İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1324 K.2025/1707

Davanın kısmen kabulüne-reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, taraflar arasında 17/03/2010 tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığını, davalının 22/05/2012 tarihinde sözleşmeyi tek taraflı fesh ettiğini, fesihten sonra son kullanıcılarda kaybolmuş 10 adet sınai tüpü haricinde müvekkilinin davalıya ait sınai tüpleri iade ettiğini, buna karşın davalının müvekkiline ait tüpleri iade etmediğini, taraflar arasında daha önce görülen İstanbul Anadolu 17. ATM'nin 2013/38 esas sayılı dosyasındaki kesinleşen kararda, müvekkilinin davalıdan 82 adet tüp alacağı bulunduğunun belirlendiğini, sözleşme kapsamında davalının uhdesinde kalan tüpler için kira alacağı,

gecikme için temerrüt faizi alacağı ve cezai şart alacağı bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 19.281,60-TL kira anapara alacağının dava tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle, Mayıs 2013-01/01/2016 tarihleri arasında işlemiş 20.103,44-TL temerrüt faizi alacağının ve Mayıs 2013-01/01/2016 tarihleri arasında teslimde gecikilen her gün için %2 oranında cezai şart karşılığı şimdilik 385-TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

ISLAH

Davacı vekili, 13/11/2019 tarihinde 385-TL olan cezai şart talep miktarını ıslah ettiklerini belirterek, 2.683.876,16-TL cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsilini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, taleplerin zamanaşımına uğradığını; sözleşmenin davacının aykırı davranışları sebebiyle 22/05/2012 tarihli ihtarla feshedildiğini, sonrasında davacıda kalan tüplerin iadesi için açılan davada, davacının da karşı dava açarak kendi tüplerinin iadesini istediğini, karar için ilamlı takip yapan davacının karar dışında taleplerde bulunması sebebiyle takibin iptal edildiğini; mahkeme kararıyla davacıya iadesine karar verilen 72 adet tüpün 2013 yılından beri müvekkilinin Kartal Şubesi'nde depolandığını,davacının tüplerini teslim almadığını, davacının bir kira alacağı bulunmadığını, tersine tüplerin depolanması nedeniyle davacının müvekkiline depolama borcu bulunduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, İstanbul Anadolu 17. ATM dosyasında davacıya ait tüplerin davalı tarafından 15 gün içinde davacıya iadesine karar verilmiş, karar kesinleşmesine rağmen davalı tarafından iade edilmediği, davacının gönderdiği ihtar üzerine iade yapmayan davalının temerrüde düştüğü, ihtarda verilen süre itibariyle 10/05/2013 tarihinden sonra davacının zararını isteyebileceği, davacının bu tarihten Yargıtay onama karar tarihi olan 2016'ya kadar zarar kapsamında kira bedeli istediği, 05/04/2021 tarihli ek raporda davacının bu talep için 3.857,82-TL talep edebileceğinin belirlendiği ve bu tutarın uygun bulunduğu;

davacının bir diğer talebi olan aylık kira bedeline %4 oranında temerrüt faizi işletilmesine yönelik sözleşmede davacı lehine bir düzenleme olmadığı, teslimde gecikme halinde günlük %2 cezai şart hükmünün davalı lehine düzenlendiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 3.857,82-TL kira alacağının dava tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, 818 sayılı BK'nın 158. maddesinde cezai şartın kararlaştırılması yönünde bir düzenleme bulunmadığını, borcun gereği gibi ifa edilmediği hallerde ifaya eklenen cezai şartın isteyebileceğini , bilirkişi kök raporunda ve 05/04/2021 tarihli ek raporda da bu hususun belirtildiğini; bilirkişi raporlarında tek taraflı yazılan sözleşme hükümlerinin genel işlem şartı olarak kabulü gerektiği, bu nedenle mahkemenin söz konusu değerlendirmelerin hatalı olduğunu belirterek,davanın reddedilen kısımlarının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin sona ermesine rağmen davacı bayiye ait 82 adet sınai tüpün davalı tarafından teslim edilmemesi nedeniyle doğan kira, işlemiş faiz ve cezai şartın tahsili istemine ilişkindir.İstanbul Anadolu 17. ATM'nin 2013/38 esas ve 2014/263 karar sayılı dosyasında, davacı ... Sınai ... AŞ, tarafından davalı ... Sınai ... Ltd.

Şti aleyhine 17/03/2010 tarihli bayilik sözleşmesi feshedildiğinden mülkiyeti davacıya ait 72 adet tüpün iadesine, olmadığı takdirde tüp başına 300-Euro'dan bedelinin iadesinin talep edildiği; karşı davada, karşı davacı tarafından 83 adet tüpün iadesine, olmadığı takdirde tüp başına 300-Euro'dan bedelinin iadesinin istenildiği; mahkemenin 01/07/2014 tarihli kararıyla asıl davada, davacıya ait olan 10 adet tüpün 15 gün içinde iadesine, bu mümkün olmadığı taktirde tüp bedeli 3.000-Euro'nun davalıdan tahsiline;

karşı davada, karşı davalıya ait 82 adet tüpün 15 gün içinde iadesine, iade edilmez ise tüp bedeli 24.600-Euro'nun davacı-karşı davalıdan tahsiline karar verildiği; kararın Yargıtay 11. HD'nin 2016/64725 E., 2016/7933 K. sayılı ve 10/10/2016 tarihli ilamıyla onanarak 20/12/2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.Davacı ... Sınai ... Ltd.

Şti tarafından davalıya karşı 12/01/2017 tarihinde İstanbul Anadolu 24. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında ilamlı takip başlatılarak 82 adet tüpün iadesi, olmazsa her biri 300-Euro'dan bedelinin talep edildiği, borçlunun ilama aykırılık şikayeti üzerine İstanbul Anadolu 15. İcra Mahkemesi'nin ... esas ve 2017/912 karar sayılı 21/09/2017 tarihli karar ile takibin iptaline karar verildiği; kararın İstanbul BAM 22. HD'nin 2017/2606 esas, 2018/1505 karar sayılı ve 08/06/2018 tarihli ilamıyla, talebin icra emrinin iptali olduğu gerekçesiyle, kararın kaldırılarak icra emrinin iptaline karar verilmiş;

karar 20/08/2018 tarihinde kesinleşmiştir.17/03/2010 tarihli bayilik sözleşmesinin 7.4. maddesinde, sözleşmenin sona ermesi ve/veya feshi halinde bayiin tüpleri aynen kullanılır ve sağlam şekilde nakliye masrafları kendisine ait olmak üzere derhal iade ile mükellef olduğu; aksi halde fesih tarihindeki fiyatının iki misli üzerinden hesaplanacak bedellerin ödeneceği.

13.2. maddesinde bayiinin ...'tan aldığı ürünlerin bedelini ödemede gecikmesi halinde TL'de aylık %4, dövizde %2 gecikme faizi talep edebileceği. 22.1.1. maddesinde sözleşmenin feshinden itibaren 10 gün içinde bayiinin elindeki tüpleri ...'a iade edeceği, aksi halde teslim tutanağında belirlenmiş birim fiyatları üzerinden teslimde gecikilen her gün için %2 oranın da tazminatı cezai şart olarak ...'a ödeyeceğinin kararlaştırıldığı.

"Temerrüt faizi " Başlıklı 25 maddesinde bayinin yapması gereken mal, kira bedelleri, tazminat, cezai şart vs yükümlülüklerine ilişkin ödemelerin vadesinde veya talep edilen sürede yapılmaması halinde muaccel hale geldiği tarihten itibaren alacağa sözleşmenin 13. maddesindeki oranlarda temerrüt faizi uygulanacağı kabul edilmiştir.Davacının imzaladığı 17/03/2010 tarihli taahhütnamede, teslim tesellüm tutanağındaki malzemelerin ...'ın yazılı olarak talep etmesi durumunda 10 gün içinde teslim etmeyi aksi halde gecikilen her gün için birim fiyatlarının %2'si oranında cezai şart ödemeyi kabul ettiği,

ekindeki teslim tesellüm tutanağında da 45 adet 300-Euro birim fiyatla ve 0,20- TL kira bedeli ile bayiye teslim edilmiştir.Davalı ... tarafından davacıya gönderilen 22/05/2012 tarihli ihtarnamede bayilik sözleşmesinin feshedildiği ve mülkiyeti davalının olan davacıda kiralık olarak bulunan 73 adet tüpün iadesinin istenildiği; davacının da davalıya gönderdiği 19/04/2013 tarihli ihtarnamede, kendisine ait olan 83 adet tüpün tebliğden itibaren 10 gün içinde Pendik adresine teslimi istenilmiştir.Davacı tarafından, 17/03/2010 tarihli sözleşmenin 22.1.1., 25. ve 13. maddelerine dayalı olarak,

kendisine ait olan 72 adet tüpün iadesi için davalıya gönderilen 19/04/2013 tarihli ihtarname ile davalının 2013 yılının Mayıs ayında temerrüde düştüğü ve İstanbul 17. ATM dosyasındaki kararın onanarak taraflara tebliğ edildiği Aralık 2016'ya kadar olan sürede 72 adet tüp için 0,20-TL üzerinden sözleşmeden kaynaklanan 19.281,60-TL kira alacağı;

aylık kira bedeli 432-TL üzerinden aylık %4 faiz uygulanarak 20.103,44-TL temerrüt faizi alacağı ve teslimde gecikilen her gün için %2 cezai şart oranından 385-TL cezai şartın tahsilini istenilmiş, mahkemece alınan kök bilirkişi heyet raporunda, davacının davalıya gönderdiği 19/04/2013 tarihli ihtarla davacıyı 10/05/2013 tarihinde temerrüde düşürdüğü,

İstanbul Anadolu 17. ATM'nin kararının kesinleşme şerhinin tebliğ edildiği 29/12/2016 tarihleri arasındaki 1.329 gün için sözleşmeye göre %2 cezai şart bedeline göre günlük 6-Euro üzerinden davacının 72 tüp bakımından 574.128-Euro cezai şart isteyebileceği görüş olarak belirtilmiş, alınan rapor üzerine davacı 13/11/2019 tarihli ıslah dilekçesiyle, dava dilekçesinde talep ettikleri 385-TL cezai şart bedelini ıslah ederek toplam 2.683.876,16-TL'nin dava tarihinden işleyecek avans faiziyle tahsilini istemiştir.

Davalının itirazı üzerine alınan ek raporda gecikme tazminatı alacağının piyasa rayiç tüp kira bedelleri esas alınarak hesaplanması gerektiği, ancak bilirkişi heyeti tarafından rayiç bedeller bilinmediğinden ona göre göre bir hesaplama yapılamadığı, davacının zararının tamamının doğduğu 29/12/2016 tarihiyle işbu dava tarihi olan 30/05/2018 tarihi arasındaki dönem için işlemiş temerrüt faizi alacağına hak kazandığı görüşü belirtilmiştir.

Söz konusu ek rapordan sonra mahkemece çeşitli yerlerden davaya konu tüpler için Mayıs 2013-Aralık 2016 tarihleri arasındaki rayiç kira bedellerine ilişkin yapılan araştırmadan sonra alına 05/04/2021 tarihli 2. ek raporda rayiç kira bedellerinin ortalamalarına göre davacının 3.857,82-TL kira bedeli, 2.683.876,16-TL cezai şart alacağının da bulunduğu görüşü belirtilmiştir.

Davacı, hem cezai şart hem de temerrüt faizi talebini sözleşmenin 22.1.1., 25. ve 13. maddelerine dayandırmıştır. Yukarıda da yazıldığı üzere dayandığı maddeler davacı bayi lehine düzenlenmemiştir. Aynı şekilde sözleşmenin 13.2. maddesindeki davalının geç ödeme halinde aylık %4 gecikme faizi ödenmesine yönelik hüküm de, davalı dağıtıcı lehine konulan bir hükümdür.

Davacı, sözleşmenin tek taraflı yazıldığı gerekçesiyle genel işlem şartı olduğunu iddia etmekte ise de, sözleşme tarihi itibariyle 6098 sayılı TBK yürürlüğe girmediğinden sözleşme hükümlerinin genel işlem denetimi de yapılamayacağı gibi, 2010 yılından imzalanan 2013 yılında fesh olmuş bir sözleşme için 2018 yılında açılmış davada kendi aleyhine de tatbik edilmeyen hükümler için hükümsüzlük iddiası ileri sürülmesi yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.