İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/1739 K.2025/1003

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi sigortalanan ... San. Tic. Ltd.

Şti'ne ait demir çelik cinsi emtiaların Türkiye'den İrlanda'ya nakliyesinin davalı tarafından üstlenildiğini, söz konusu emtiaların ... no.lu konşimento tahtında ... gemisi ile taşındığı sırada konteyner içerisine sirayet eden su nedeniyle ıslanarak hasara uğradığını, meydana gelen hasardan davalı taşıyıcının sorumlu olduğunu, yapılan tespitler neticesinde 26.418,07-TL sigortalı zararının müvekkili tarafından tazmin edildiğini ve TTK hükümleri gereğince sigortalısının haklarının devralındığını, TTK hükümleri gereğince davalıya rücu haklarının oluştuğunu, İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... sayılı takibine davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiğini belirterek, davalının ilave bedel dahil olmaksızın 24.016,43 TL üzerinden itirazın iptaline, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; TTK'nın 1185. hükmü gereğince taşıyana süresinde hasar ihbarının yapılmadığını, TTK 1185/2 hükmüne göre hasarlı olduğu iddia edilen yükler üzerinde her iki tarafın iştiraki ve mahkeme vasıtasıyla yapılmış bir tespitin bulunmadığını, sigorta eksperinin hasarın nereden ve nasıl meydana geldiğini tespit edemediğini, davacı tarafından malların taşıma sırasında hasarlandığına dair iddia olsa da konteynerin hasarlı alındığına ilişkin bir hasar kaydı bulunmadığını, iddia edilen hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin beili olmadığını, ekspertiz raporunda konteyner içine sızan suyun deniz suyu olduğu hususunda bir inceleme yapılmadığını, ekspertiz raporunun evrak üzerinden tanzim edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; konişmentonun ... S.A. adına acentesi ...A.Ş. tarafından düzenlendiği, buna göre davalı ...

S.A.'nın fiili taşıyan konumunda olup, pasif husumet ehliyetini haiz olduğu, alıcı firma tarafından hasarlı emtiaya ilişkin 14/08/2020 tarihli 3.725-USD tutarlı fatura tanzim edildiği, faturanın sigortalının defterlerine alacak kaydedildiğinin belirtildiği, bu nedenle sigortalının hasar bedelini talep etmekte menfaatinin bulunduğu, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, emtianın bulunduğu konteynerin 30.06.2020 tarihinde tahliye edildiği,

06.07.2020 tarihinde limandan dolu olarak çıktığı, 07.07.2020 tarihinde konteynerin boş olarak dönüş yaptığı, konşimentoda boşaltma limanını olarak Belfast limanının gösterildiği, ayrıca nihai teslim yerinin belirtilmediği, navlun faturasında da aksini belirtir bir kayıt bulunmadığından davalının kara taşımasını üstlenmediği, buna göre yükün limanda teslim edildiği,

konteyner tavanında delik haricen tespit edilebilir nitelikte olduğundan hasar ihbarının konteynerın tahliye edildiği 30/06/2020 tarihinden itibaren 3 gün içerisinde yapılması gerektiği, dosyaya sunulan e-posta yazışmalarına göre 08/07/2020 tarihinde yapılan hasar ihbarının süresinde olmadığı, buna göre taşıyanın eşyayı konişmentoda yazıldığı gibi teslim ettiğinin karine olarak kabulü gerektiği, ekspertiz raporunun yerinde inceleme ile düzenlenmediği, bilirkişi raporunda dosyaya sunulu fotoğraflardan konteyner tavanında delik olduğunun tespit edilemediği, konteynırın hasarlı olduğunu gösterir bir tutanağın bulunmadığı,

hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin tespit edilemediği, konteynerın hasarlı olduğuna dair konteyner hasar tespit ve el değiştirme tutanağının düzenlenmediği, ıslaklığın deniz suyu olduğuna dair gümüş nitrat testinin yapılmadığı, ıslanma zararının taşıyanın sorumluluk alanı içerisinde meydana geldiğinin usulüne uygun delililerle ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; teslim tarihinin yükün alıcısına ulaştığı 06/07/2020 günü olarak kabul edilmesi gerektiğini, konteynerin gemiden tahliyesinin dava dışı alıcıya teslim edildiği şeklinde yorumlanamayacağını, konteynerin kara taşımacısı tarafından teslim alındığını, yükü kontrol imkanının 06/07/2020 tarihinde doğduğunu, sigortalı tarafından kanunun öngördüğü 3 günlük sürede hasar ihbarının yapıldığını, hasar bildiriminin süresinde yapılmadığının kabulü halinde dahi fotoğraflarda konteynerdeki deliğin göründüğünü, konteynerin onarım gördüğünün ve onarılmış kısmın tekrar delindiğinin açıkça belli olduğunu,

konteynerin gemiden tahliyesi ve kara taşıyıcısına teslimi esnasında dışarıdan bakılmak suretiyle tespitinin mümkün olmadığını, mevcut deliğin haricen belli olan hasar olarak kabul edilemeyeceğini, hasarın niteliği gereğin davalının sorumluluğunda meydana geldiğinin açık olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir. Davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen 09/06/2020 tarihli, nakliyat abonman sigorta poliçesi ile teminat altına alınan demir çelik cinsi emtianın dava dışı sigortalı ...A.Ş. tarafından İrlanda'da yerleşik dava dışı ...

Ltd isimli firmaya CIF teslim şartı ile satıldığı, emtiaların ... ve ... seri nolu 2 konteyner halinde Gebze Yılport Limanında 15/06/2020 tarihinde ... isimli gemiye yüklendiği, geminin Belfast Limanına 30/06/2020 tarihinde varmasına ve aynı gün tahliye edilmesine müteakip konteynerlerin 06/07/2020 tarihinde limandan dolu olarak ayrıldığı,

... nolu konteynerin 07/07/2020 tarihinde, diğer konteynerin ise 07/08/2020 tarihinde liman sahasına boş olarak dönüş yaptığı, alıcıya ait sahada boşaltma esnasında ... nolu konteynerde delik ve içinde ıslaklık, emtiaların bir kısmında ise paslanma tespit edilmesi üzerine 08/07/2020 tarihinde taşıyıcıya ihbarda bulunulduğu, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalıya 31/08/2020 tarihinde 26.418,07-TL hasar ödemesi yapıldığı, davanın TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Taşıma konusu emtia sigortalı alıcıya CIF teslim şartı ile satılmış olup bu teslim şekline göre yüke ait her türlü yarar ve hasar emtianın gemiye yüklenmesi ile dava dışı alıcı firmaya geçmiş ise de dava dışı alıcı firma tarafından sigortalı satıcı firmaya 14/08/2020 tarihli 2.844 GBP tutarlı fatura düzenlendiği, sigortalı firmanın bu faturayı alıcı firmanın hesabına alacak kaydettiği anlaşılmakla sigortalının mal bedelini eksik aldığı yapılan bilirkişi incelemesinde tespit edilmiştir.

Bu durumda davacının sigortalısının mal üzerinde menfaati bulunduğundan sigortalıya yapılan ödeme ile davacı aktif husumeti kazanmış bulunmaktadır. Davalının ise davacı adına düzenlediği navlun faturası ile davacıya taşıma taahhüdünde bulunduğundan pasif husumet ehliyetini haizdir. Uyuşmazlık, emtiadaki hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği, deniz taşıması üstlenen davalının emitadaki paslanma hasarından sorumlu olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.

TTK m. 1185/1 uyarınca, zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. Paslanma hasarı ve konteynerdeki delik haricen belli olan hasarlardan olup hasar ihbarının tahliye anında yapılması gerekmektedir.

Somut olayda ise telsim tarihi olarak; emtianın kara taşımacısına değil, kara taşımacısının alıcıya teslim ettiği günün kabul edilmesi halinde dahi hasar ihbarının tahliyeden sonraki gün yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda sigortalı tarafından taşıyıcıya süresinde hasar ihbarı yapılmadığından TTK'nın 1185. maddesinde düzenlenen hasarın taşıyanın sorumlu olmadığı bir nedenden ötürü kaynaklandığına dair taşıyıcının lehine karine oluşmuştur.

Ancak hasarın taşıma sırasında, taşıyanın sorumlu olduğu bir nedenden ötürü meydana geldiğinin ispatına engel bulunmamakta, bu husustaki ispat yükü karinenin aksini iddia eden davacının üzerindedir. Taşıma limandan limana üstlenilmiş olup konşimentoda "..." ve "FCL/FCL" kayıtları yer almaktadır.

Bu kayıtlara göre emtianın konteyner içerisine yüklenmesi, istifi, sayımı ve konteyner kapısının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleten tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Ekspertiz raporunda konteynerin tavan panelinde bulunan delikten sirayet eden su nedeniyle demir profillerin paslandığı belirtilmiştir. Ancak ekspertiz raporu yerinde bizzat inceleme yapılmak suretiyle değil fotoğraflar üzerinden düzenlenmiştir.

Dosyada konteynerin tavanındaki delinmenin denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine, yahut konteynerın baştan itibaren elverişsiz olduğuna dair, gerek yükleme ve tahliye limanında liman yetkilileri tarafından, gerekse gemide düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağı bulunmamaktadır. Islanmanın deniz suyundan kaynaklı olup olmadığı hususunda gümüş nitrat testi yapılmamıştır.

Bilirkişi tarafından fotoğraflardaki yoğuşma damlacıklarının emtianın imalat sonrası konteynere sıcak halde yüklenmesi sonucunda meydana geldiği yönünde kanaat bildirilmiştir.

Bu durumda hasarın deniz taşıma sürecinde olabileceği gibi sonrasında da olabileceği, konteynerdeki hasarın neden ibaret olduğunun taşımanın hiç bir evresinde incelenip bir tutanağa bağlanmadığı anlaşılmakla davacı tarafça karinenin aksinin yasal delillerle ispatlanamadığı sonucuna varıldığından davacı vekilinin davalı taşıyanın sorumluluğunun ispatlandığına yönelik istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.