İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1431 K.2025/529

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, keşidecisi dava dışı ... Ltd. Şti. 11/12/2019 tarihli 130.000-TL bedelli ... bank İkitelli Şubesi'nin ... nolu çekin müvekkiline cirolandığını, ancak müvekkilinin rızası hilafına çekin elinden çıktığını; bu nedenle 04/11/2019 tarihinde Bakırköy 2. ATM'de çek iptal davası açıldığını, mahkemece ödemeden men kararı verildiğini, bankadan gelen cevapta çekin davalı tarafından Tuzla Organize şubesine teminata verildiğinin beyan edildiği, müvekkili ile davalı arasında ilişki bulunmadığını ileri sürerek, çekin davalıdan istirdadına ve çek bedelinin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin iyiniyetli 3. kişi olduğunu, çekin ciroyla alındığını, bankaya verildiğinde ödeme yasağı olduğu öğrenilince müvekkilinin kendisinden önceki ciro eden şirkete çeki iade ettiğini ve müvekkiline karşı dava açılmasında davacının hukuki yararının bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, çekin kopuk olmayan ciro silsilesine göre davalının yetkili hamil olduğu, davacının çekin rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlaması gerektiğini, fakat davacının iddialarının soyut kaldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin rızası hilafına elinden çıkan çeklerin ziyaı sebebiyle iptali için açılan davadaki ara karar gereğince bu davanın açıldığını, ticari defterlerini sunmalarına olanak sağlanmadığını, müvekkili ile davalının ticari ilişkisinin olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir. Çek istirdatı davası, çeki elinde bulunduran hamile karşı açılabilir. Davaya konu ... İkitelli Şubesi'ne ait 11/12/2019 tarihli 130.000-TL bedelli çekte keşidecinin ... Ltd. Şti., lehdarın Isıtma ve ... Ltd. Şti., ilk cironun lehtara, sırasıyla ciroların davacıya, dava dışı ... Ltd. Şti.'ye, ...'e, ... Ltd.

Şti.'ye ciro edildiği, son hamilin davalı olduğu ve çeki ibrazında banka tarafından Bakırköy 2. ATM'nin 2019/858 esas sayılı dosyasından verilen 03/12/2019 tarihli ödeme yasağı kararı nedeniyle işleme alınmadığı şerhi düşülmüştür. Eldeki davada, banka tarafından verilen müzekkere cevabında çekin Tuzla Organize şubesine davalı şirket tarafından teminat olarak verildiği bildirilmiştir.

Davalı çekin ... tarafından ...'tan alındığına dair 29/08/2019 tarihli tahsilat makbuzunu ve ... tarafından ...ten alındığına dair 29/08/2019 tarihli tahsilat makbuzunu sunmuş, ... Ltd. Şti.'nin grup şirketi olduğunu, çekin karşılıksız çıkması üzerine kendisinden önceki ciranta ... Ltd. Şti'ye çeki geri verdiği belirtmiş ve dosyadaki bilirkişi raporunda da çekin 13/12/2019'da davalının çeki iade ettiği tespit edilmiştir. Zaten dava dışı ... Ltd.

Şti. tarafından davacının dahil olduğu çek borçlularına karşı, davaya konu çeke dayalı olarak İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılmıştır. Bu durumda çekin davanın açıldığı tarih itibariyle davalının elinde olmadığı, davanın ancak çekin hamiline karşı açılabileceği dikkate alındığında davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken esastan reddi doğru olmamıştır.

Ancak HMK m.327/2 göre.

"Bir kişi davada sıfatı olmadığı hâlde, davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltıp, kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verirse, davanın sıfat yokluğu nedeniyle reddi hâlinde, davalı yararına yargılama giderlerine hükmedilemez." Somut olayda davacı tarafından mahkemece verilen kesin süre nedeniyle çek istirdatı davasını son hamil davalıya karşı açması kural olarak doğru olup, çekin dava dışı kişilere iade edildiği hususunun davacı tarafından bilinmesi mümkün değildir.

Davacı ise çekin bankaya ibrazı sırasında mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararı nedeniyle dava konusu çekle ilgili iptal davasından haberdardır. Bu halde davalının kendisine karşı dava açılmasına sebebiyet verdiğinin kabulü gerekir. Bu nedenle HMK nın 327/2 maddesi gereğince davalı yararına vekalet ücreti ve yargı giderine hükmedilmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından asıl ve birleşen davanın pasif husumet nedeniyle reddine, davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemesine karar verilmiştir.