İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi E.2023/95 K.2025/2087

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin nakliyat abonman sigorta poliçesi ile dava dışı sigortalısı ... İthalat İhracat AŞ'ye ait emtiaların İzmit Limanı'ndan Newark Limanı'na taşınması sırasında oluşacak rizikolara karşı emtiaları teminat altına aldığını, dava dışı sigortalı ... ...AŞ'nin ... ...

Engineering firmasına sattığı emtiaların davalılar tarafından istiflendiğini ve taşındığını, taşıma esnasında emtianın hasar gördüğünü, davalı taşıyıcıların hasardan sorumlu olduklarını, müvekkilinin sigortalısının zararının tazmin ettiğini ve davalı taşıyıcılardan tahsili için İstanbul 32. İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibine başlandığını, davalıların haksız itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek davalıların itirazının iptaline, davalıların alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ...

A/S vekili; sigorta poliçesinin riziko meydana geldikten 21 gün sonra düzenlendiğini, sigortalının mal bedelini alıp almadığının belli olmadığını, zararının ispat edilmesi gerektiğini, TTK'nın 1182-1-g ve h maddeleri uyarınca taşıyıcıların ambalaj ve işaret yetersizliğinden ileri gelen zararlardan sorumlu olmadığını, yükün yurt içi kara taşımasının sigortalı tarafından üstlenildiğini, taşıyana süresi içerisinde hasar ihbarı yapılmadığını, yükün konşimentoda yazıldığı şekilde taşındığı ve alıcısına teslim edildiğini, TTK mad.

1186/3 uyarınca sorumluluğun sınırlandırılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalılar ... Transport ve ...

İnternational vekili; mahkemenin yetkisiz olduğunu, Pensilvanya Doğu Bölgesi Bölge Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, milletlerarası yetki itirazı nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacının sigortalısına ödemeyi ... numaralı poliçe teminatından yaptığını ve söz konusu poliçenin riziko gerçekleştikten sonra düzenlediğini, dava konusu hasarı kapsamadığını, davacı tarafından sunulan ... sayılı poliçenin de dava konusu hasar ödemesi ile ilgili olmadığını, davacının aktif husumetinin bulunmadığını, hasarın nerede meydana geldiğinin belli olmadığını ve kendi şirketlerinin sorumlu tutulamayacağını,

emtianın güvertede taşındığı için kendilerine sorumluluk yöneltilemeyeceğini, davanın zamanaşımına uğradığını, emtiada işaretleme kusuru olduğunu, sadece hasar onarım bedelinin talep edilebileceğini, teknisyenlerin uçak bileti, konaklama ve benzeri ferilerinin talep edilemeyeceğini, avans faizi ve icra inkar tazminatı talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; ihtilaf konusu olayda konteyner muhteviyeti yükün 25.12.2018 tarihinde yükleme limanında gemiye yüklendiği, 14.1.2019 tarihinde Newark Limanı'nda tahliye edildiği, sigorta ekspertiz raporunda belirtildiği gibi 15.1.2019 tarihinde sigortalıya bildirildiği, poliçenin ise 5.2.2019 tarihinde düzenlendiği, mezkur abonman sigorta poliçesi çerçeve bir sözleşme olup, bu sözleşmenin 6. maddesi uyarınca geç ihbarda bulunuş olması halinde dahi beher seferde araç başına 500.000-Euro tutarında ihbarın ve primin ödenmesi şartıyla peşin kuvertür verildiği, teslim şeklinin DAP tipi teslim şeklinde olduğu,

buna göre emtianın alıcı ve satıcı tarafından belirlenmiş olan teslim yerinde boşaltma için hazır durumda nakliye aracının üzerinde alıcı emrine bırakılması ile teslimin gerçekleştiği, belirlenen teslim yerinde malın alıcı emrine bırakılmasına kadar yapılan tüm masraflar ve risklerin satıcıya ait olduğundan taşıma sırasında hasar dava dışı sigortalı satıcıya ait olup, dava konusu yük bakımından sigortalanabilir menfaati bulunduğu, davacının 06.11.2019 tarihinde 93.685,81-TL hasar bedelini sigortalıya ödemekle aktif husumeti kazandığı, somut olayda konteyner el değiştirme ve hasar tutanağının bulunmadığı,

süresinde hasar bildiriminin yapılmadığı, dosyadaki mevcut delillerle hasarın taşıyanların sorumlu olduğu bir sebepten meydana geldiğinin davacı tarafından ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1-Davacı vekili; hasara ilişkin incelemenin eksper tarafından yapıldığından ayrıca bir bildirime gerek bulunmadığını, bildirim yapılmadığının kabulü halinde dahi diğer delillerin göz önüne alınarak karar verilmesi gerektiğini, arabuluculuk ücretine hükmedilmesinin mahkemeye erişim hakkının açıkça ihlali olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.2-Davalı ... A/S vekili; sigortalının mal bedelini tahsil edip etmediğinin araştırılması gerektiğini, bu husus tespit edilmeden davacının aktif husumetinin bulunup bulunmadığının tespit edilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcıdan tahsili istemine ilişkindir.Davacı sigorta şirketi tarafından düzenlenen 09/06/2020 tarihli, nakliyat abonman sigorta poliçesi ile teminat altına alınan darbeli kırıcı ve elek makinesi cinsi emtianın dava dışı sigortalı ...

İthalat ...A.Ş. tarafından ABD'de yerleşik dava dışı ...

Engineering Inc isimli firmaya DAP/ABD teslim şartı ile satıldığı, ödemenin mal mukabili kararlaştırıldığı, emtianın flat rack tipi üstü açık konteynerle İzmit Limanı'nda 25/12/2018 tarihinde ... isimli gemiye yüklendiği, geminin ABD Newark Limanı'na 14/01/2019 tarihinde vardığı, yükün 15/01/2019 tarihinde tahliye edildiği, davacının sigortalısı tarafından 05/02/2019 tarihli ihtarname ile akdi taşıyana hasar ihbarında bulunulduğu,15/03/2019 tarihinde evraklar ve fotoğraflar üzerinden ekspertiz incelemesi yapıldığı, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalıya 06/11/2019 tarihinde 93.685,81-TL hasar ödemesi yapıldığı,

temlikname ile alacağın davacı sigorta şirketine temlik edildiği ile davanın TTK'nın 1188. maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır. Taşıma konusu emtia sigortalı alıcıya DAP/ABD-Florida teslim şartı ile satılmış olup bu teslim şekline göre yüke ait her türlü yarar ve hasar, taraflarca belirlenen teslim yerinde (Florida) emtianın boşaltma için hazır durumda nakliye aracı üzerinde alıcının emrine bırakılması ile alıcıya geçer.

Diğer taraftan gümrük beyannamesine göre satış bedelinin mal mukabili ödenmesi kararlaştırılmıştır. Bu durumda davacının sigortalısının mal üzerinde menfaati bulunduğu açıktır. Bahsi geçen teslim ve ödeme şekline göre malın alıcının adresinde teslimine kadar hasarı sigortalı satıcı üstlenmiştir. Sigortalının mal üzerinde menfaati devam ettiğinden dava dışı alıcıdan ödeme alıp almadığının araştırılmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmemiştir. Poliçe 05.02.2019 tarihinde rizikonun gerçekleşmesinden sonra düzenlenmiş ise de abonman sigorta sözleşmenin 6. maddesi uyarınca geç ihbarda bulunuş olması halinde dahi beher seferde araç başına 500.000-Euro ihbarın ve primin ödenmesi şartıyla peşin kuvertür verildiği, sigorta poliçesinin geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan sigortalı tarafından temlikname düzenlendiği anlaşılmakla somut olayda kanuni ve akdi halefiyet gerçekleşmiş, davacı aktif husumeti kazanmış bulunmaktadır.

Davalı ... ... ...Ltd Şti'nin navlun faturasını düzenlediği, konşimentoyu ise diğer davalı ... ...Inc adına acentesi olarak imzaladığı, bu davalıların akdi taşıyan sıfatına sahip olduğu, taşımayı bizzat gerçekleştiren ...'in ise fiili taşıyıcı olduğu anlaşılmakla davalıların pasif husumeti bulunmaktadır.Uyuşmazlık, emtiadaki hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği, deniz taşıması üstlenen fiili taşıyan ... ile deniz ve müteakiben kara taşıması üstlenenen diğer davalıların emtiadaki hasardan sorumlu olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.

TTK m.1185/1 uyarınca, zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. Somut olayda üstten 90 cm yanlardan 25 cm konteyner dışına taşan emtianın sağ tarafından taşan kısmına aldığı darbe sonucunda hasarlandığı tespit edilmiştir.

Emtianın gemiden 15/01/2019 tarihinde tahliye edildiği, hasarın sigortalı tarafından 05/02/2019 tarihli ihtarname ile ihbar edildiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafça hasarın 1185. maddede gösterilen süre içerisinde ihbar edildiğine ilişkin başkaca bir delil sunulmamıştır. Fotoğraflar ve evraklar üzerinden yapılan 15/03/2019 tarihli eksper incelemesi yapılmış olup, hasarın daha öncesinde tespitine ilişkin bir tutanak tutulmamıştır.

Bu durumda sigortalı tarafından taşıyıcıya süresinde hasar ihbarı yapılmadığından TTK'nın 1185. maddesinde düzenlenen hasarın taşıyanın sorumlu olmadığı bir nedenden ötürü kaynaklandığına dair taşıyıcının lehine karine oluşmuştur. Ancak hasarın taşıma sırasında, taşıyanın sorumlu olduğu bir nedenden ötürü meydana geldiğinin ispatına engel bulunmamakta, bu husustaki ispat yükü karinenin aksini iddia eden davacının üzerindedir.

Taşımanın hiç bir aşamasında konteyner el değiştirme ve hasar tutanağı düzenlenmemiştir. Emtianın gemiden tahliyesi sırasında herhangi bir hasar tutanağı tutulmamıştır. Emtianın davalı ...'e ait konteynere yüklenmesi, sabitlenmesi, yüklerin bağlanması, emniyete alınması ve brandalanması için dava dışı... Liman Hizm. AŞ firmasından yardım alınmıştır.

Konşimentoda bulunan "Shipper's load, stow and count" kaydından emtianın konteyner içerisinde yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi ve sayımı işlemlerinin yükleten tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Dava dosyasındaki belgelere göre hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiği tespit edilememiştir.

Fiili taşıyan tarafından düzenlenen asıl konşimentoda limandan limana taşıma üstlenilmiş, akdi taşıyan tarafından ara konşimentoda ise varış limanından sonra Florida'da teslim üstlenilmiştir. Ancak, davalıların Ankara - İzmit Limanı arası kara taşıması üstlendiklerine dair bir iddia ileri sürülmediği gibi dosyada buna ilişkin bir delil de bulunmamaktadır.

Bu durumda hasarın deniz taşıma sürecinde olabileceği gibi öncesinde veya taşıma sonrası da olabileceği, hasarın neden ibaret olduğunun taşımanın hiç bir evresinde incelenip bir tutanağa bağlanmadığı anlaşılmakla davacı tarafça karinenin aksinin yasal delillerle ispatlanamadığı sonucuna varıldığından davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekili ve davalı Marsk vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.