İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/1867 K.2024/356

Dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili,davalıya ait sağlık ürünlerinin ... ve ... numaralı ara konşimentolar ile müvekkili tarafından Çin'den Ambarlı'ya taşındığını,yapılan taşımalar için davalı adına toplam tutarı 4.800-USD olan iki adet fatura tanzim edildiğini, davalı tarafından müvekkiline 39.363,43-TL (2.833,12-USD) ödeme yapıldığını, müvekkilinin davalıdan 1.966,88-USD alacağı kaldığını, davalı aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasından icra takibine davalı tarafından itiraz edildiğinden durduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmesinden sonuç alınamadığını belirterek itirazın iptaline,davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkili şirketin ödemeleri eksiksiz ve zamanında yaptığını,davacının dava dilekçesinde belirtiği üzere iş karşılığında toplam 4.800-USD olan iki adet fatura kesildiğini, müvekkili tarafından her iki faturanın karşılığı olarak davacıya toplam 39.363-TL ödeme yapıldığını, müvekkili şirketin TL ödemesini seçimlik hakkını kullanmak üzere yaptığını, davacının iddia ettiği bakiyenin söz konusu olmadığını, borcun kaynağının arada yaşanan kur farkı olduğunu, geçen zamanda USD kurunun olağanüstü artması sebebiyle davacının kötü niyetli olarak icra takibi ve sonrasında huzurdaki davayı ikame ettiğini belirterek davanın reddine, davacının haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacı tarafça İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile navlun faturalarının tahsili için davalı aleyhine icra takibi başlatıldığı,takip tutarının 1.966,88-USD olduğu, takipte yabancı para üzerinden talep edilen alacağın TL karşılığının yazılmadığı, itirazın iptali davalarında, dava şartlarından biri de geçerli bir ödeme emri tebliği ve ödeme emrine itirazın bulunması olup,HMK 114/2. maddesi anlamında özel dava şartı eksikliği bulunduğu, ödeme emrinde belirtilen hukuka aykırılığın kamu düzenine ilişkin olması sebebiyle mahkemece resen gözetilmesi ve takibe yönelik itirazın iptali için açılan davada yasaya uygun takip yapılmadığından bahisle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, takip hukukundan kaynaklı bir durumun, "takibin her aşamasında" dikkate alınması, icra müdürlüğü tarafından da bu hususun değerlendirilebileceğini ortaya koyduğunu, bu durumda, şayet döviz alacağının TL karşılığı takip talebine yazılmamışsa icra müdürlüğü tarafından müvekkili şirkete süre verilerek sonrasında icra işlemlerine devam edilmesi gerektiğini, bu hususun resen nazara alınarak davanın reddine karar verilmesini, müvekkili şirketin adil yargılanma hakkının da açık ihlali niteliğinde olup kaldırılması gerektiğini, mahkemenin tespit ettiği eksiklik UYAP sisteminden kaynaklı sistemsel bir hataya dayandığını,

takibe esas tutar döviz olarak girildiğinde dahi sistem tarafından otomatik olarak TL değeri hesap edilmekte ve ona göre harç alındığını, harç miktarı dahi sisteme kaydedilmesine rağmen alacak tutarının TL karşılığının yazılmaması, alacaklıya yüklenebilecek kusur olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, navlun bedeli bakiyesinin rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile navlun faturalarına dayanarak, 1966,88-USD asıl alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatılmıştır. 2004 sayılı İİK'nın 4949 sayılı Kanunun 12. Maddesi ile değiştirilen 58/3.

Maddesinde, alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Aynı durum, İİK'nin 60/1. maddesi gereğince ödeme emri için de söz konusudur.

Yabancı para alacağın karşılığı TL'nin gerek takip talepnamesinde gerekse ödeme emrinde gösterilmesi yasaca zorunlu kılınmıştır. İtirazın iptali davalarında usulüne uygun bir icra takibinin bulunması dava şartıdır. Somut olayda, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmediğinden "usulüne uygun bir icra takibinin bulunması" şeklindeki dava şartı gerçekleşmemiştir.

Takip talebi ve ödeme emrinde bulunması zorunlu olan yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunup bulunmadığının itirazın iptali davasında resen incelenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.İtirazın iptali davası İİK'da düzenlenen bir dava türü olduğundan genel hükümler yanında İİK hükümleri de dikkate alınır. İtirazın iptali davaları icra takibine sıkı sıkıya bağlıdır. HMK'daki dava şartları yanında İİK'daki özel dava şartları da incelenir.

İcra takibinin süresiz şikayet yoluyla iptalinin mümkün olması itirazın iptali davası sonuçlandıktan sonra dahi takibin iptal edilebileceği anlamına gelmektedir.Açıklanan nedenlerle, icra takibinde yabancı para alacağının harca esas değeri gösterilmediğinden süresiz şikayet yoluna gidilerek icra takiplerinin iptali yoluna gidildiği, bu hususun kamu düzenine ilişkin olduğu kabul edildiğinden itirazın iptali davasına bakan mahkemece re'sen incelenmesinde isabetsizlik olmayıp, istinaf nedeni yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.