İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/1967 K.2026/730

Davalı banka hakkındaki davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili. Müvekkili şirket ile davalı ... arasında var olan ticari ilişkiye istinaden müvekkil şirket tarafından satılan ticari emtianın bedelinin diğer davalı banka ile müvekkil şirket tarafından imzalanan "Doğrudan Borçlandırma Sistemi" sözleşmesine istinaden davalı banka tarafından teminat altına alındığını, müvekkil şirketin davalı bankanın kendisine tanımladığı ... sunucusu üzerinden borçlu şirkete kesilen faturaları sistem üzerinden borçlu bankaya ilettiğini,

davalı banka tarafından sisteme yüklenen faturaların onaylandığı ve vade tarihinde onaylanan bir kısım faturaların ödemesi yapılırken 12/02/2018 tarihli ...... numaralı 14/05/2018 vade tarihli 23.818,84-USD tutarlı faturayı ödemediğini, davalılar aleyhine icra takibi başlatılarak davalı bankanın ödeme sorumluluğu olan 23.818,84-USD'nin davalı şirket tarafından ödenmesinin talep edildiğini, ancak her iki davalının takibe itiraz ettiklerini belirterek davalılarca İstanbul 7. İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyasına yapılan itirazların ayrı ayrı iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 21.09.2022 tarihli oturumda; “Dava açıldıktan sonra takibe konu borcun ana parası ödenmiştir.” diyerek takibe konu 12.02.2018 tarihli ...... numaralı 14.05.2018 vade tarihli 90.936,48- TL (23.812,84- USD) fatura bedelinin icra takip tarihi olan 03.07.2018 tarihinden ve itirazın iptali davasının açıldığı 01.08.2018 tarihinden sonra ödendiğini beyan etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili; Davacı tarafa takip sonrasında borcu fazlasıyla karşılar şekilde çek ciro edildiği, ...’ye rağmen bankanın bile ödeme yapmak noktasında yaşadığı çelişki dolar kurlarında mevcut olan çelişkili kur durumu olduğu, satışın dolar bazında yapılması ve son fatura döneminde dolar kurlarında meydana gelen aşırı artış bu anlamda hem davalı banka hem de müvekkil bakımından ileriyi öngörememeyi beraberinde getirdiği,davaya konu edilen alacak dışındaki tüm kısımların ödendiği,taraflar arasında ki ticaret salt olarak ... bağlamında cereyan etmediği borcun yaklaşık 6000 $ civarındaki kısmının bir cari hesap sözleşmesine dayandığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Halk Bankası vekili; davalı ... şirketinin 800.000-TL limitle banka sistemine tanımlı bayi olduğunu, ... numaralı 23.812,84-USD tutarındaki faturanın 13.02.2018 tarihinde sisteme yüklendiğinde dolar kurunun 3,80-TL civarında olduğunu, ancak vade tarihi 14.05.2018 tarihinde kurun 4,31-TL olduğu için limitinin yetersiz kaldığını, bu nedenle faturanın tahsil edilemediğini, Davacı ile imzalanan ... sözleşmesi gereği faturaların yükleme günündeki kur ile TL karşılığı belirlenerek ve firmanın belirlediği %5 marj ile sisteme yüklendiğini, Faturanın vade tarihine kadar günlük kurlar ile bayinin gayri nakit risk bakiyesinin güncellendiğini,

vade tarihi geldiğinde eğer gayri nakit risk bakiyesi kullanılabilir limitini aşmaz ise fatura bedelinin tahsil edileceğini, ancak vade tarihinde kullanılabilir limit döviz kurlarında oluşabilecek artışlar nedeniyle faturaların TL karşılığına yetmez ise tahsilat yapılamayacağını,sözleşmenin ... Uygulama Esasları başlıklı 4.maddesinin 1. bendinde.

"Firma tarafından, yabancı para cinsinden gönderilen borç tutarlarının vade tarihindeki TL karşılığının, döviz kurlarında olabilecek artışlar sebebi ile ... kredi limitinin kullanılmamış kısmını aşması durumunda ilgili fatura tahsilatı ... limiti dahlinde kısmi olarak gerçekleştirilecek olup kur artışı sebebiyle ödenemeyen tutarlardan banka'nın firmaya karşı herhangi bir sorumluluğu olmayacaktır." şeklinde düzenlendiğini, davacı tarafından 15.05.2018 tarihinde ... numaralı, 15.05.2018 vade tarihli 5.736,66-USD tutarında ve 16.05.2018 tarihinde ... numaralı 24.05.2018 vade tarihli 10.000-USD tutarında 2 adet faturayı sisteme yüklediğini,

limitin yeterli olması sonrası bunların bedellerinin tahsil edildiğini, bu 2 adet faturanın tahsil edilemeyen faturadan sonra tahsil edilmesinin bankanın limit yeterli ise ödeme yaptığını gösterdiğini, Bankanın davacı ile imzalanan sözleşmeye uygun hareket ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; taraf şirketler arasındaki ticari ilişki kapsamında davacı tarafından ... şirketi adına 12.02.2018 tarihli ....... numaralı 14.05.2018 vade tarihli 90.936,48- TL (23.812,84 USD) tutarlı fatura düzenlendiği, takip tarihinde ... şirketinin 12.02.2018 tarihli 14.05.2018 vade tarihli 90.936,48 TL (23.812,84 USD) fatura bedelinden 23.812,84 USD ve diğer ticari ilişkilerden 6.007,88 USD olmak üzere toplam 29.820,72 USD alacağa itirazın haksız olduğu,alacağın, icra takibi ve itirazın iptali davasından sonra ödendiği belirlenmekle ... şirketinin itirazının iptaline ve %20 oranda icra inkar tazminatına hükmedilmesine,

dava tarihinden sonra yapılan ödemelerin hükmün infazı sırasında dikkate alınmasına karar verilmiştir.Davalı bankanın bu sözleşme kapsamında davacı müşterisi ... şirketine ... kapsamında 800.000-TL limit tanımladığı, davacı şirketin ... numaralı 14.05.2018 vadeli toplamda 156.577,30- USD tutarında ki faturaları 800.000-TL kredi limiti dahilinde döviz satışı yapılarak tahsil edildiği, 14.05.2018 tarihi itibariyle kullanılan 725.813,63 -TL, limit dışında 74.186,37- TLkullanılabilecek limit kaldığı, faturanın, onaylanmış limit dahilinde 74.186,37- TL'sinin 14.05.2018 tarihinde ödenmesi gerekirken ödemediği,

ancak kalan limiti ... numaralı faturaların 15.05.2018 ve 24.05.2018 tarihlerinde ödenmesinde kullanıldığı, 03.07.2018 takip tarihi itibariyle tanımlanmış 800.000-TL'limitin dolduğu, bankanın icra takibine itirazının haklı olduğu anlaşılmakla banka yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili. Davalı Banka tarafından sisteme yüklenen faturaların onaylandığı ve vade tarihinde Davalı Banka tarafından onaylanan bir takım faturaların ödemesi gerçekleştirilirken, 12.02.2018 tarihli ...

Fatura Numaralı 14.05.2018 vade tarihli 23.812,84-USD tutarlı faturanın ödemesinin yapılmadığı, bankanın sitesinde ... sisteminin "Tahsis edilen ... kredi limitleri firma nezdinde bir teminat oluşturacağı için ileride yaşanabilecek kredi temini ihtiyacını şimdiden karşılayacaktır.” denildiğini, ortaya çıkan kur farkının ... limitini aşması durumunda ödeme yapılamayacağı ifade edilmişse de,

esasen ödenmesi gereken faturanın sisteme kaydedilmesine müteakip sistem tarafından faturaya onay verildiği anda banka tarafından borçlunun bankada bulunan mevduatının ya da kredi limitinin faturanın ödenmesine olanak verdiğinin müvekkil şirket’e bildirildiğinde Bankanın ödeme yükümlülüğü altına girdiğini, sözleşme gereği faturanın sisteme kabul edilmeden önce kredi limitlerinin sorgulanacağı ve eğer kredi limiti yeterli ise faturanın onaylanacağı ve vade tarihinde ödeme yapılacağı açıkça ifade edildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını, davalı bankanın da itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davalı banka tarafından ... sisteminde ödenmesi gereken yabancı para ile düzenlenen faturanın ödenmemesi nedeniyle fatura bedelinin davalı bankadan tahsili istemine ilişkindir.

Davacı ile davalı banka arasında imzalanan 29.04.2016 tarihli .../TL ... Sözleşmesinin 4.1 maddesinde;"... Müşteri kredi limiti TL cinsinden belirleneceğinden TL ve ... tüm faturaların gönderim tarihinde Banka tarafından Müşterinin kredi limiti tahsis edilmiş TL hesabındaki kullanılabilir limit sorgulanacaktır.

Müşterinin kredi limitine TL cinsinden gönderilen faturalar için fatura tutarı ölçüsünde bloke konulacaktır. ... cinsinden yollanan Müşteri borç bilgilerinin sisteme girişi esnasında %5 oranında marj kullanılarak faturalar Banka sistemine kabul edilecek,

söz konusu faturaların TL karşılığı o günkü Banka döviz satış kurundan karşılığı belirlenerek Banka tarafından Müşterinin TL kredi limitine fatura tutarı ile marj toplamı kadar bloke konulacaktır...Son ödeme tarihinde Müşterinin TL hesabının bakiyesinin müsait olmaması durumunda Müşterinin yukarıda belirtilmiş şekilde tahsis edilen ... kredi limiti çerçevesinde kredi kullandırılarak ödeme gerçekleştirilecektir...yabancı para cinsinden ise;

vade tarihinde müşterinin yabancı para cinsinden vadesiz hesabında fatura tutarının tamamının tahsil edilmesi için yeterli bakiye bulunması durumunda, fatura tutarı müşterinin yabancı para cinsinden vadesiz hesabından alınarak, firmanın yabancı para cinsinden tahsilat hesabına alacak kaydedilecektir.

Müşterinin yabancı para cinsinden vadesiz hesabında fatura tutarının tamamının tahsil edilmesi için yeterli bakiye bulunmadığı durumlarda öncelikle Müşterinin ... hesabı olarak tanımlanmış TL hesabından, bu hesap yeterli değilse Müşterinin Banka tarafından sadece ... kapsamında kullanılmak üzere tahsis edilmiş olan TL ... kredi limitinden eksik kalan tutar Banka tarafından Müşteriye otomatik olarak kredi kullandırılmak suretiyle ve Banka döviz satış kuru üzerinden döviz satışı yapılarak tamamlanacak ve ödeme gerçekleştirilecektir.

Firma tarafından, yabancı para cinsinden gönderilen borç tutarlarının vade tarihindeki TL karşılığının, döviz kurlarında olabilecek artışlar sebebi ile ... kredi limitinin kullanılmamış kısmını aşması durumunda ilgili fatura tahsilatı ... limiti dahilinde kısmi olarak gerçekleştirilecek olup kur artışı sebebiyle ödenemeyen tutarlardan Bankanın Firmaya karşı herhangi bir sorumluluğu olmayacaktır. ...” şeklinde düzenlenmiştir.

Alınan bilirkişi raporunda; ... faturaların sisteme tanımlandığı tarih ile vade tarihi arasındaki kur farkından kaynaklanabilecek fark nedeniyle limit aşımından Bankanın sorumlu olmayacağı, Banka ne olursa olsun tahsis edilen kredi limiti çerçevesinde fatura ödemesini gerçekleştireceği, Bankanın sunduğu kayıtlara nazaran sisteme yüklenerek banka tarafından onaylanan faturalardan ... numaralı 14.05.2018 vadeli toplamda 156.577,30- USD tutarında ki faturaları kotku şirketinin 800.000-TL olan kredi limitinden döviz satışı yapılarak tahsil edildiği,

14.05.2018 vade tarihi itibariyle kalan kullanılabilecek limit ise 74.186,37-TL olup, bankanın, ... numaralı 23.812,84 USD tutarlı onaylanmış faturanın, onaylanmış limit dahilinde 74.186,37 TL'lik kısmını ... kapsamında 14.05.2018 tarihinde ödemesi gerekirken bu ödeme yapılmadığı, kalan limitin ... numaralı faturaların 15.05.2018 ve 24.05.2018 tarihlerinde ödenmesinde kullanıldığı,

kullanılmamış kalan limit ... numaralı 23.812,84 USD tutarlı faturanın kısmen ödenmesinde kullanılmış olsaydı, bu kez ... numaralı faturaların .... çerçevesinde ödenmesi gerçekleşmeyeceği, Buna göre 03.07.2018 takip tarihi itibariyle ... nde asıl borçluya tanımlanmış 800.000-TL'lik limitin dolduğu belirlenmiştir.

Davacının davalı bankada ki limiti 800.000-TL olarak tanımlanan müşterisine sattığı ürünler nedeniyle düzenlenen ... numaralı 14.05.2018 vadeli toplamda 156.577,30-USD tutarında ki faturaların ödendiği, ... numaralı 23.812,84-USD tutarlı faturanın kurun vade tarihinde çok yükselmesi nedeniyle ödenemediği, ancak limitin daha sonra ki tarihde yine onaylanmış faturaları için kullanılarak limitin tüketildiği anlaşılmaktadır.

Bankanın sözleşme hükümlerine göre kur artışı nedeniyle limiti aşan miktardan ise sorumluluğu yoktur. Banka somut olayda 800.000-TL ye kadar ödemeleri garanti altına almaktadır. 14.05.2018 vade tarihli faturalardan üçünün ödendiği dava konusu faturanın ödenmediği anlaşılmakla birlikte sonraki gün ve devamında iki ayrı fatura daha ödenmiştir.

Davalı bankanın dava konusu faturayı limit dahilinde eksik olarak ödeme yükümlülüğü var ise de; devam eden günlerde vadesi gelen faturaların ödenmemesi halinde davacının yine aynı sonuçla karşılaşacağı, bu kez ödenen iki faturasının ödenemeyeceği ,bankanın sorumluluğun limit dahilinde kalacağı dikkate alındığında davalı bankanın limiti aşan onaylanan tüm faturaların ödenmesini garanti etmediği anlaşıldığından davacı vekilinin davalı banka hakkında verilen davanın reddine ilişkin karara yönelik istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle;

davalı banka hakkında ki davanın reddine ilişkin hükümde hukuka aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin karara ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.