İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2021/996 K.2021/1063

Yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili;müvekkili şirketin sigortalısının Fildişi Sahillerind kakao çekirdeği satın aldığını, emtianın Türkiye'ye nakliyesinin müvekkili tarafından sigorta edildiğini, davalı taşıma şirketi ... numaralı konişmento tahtında ... isimli gemiye yüklendiğini, Kumport Limanına gelmesi beklenen 58 konteynerden ... no.lu konteynerin gelmediği,

yapılan incelemeler sonucu yükün bulunduğu konteynerin 01/07/2018 tarihinde ..., İngiltere aktarma limanında hasar görmesi nedeniyle yüklenilmesine izin verilmediğini,Kumport Limanına ancak 02/10/2018 tarihinde yaklaşık 2 ay gecikmeli geldiğini,sigortalı şirkete ait kakao çekirdeklerinde nem ve küflenme meydana geldiğini, emtianın kısmen kullanılmayacak hale geldiğini,hasar kapsamında müvekkilinin sigorta hissesi olan %30 'a isabet eden 3.908,38 Euro sigorta tazminatı 28/03/2019 tarihinde sigortalıya ödediği ve böylece sigortalının haklarına halef olduğunu, faizi ile birlikte toplam 3.996,95 Euro tutarında ...

Anadolu ... İcra Müdürlüğü nezdinde ... Esas sayısı ile icra takibine iraz edildiğinden takibin durduğunu, davalının itirazının iptali ile icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; taşıyan ile konişmento hamili ve gönderilen sıfatlarını haiz sigortalı arasındaki ilişkilerde konişmento şartlarının esas tutulduğunu, sözleşmenin 26.maddesinde Londra'daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olacağı kararlaştırıldığından ayrıca konişmento yurt dışında düzenlendiğinden davanın yetki yönünden reddi gerektiğini,TTK 1185 maddesi gereği taşıyana süresinde hasar ihbarının yapılmadığını, davanın reddine, aksi halde TTK 1186/6 madde uyarınca sorumluluğunun toplam navlun bedeli olan 535,50 USD ile sınırlandırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, somut uyuşmazlıkta, taşıyıcının yabancı bir şirket olması, konşimentoyu düzenleyen acentenin ...'nin Türkiye acentesi olmadığı, dava konusunun Türk mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki sine ilişkin bir konuya ilişkin olmayıp deniz taşımasından yani akdi ilişkinden kaynaklandığı, konişmentonun 26.maddesinde düzenlenen yetki klozunun halefiyet hükümlerine göre davacıyı bağladığı, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; uygulamada konişmentoda yetki şartı bulunsa dahi Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisinin kabul edildiğini,somut olayda yüklerin Fildişi Sahillerinden yüklendiği göz önüne alındığında Türk bir Acente Şirketinin yabancı devlet limanlarında herhangi bir taşıma evrakının tanzim ve imzasından sorumlu tutulmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu nedenlerle kararın kaldırılarak dosyanın esası üzerinden incelemeye geçilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK 1472.maddesi uyarınca taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı yasal sürede uluslararası yetki itirazında bulunarak mahkemenin yetkisine itiraz etmiş, ilk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçelerle açılan davada yetki itirazı kabul edilerek yetkisizlik kararı verilmiştir. Sigortalı ... A.Ş. İle ...

A.S. arasında bir fiili taşıma sözleşmesi olduğu nazara alındığında taşıma (navlun) sözleşmesine istinaden düzenlenen konişmento tarafların hak ve borçlarını gösterir bir belgedir ve bu belgede Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğuna dair açık bir düzenleme bulunmaktadır. T.T.K. 1237 (1) maddesi uyarınca taşıyan ile konişmento hamili arasında ki hukuki ilişkide konişmento esas alınır.

MÖHUK 47.maddesinde yer itibari ile yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılması mümkündür. Yetki şartının geçerli olması için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması, Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması ile uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması gerekmektedir.

Davacı, taşıtanın halefi sıfatıyla dava açmış olup, sigortalı ile davalı taşıyan arasındaki hukuki ilişkiyi belirleyen konşimentodaki hükümler ile bağlıdır.

Somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dava konusunun münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmayıp taşıma akdi ilişkisinden kaynaklandığı, taşıma sözleşmesi şartlarının yer aldığı konşimentonun 26.maddesinde taşıma sözleşmesinden kaynaklanacak uyuşmazlıkların Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesince çözüleceği kararlaştırıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.