İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2022/85 K.2024/1483

Davanın reddine verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin ...'den aldığı ve ciro ettiği ... Bankası .... Şubesine ait 05/04/2020 keşide tarihli, 64.000-TL bedelli, keşidecisi ... olan, ... seri numaralı çekin müvekkiline ait işyerinde kaybolduğunu, kaybolan çeke ilişkin olarak Bakırköy 6. ATMnin 2020/236 esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını, 01/04/2020 tarihinde ödemeden men yasağı kararı verildiğini, çekin 16/09/2020 tarihinde davalı şirket tarafından bankaya ibraz edildiğini, mahkeme tarafından müvekkiline istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, dava konusu çeki bankaya ibraz eden davalı şirketi müvekkilinin tanımadığını,ticareti bulunmadığını belirterek, dava konusu çekin istirdadı ile davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili şirket ile ....-....arasında 2017 yılından bu yana devam eden ticari ilişki bulunduğunu, bu ticari ilişki çerçevesinde müvekkili şirketin ....’a ürün tedarik ettiğin, ...'ın da ürün bedellerinden doğan borcuna karşılık 18.09.2019 tarihinde çeki verdiğini, çek tahsilat makbuzu ile çek giriş belgesinin bulunduğunu,yasal süresinde bankaya ibraz edildiğini, ancak ödeme yasağı nedeniyle bedelinin tahsil edilemediğini, müvekkilinin iyi niyetli kişi konumunda olduğunu, çekin, davacının rızası hilafına kaybolup kaybolmadığının müvekkili şirket tarafından bilinmediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; her ne kadar davacı yetkili hamil iken elinden çekin çıktığını ispatlamış ise de, çekin görünüşteki hamilinin çeki kötü niyetle veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğinin de ispatı gerektiği, ciro silsilesinin düzgün olması, bilirkişi raporunda da kendinden önceki ciranta ile ticari ilişki kapsamında aldığı, davacının son hamilin kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğunu ispatlayamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili; mahkemece olayın oluş şekli ve ileri sürülen delillere göre davalının iyiniyetli üçüncü kişi olduğu ispatlanmadan hukuka aykırı olarak karar verildiğini, müvekkilinin işyerinde çeki kaybetmesinin hayatın olağan akışına uygun olduğunu, müvekkiline ait çekin iş yerinden habersizce alınarak davalıya verildiğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir. TTK’nın 792. maddesine göre. "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür".

TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu,rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekir.

Çeki elinde bulunduran hamilin çeki edinme nedenini açıklaması gerekmez, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.Somut olayda; dava konusu ...Bankasına ait ... no'lu 5/04/2020 keşide tarihli 64.000-TL bedelli, keşidecisi ..., lehtarı davacı olan çekin davacı tarafından iş yerinde kaybedildiği ileri sürüldüğü ,ilk cironun davacı..., ...-... ve davalı şirket olduğu, çekin davalı tarafından ibrazında ödeme yasağı kararı nedeniyle ödeme yapılmadığı, davacı tarafça çekin zayi nedeniyle iptali istemiyle dava açıldığı,

çekin son hamil davalı tarafından bankaya ibraz edilmesi üzerine mahkemece verilen süre içinde davacı tarafından işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.İspat yükü üzerinde bulunan davacı, öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır. Somut olayda davacı çekte lehtar olup, çek üzerinde cirosu bulunmaktadır.

Bu nedenle davacı çekte yetkili hamil olup, soruşturma dosyasındaki tespitlere göre de çekin rızası dışında davacının elinden çıktığı sabittir.Çekin ciro zincirinde bir kopukluk bulunmamakta olup, davalının incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre ise; davalı ile dava dışı önceki ciranta ... arasında 2019-2020 yıllarını kapsayan ticari ilişki bulunduğu, çekin davalı tarafından 18.09.2019 tarihinde ...'dan çek tahsilat makbuzu ile alınarak ticari defterlere kaydedildiği ve bu kişinin borcundan mahsup edildiği tespit edilmiştir.

Bu haliyle davalının çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu hususu davacı tarafça kanıtlanamamış olup, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.