kusurunun bulunup bulunmadığı, meydana gelen zarardan davalının sorumlu olup olmadığı hususundan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.Hasarın seyir sırasında tespit edilmesi üzere aynı zamanda taşıyanın temsilcisi olan gemi kaptanı tarafından 31.12.2017 ve 03/01/2018 tarihlerinde protesto mektubu verilmiş olup TTK'nın 1185. maddesi uyarınca taşıyan lehine karinenin gerçekleşmemiştir.

Bunun dışında bahsi geçen emtialar davalı taşıyanın sorumlu olduğu kişilere ahşap kasa içerisinde verilmiş olup, konşimentoda iki ahşap kasada çizik bulunduğu, ancak kasa içeriğinin taşıyıcı tarafından bilinmediği kayıtlıdır. Protesto mektuplarında emtialar meydana gelen hasarın paketin içindeki yükün kayması sonucunda meydana geldiği, üretici tarafından deniz yoluyla taşımaya uygun şekilde sabitleme yapılmadığı belirtilmiştir. ....

Ltd. tarafından düzenlenen 20/12/2017 tarihli Yükleme Sörvey Raporu'nda tüm sevkiyat ürünlerinin yük bölmelerine emniyetli ve doğru şekilde yerleştirilmiş ve istiflenmiş olduğu, geminin Yükü Emniyete Alma Kılavuzu ve Yük İstifleme ve Emniyete Alma IMO Güvenlik Uygulaması Kodu (2011 Baskısı) uyarınca yeterli şekilde emniyete alınmış olduğu tespit edilmiştir.

Davalı tarafından sunulan ... tarafından hazırlanan sörvey raporunda hasarın sebebi yetersiz paketleme ve deniz taşıması için yetersiz emniyet olarak açıklanmıştır.TTK'nın 1178. maddesinde, taşıyanın emtianın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasından dolayı sorumluluğu bulunduğu düzenlenmiştir.

Ancak taşıyanın eşyaya özen gösterme yükümlülüğü kapalı ahşap sandık içindeki emtianın kutu içi sabitleme ve ambalajlamasını kapsamamaktadır. Eşyanın ahşap sandıklar içine yükleten/taşıtan tarafından yerleştirilmiş olduğu ihtilaf dışı olup, hasar ahşap sandıkların gemiye sabitlenmemesinden değil, emtianın ahşap sandıkların içine sabitlenmemesinden kaynaklanmıştır. Söz konusu emtiaların kapalı ahşap kutu içine sabitlenmesi davalı taşıyanın sorumluluğunda değildir.

Yükün ahşap sandıkların içinde yetersiz bağlama ekipmanları nedeniyle hareket ettiği ve yükün kutularda deniz taşımasına uygun şekilde emniyet altına alınmadığı, lashinginin yapılmadığı, dolayısıyla hasarın sebebinin ambalaj yetersizliği ve ahşap kutular içindeki yükün deniz taşımasına uygun bir şekilde ahşap kutular içinde emniyete alınmamış olmasından kaynaklandığı, davalı taşıyanın hasardan sorumlu olmadığı anlaşıldığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; mahkemece davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.