İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2019/1922 K.2019/1533

İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda verilen ek karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden dava dilekçesi ile; borçlunun keşide ederek diğer borçluya verdiği ve müvekkili şirkete tevdi edilen ... Adana Organize Sanayi Şubesine ait ... seri nolu 50.000.TL'lik 17/04/2018 keşide tarihli çekin karşılığı olmadığının öğrenildiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000,00.TL'nin tahsili zımnında borçlulara ait taşınır ve taşınmaz mallar ile 3.şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi 09/04/2019 tarihli kararı ile; borçlulardan yukarıda miktarı yazılı alacağının tahsilinin ifasının temini bakımından baki isteği İİK'nun 257.maddesinin 1.fıkrasına uygun bulunan alacak rehinle temin edilmemiş ve diğer tarafla üçüncü şahısların muhtemel zarar ve ziyanlarına kafi teminatta alınmış bulunduğundan adı geçen borçluların yukarıda gösterilen malları ile alacaklarının, İİK'nun da muayyen tahditler dairesinde ihtiyaten haczine karar verilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden vekili itiraz dilekçesi ile; ihtiyati haciz kararının dayanağı belgenin İstanbul Mahkemelerini yetkili kılan bir özelliğinin olmadığını, genel ve özel yetki kurallarının tamamı irdelendiğinde, ... Tic. Ltd. Şti. bakımından mahkememizin yetkili olmayıp Adana Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, gerek çek arkasındaki ...

Barkal Şubesi tarafından "işbu çek üzerindeki keşideci imzası ve bankamız kayıtlarında bulunan örnek keşideci imzası birbirini tutmadığından herhangi bir işlem yapılmamıştır" kaydı ve gerekse çekin keşide tarihi ile muhatap bankaya ibraz tarihinden itibaren 6 ay içinde ihtiyati haciz ya da icra takibine konu edilmediğinden zamanaşımına uğramış olması birlikte değerlendirildiğinde, anılan çekin ihtiyati haciz kararı verilebilecek güçte bir alacak belgesi olmadığını, bu nedenlerle usul ve esasa yönelik itirazları nazara alınarak ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 08/07/2019 tarih 2019/598 D.iş 2019/609 Karar sayılı ek kararında;"İhtiyati hacize konu çek ... Adana Organize Sanayi Şubesi tarafından verilmiş ve keşide yeri de, ayrıca keşideci ile diğer cirantanın adresi de Adana'dır. Kambiyo senetlerinden olan çeklerin ihtiyati haciz kararını vermeye yetkili mahkeme muhatap bankanın bulunduğu yer Asliye Ticaret bulunmadığı takdirde Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Borçlu İİK.nın 265. maddesinde itiraz nedenlerinden olan yetki itirazında bulunmuştur. Bu itibarla dosyaya sunulan belge ve bilgiler birlikte değerlendirildiğinde borçlunun Mahkememizin yetkisine yapmış olduğu itiraz yerinde görülmekle..." gerekçesi ile. Borçlu tarafından yapılan yetki itirazının KABULÜ ile mahkemece verilen ihtiyati haciz kararın itiraz eden borçlu ... Tic. Ltd. Şti.

Yönünden kaldırılmasına karar verilmiş ve karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesi ile;Müvekkilinin kambiyo senedine dayanan alacağının tahsili amacıyla borçlular ... Tic. Ltd. Şti. ve ... Tic. Ltd. Şti. hakkında huzurda görülmekte olan dosya ile ihtiyati haciz talebinde bulunduğu, alınan ihtiyati haciz kararının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile infaz edilerek borçlular hakkında haciz yoluyla takibe geçildiği, Borçlulardan... Tic. Ltd.

Şti'nin, ihtiyati haciz kararına itiraz ettiği, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep ettiği ve yerel mahkemece yapılan inceleme neticesinde "Borçlu tarafından yapılan yetki itirazının KABULÜ ile mahkememizce verilen ihtiyati haciz kararının itiraz eden borçlu ...Tic. Ltd.

Şti yönünden kaldırılmasına" şeklinde karar verildiğini, Yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğundan, borçlunun itirazının reddi gerektiğini, İhtiyati hacze itiraz edenin; müvekkilinin adresinin, ihtiyati hacze konu çekin keşide yerinin ve muhatap banka adresinin Adana olduğunu bu nedenle ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemenin Adana mahkemeleri olduğunu beyanla İstanbul Mahkemelerinin yetkisine itiraz ettiği, muterizin yetki itirazının reddi gerekmekte iken yerel mahkemece usul ve yasaya aykırı olarak itirazın kabulüne karar verildiğini,

İhtiyati haciz kararına konu çek müvekkili tarafından süresi içerisinde bankaya ibraz edildiği, banka, çek arkasına, çek üzerindeki keşideci imzası ve banka kayıtlarındaki keşideci imzası birbirini tutmadığından işlem yapılmadığına ilişkin 26.04.2018 tarihli bir şerh düştüğü, müvekkilinin çeki süresi içerisinde bankaya ibraz ederek Ticaret Kanunu gereğince üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiği,

çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilip karşılıksız kalmakla çeke bağlı borç Yargıtay Kararlarından da görülebileceği üzere götürülecek borç haline dönüşmüş olup alacaklı müvekkilinin ikametgahı mahkemesi olan İstanbul mahkemeleri bu nedenle de ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili olduğunu, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin 2017/2488 Esas, 2017/4324 K, 13/9/2017 T., Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin 2016/12815 Esas, 2016/9299 Karar, 5/12/2016 T.)İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile,

ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz kararının itiraz eden yönünden kaldırılması kararının istinaf incelemesi sonunda kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/598 D.iş 2019/609 Karar sayılı dosyası kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep çeke dayalı olarak verilen ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir.Alacaklı banka, talebe konu çekin süresinde muhataba ibraz edildiğini ancak çekteki keşideci imzası ile muhatap bankada bulunan keşideci imzaları tutmadığından işlem yapılmadığına dair şerh düşüldüğünü belirterek söz konusu çekin keşidecisi ve lehdarı hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiş, mahkemece talep kabul edilerek ihtiyati haciz kararı verilmiştir. Çek keşidecisi borçlu ...Tic.

Ltd. Şti.'nin yetki itirazı üzerine mahkemece itiraz kabul edilerek keşideci borçlu ... Tic. Ltd. Şti. hakkında verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiş, bu karara karşı ihtiyati haciz talep eden alacaklı istinaf başvurusunda bulunmuştur.Talebe konu çek incelendiğinde, keşidecinin... Tic. Ltd. Şti. , lehdar cirantanın ...Tic. Ltd. Şti olduğu, lehdarın cirosu ile ihtiyati haciz talep eden alacaklı bankaya geçtiği, çekin muhatap bankasının ...

Adana Organize Sanayi şubesi, keşideci ve lehdarın adresinin Adana, çekin keşide yerinin Adana olduğu, çekin süresinde alacaklı bankanın Barkal-Adana şubesince muhatap bankaya ibraz edildiği, muhatap banka tarafından çek arkasına "çekteki keşideci imzası ile banka kayıtlarındaki keşideci imzası birbirini tutmadığından işlem yapılamamıştır" şerhi düşüldüğü anlaşılmaktadır.

İİK’nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar, aranacak alacaklar niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için 6098 sayılı TBK.'nun 89-(1) hükmü uygulanamaz.

Kambiyo alacaklısı kendi yerleşim yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunamaz; ancak, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde; borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Her ne kadar, Yargıtay 11. HD'nin önceki kararları ile Yargıtay 19. HD'nin (2016/7960 E., 2016/14415 K., ve2017/1037 E., 2017/3223 K.) ve 23 HD'nin (2016/6861 E., 2016/4290 K.) kararları ve Bölge Adliye Mahkemelerinin kararları Kambiyo senetlerinin aranacak alacaklar niteliğinde olduğundan TBK'nın 89. maddesinin uygulanamayacağı yönünde ise de,

Yargıtay 11 HD'nin "muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelir. (Yargıtay 11. HD 2016/12815 E., 2016/9299 K.. 2016/12481 E., 2016/8797 K.. 2016/8892 E., 2016/7362 K..

2017/2488 E., 2017/4324 K.) " şeklinde kararları bulunmaktadır. Dairemiz uygulaması da bu yöndedir.Dairemizin ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. HD'nin kararları, muhataba süresinde ibraz edilen çekin götürülecek borç niteliğine dönüştüğünden, TBK'nın 89. maddesi hükmüne göre alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olacağı şeklindedir.Bu itibarla, mahkemece, ihtiyati hacze konu çekin süresinde ibraz edildiği, böylece götürülecek borç niteliği kazandığı,

TBK'nın 89. maddesine göre alacaklının yerleşim yerinde ifa edilmesi gerektiği, alacaklının kendi yerleşim yeri mahkemesinden ihtiyati haciz talep edebileceği gözetilerek itiraz eden borçlunun yetki itirazının reddine karar verilmesi gerekirken itirazın kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Ayrıca ihtiyati hacze itiraz edenin diğer itiraz sebepleri İİK 265. maddede sınırlı olarak belirtilen itiraz sebeplerinden değildir.Bu nedenle ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair ek kararın kaldırılmasına ihtiyati hacze itiraz eden borçlunun itirazının reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.