İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2020/1140 K.2022/1697

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı tarafın taşıyan müvekkili ... vasıtası ile ... numaralı konişmento tahtında ... numaralı 1 adet 40'lık REEFER tip konteyner muhteviyatı yükünü Hindistan'ın Cochin Limanından Gemlik Limanı' na denizyolu ile taşıttığını, bu taşımalarda davalı yanın ithalatçı ve taşımaya ilişkin konişmentoya göre yük alıcısı konumunda olduğunu,

davalının ithalatçısı ve yük alıcısı olduğu ... numaralı konişmento tahtında taşınan 1 adet 40 'lık reefer konteynerin yükleme limanı olan Hindistan' in Cochin Limanı' nda 11.07.2017 tarihinde gemiye yüklendiğini ve 28.08.2017 tarihinde Gemlik Borusan Limanı' nda gemiden tahliye edildiğini, davalının ... numaralı konişmento tahtında taşman emtiaları tahliye limanı olan Gemlik Limanı' na ulaşmadan önce davalıya bir örneği delil listelerinde sunulan "..." yani "Varış İhbarnamesi" gönderildiği ve davalının yükünün 28.08.2017 tarihinde Gemlik Limanı' na ulaşacağının ihbar edildiğini,

tahliye limanındaki konteyner muhteviyatı yükün konteynerden boşaltılması için serbest ve ücretsiz sürenin (starya süresi) 3 gün olduğunu, davalının 3 günlük serbest ve ücretsiz süre (starya süresi) içinde bu yükünü konteynerden boşaltması aksi halde günlük değişken oranlara demuraj ücretlerinin uygulanacağı belirtilerek tahliye limanında uygulanan demuraj tarifesi bildirildiğini, bu bilgiler ışığında müvekkili taşıyanın dava konusu edilen konteyneri,

davalı tarafından bu yüklerin tahliye limanı olan Gemlik Borusan Limanı' na 28.08.2017 tarihinde varmasını ve gemiden tahliye edilmesini müteakip davalıya verilen 0-3 günlük serbest ve ücretsiz sürenin sonu olan 31.08.2017 tarihi ile bu konteynerin boş olarak müvekkiline iade edildiği 16.11.2017 tarihleri arasında 78 gün davalı tarafından fuzuli işgal edildiğini, bu tarihler arasında davalı aleyhine demuraj ücreti işletildiğini, müvekkilin konteyneri tahliye limanına varmasını müteakip,

davalıya verilen 3 günlük serbest ve ücretsiz sürenin sonu ile bu konteynerin boş olarak müvekkile iade edildiği 16.11.2017 tarihleri arasında 78 gün davalı tarafından fuzuli işgal edilmiş olduğundan bahisle yapılan ödemeler düşüldükten sonra bakiye kalan faturaya bağlı 10.579,77 USD tutarında bakiye demuraj alacağının ödenmediğini belirterek davanın kabulüne, davalının haksız olarak Küçükçekmece ... İcra Müdürlüğü' nün ...

Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, davalının işbu takibe haksız olarak itiraz ettiğinden bahisle davalı aleyhine %20' den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, asıl alacaklarına 3095 s. Yasanın 4/a maddesi uyarınca faiz işletilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkili firma ile davacı arasında Hindistan Gochin Limanı ile Gemlik Borusan Limanı arasında bir yük taşıma işlemi gerçekleştiğini, taşınan malların müvekkili tarafından varış limanından teslim alındığını ve yaşanan gecikme nedeniyle doğan tüm borçları o sırada ödendiğini, malın teslim alınabilmesi için evrakların tamamlanması ve tüm ödemelerin yapılmış olması zorunlu olduğu için müvekkilin hiçbir borcu kalmadan malın teslim alındığını, malın tesliminin ardından davacı tarafça müvekkiline bazı nedenler altında bir borç hesabı çıkarıldığını ve bunların müvekkili tarafından ödendiğini,

sonrasında ise davacı tarafın bir miktar daha borç olduğu iddiası ile icra takibi başlattığını ve bu takibe taraflarınca itiraz edildiğini, dava dilekçesinde müvekkiline varış ihbarnamesi gönderildiğini ve starya süresinin burada belirtildiğini, müvekkili ile davacı arasında böyle bir sözleşme bulunmadığı için bu talebin yerinde olmadığını, bir an için starya ücretinin taraflarınca kabul edildiğini düşünsek bile belirlenen miktarın fahiş olduğunu, davacı tarafın 16.060 USD demuraj ücreti belirlemişse de bu miktar oldukça fazla olup müvekkili tarafından bilinse kabul edilmeyecek bir miktar olduğunu,

kaldı ki dava dilekçesinde 16.04.2018 tarihli faturanın müvekkiline gönderildiğinin iddia edildiğini, müvekkilin böyle bir faturayı hiçbir zaman almadığını, yapılan ödemelerin bu faturaya dayanılarak yapılmış ödemeler olmadığı, faturanın ne şekilde ve kime teslim edildiğinin taraflarınca bilinmediğini, bu sebeple de faturaya itiraz edilmediğini, söz konusu demuraj ücretinden takiple beraber haberdar olunduğunu ve itiraz edildiğini belirterek davanın reddine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 05/03/2020 tarih ve 2018/523 Esas - 2020/74 Karar sayılı kararında; " .....Mahkememizce yapılan yargılama, dosya kapsamı deliller ile uyumlu olması nedeniyle içeriğine itibar edilen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı deliller birlikte incelenip değerlendirildiğinde, konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bedel isteyebilecek kişinin, navlun sözleşmesi uyarınca taşıyan olduğu, konişmento tahtında taşımayı gerçekleştiren davacı ...' nın aktif husumet ehliyeti olduğu, navlun sözleşmesinin taraflarının taşıyan ve taşıtan olduğu,

TTK madde 1207 uyarınca navlun ücreti ile genel olarak navlun teferruatı olarak nitelendirilen masrafların borçlusunun ise taşıtan olduğu, gönderilenin sorumlu tutulabilmesi için ise, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı olduğu, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konşimento veya konşimentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından teslim alınması gerekli olduğu,

dava dosyasında mübrez belgelerden davalının gönderilen sıfatı ile yasal başvurularını yaptığı ve yükü teslim aldığı anlaşılmakla davalının konteyner gecikme bedelinden sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Somut olayda, varış ihbarında ekinde, konteyner demuraj tarifesinin yer aldığı, yine bilirkişi heyetine göre, bu tarifelerin düzenli olarak davacının internet sayfasında da yayınlandığı, davacının, davalıya gönderdiği konteyner gecikme ücretinin/ demuraj tarifesinin piyasa rayiçlerine uygun olduğunun ifade edildiği görülmektedir.

Davalının sorumluluğun miktarı açısından yapılan değerlendirmede, serbest sürenin 30.08.2017 tarihinde sona erdiği, 31.08.2017 ile 09.09.2017 arası 10 gün X 100 USD = 1.000 USD 10.09.2017 ile 16.11.2017 arası 67 gün X 200 USD = 13.400 USD (bilirkişi raporunda 68 gün olarak hesaplanarak maddi hata yapılmıştır.) Toplam 14.400 USD konteyner gecikme ücreti alacağı hesap edildiği, mali inceleme neticesinde; davacı şirketin TTK.

Hükümleri uyarınca tuttuğu ve kayıt altına almış olduğu ticari defterlerinde, davalı ... San. ve Tic.

A.Ş.'den icra takip tarihi olan 27.04.2018 tarihi itibariyle demuraj faturası bakiyesinden kaynaklı olarak 10.579,72 USD (16.060,00 USD - 5.480,28 USD) alacağının bulunduğu kanaatine varılmış ise de ticari defterlerde kayıtlı 16.060 USD lik faturanın alacağın varlığını esas teşkil eden hukuki sebebine uygun olmadığı, alacağın hukuki sebebi incelendiğinde alacak aslının 14.400 USD olduğu, dolayısıyla yapılan 5.480,28 USD ödemenin mahsubu ile bakiye 8.919,72 USD' den davalının sorumlu olduğu kanaatine varıldığından takibin kısmen iptaline dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir...."gerekçesi ile,

Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile Küçükçekmece ...

İcra Dairesi' nin ... esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın KISMEN İPTALİ ile takibin 8.919,72 USD'üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden 3095 sayılı kanunun 4/a madde ve fıkrası gereğince faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,Kabul edilen asıl alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'si olan 7.299,89 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesi ile, Dosyaya sunulan tüm bilgi ve belgelerde belirtildiği gibi müvekkili firma ile davacı arasında Hindistan Cochin Limanı ile Gemlik Borusan Limanı arasında bir yük taşıma işlemi gerçekleştiğini, taşınan mallar müvekkili tarafından tüm işlemlerin tamamlanmasının ardından varış limanından teslim alındığı ve yaşanan gecikme nedeniyle doğan tüm borçlar o sırada ödendiğini, malın teslim alınabilmesi için evrakların tamamlanması ve tüm ödemelerin yapılmış olması zorunlu olduğu için müvekkilinin hiçbir borcu kalmadan mal teslim alındığını,

Malın tesliminin ardından davacı tarafça müvekkiline bazı nedenler altında bir borç hesabı çıkarıldığı ve bunlar müvekkili tarafından ödendiğini, sonrasında ise davacı taraf dayanaksız bir şekilde bir miktar daha borç olduğu iddiası ile icra takibi başlattığını ve bu takibe taraflarınca itiraz edildiğini, dava dilekçesinde müvekkiline varış ihbarnamesi gönderildiği ve starya süresinin burada belirtildiği,

sürenin aşılması halinde ise demuraj ücreti uygulanacağı bildirildiği iddia edilmekte olduğunu, ancak adı geçen ihbarname müvekkiline hiçbir zaman gönderilmediğini, ihbarnamenin müvekkiline gönderildiğine ve teslim edildiğine dair hiçbir delil dosyada mevcut olmadığını, sürastarya ücreti bilindiği gibi tazminat veya cezai şart olmayıp ödenmesi taraflarca kararlaştırılan bir ücret olduğunu, müvekkili ile davacı arasında böyle bir sözleşme bulunmadığı için bu talep yerinde olmadığını, Bir an için starya ücretinin taraflarınca kabul edildiği düşünülse bile belirlenen miktarın fahiş olduğunu,

davacı taraf 16.060 USD demuraj ücreti belirlemişse de bu miktar oldukça fazla olup müvekkili tarafından bilinse kabul edilmeyecek bir miktar olduğunu, bilirkişi raporu ile de bu ücretin fazla olduğu tespit edildiğini, kaldı ki dava dilekçesinde 16.04.2018 tarihli faturanın müvekkiline gönderildiği iddia edilmekte olduğunu, müvekkilinin böyle bir faturayı hiçbir zaman almadığını, yapılan ödemeler bu faturaya dayanılarak yapılmış ödemeler olmadığını, faturanın ne şekilde ve kime teslim edildiği taraflarınca bilinmediğini, dosyada da teslime dair bir belge mübrez olmadığını, bu sebeple de faturaya itiraz edilmediğini,

söz konusu demuraj ücretinden takiple beraber haberdar olunduğu ve itiraz edildiğini, İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, davanın reddine, tüm yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, taraflar arasındaki deniz taşıma ilişkisine dayalı olarak düzenlenen demuraj faturasından kaynaklı bakiye fatura bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü'ne karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Mahkemece taraf delilleri toplanmış ve uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmak suretiyle istinafa konu kararın verildiği anlaşılmıştır.Davalı vekilinin mahkemenin kabulüne yönelik istinaf sebepleri incelendiğinde,HMK 266 maddesindeki "Mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir..." ve yine HMK 282 maddesindeki "Hakim bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir," yasal düzenlemeleri de gözetildiğinde.

Davalı vekili tarafından mahkemenin kabulüne yönelik ileri sürülen istinaf sebepleri yargılama aşamasında verilen beyan dilekçeleri ile de ileri sürülmüş, ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda bu iddialar ve itirazlar değerlendirilmiştir. İlk Derece Mahkemesine sunulan deliller, ilk derece mahkemesince Gemlik Gümrük Müdürlüğüne yazılan müzekkere ve cevabi yazılar, bilirkişi heyetinden alınan rapor içeriğindeki tespitlerde gözetildiğinde.

Davacının davalının Hindistan'dan satın almış olduğu malların 11/07/2017 tarihinde gemiye yüklendiği ve ... nolu konişmento tahtında davacı tarafından deniz yolu ile taşınarak Gemlik Limanından 28/08/2017 tarihinde tahliye edildiği, davalının 17/10/2017 tarihinde teslim ordinosunu aldığı halde konteynırın boş olarak 16/11/2017 tarihinde davacıya teslim edildiği, konteynerın kararlaştırılan serbest süreden daha sonra teslim edilmesi durumunda demuraja tabi olduğu ve demuraj ücreti de dayanağını TTK 'dan alan bir ücret türüdür.

Bunlar ile birlikte davalının hamili olduğu konişmentonun arka yüzünde yer alan taşıma şartları madde 15.5 ve madde 16 'da tahliye limanında oluşacak demuraj ücretlerinin yük alıcısı gönderilen (davalı) tarafından ödeneceği kararlaştırılmıştır. Buradan da hareket ile, davalının taşımaya konu yükleri kabul etmesi ve bu yükleri de fiilen teslim alması karşısında gönderilen sıfatını haiz davalı yanın TTK m.1203 uyarınca tahliye limanında oluşan demuraj ücretinden sorumludur.

Davalı vekili varış ihbarının mükekkiline gönderilmediğini ileri sürmüş ise de, taraflar arasındaki sözleşmenin kırkambar sözleşmesi olduğu, TTK’nın 1076/1. maddesi hükmüne göre, gönderilenin taşıyanın daveti üzerine gecikmeden malları teslim almaya mecbur olduğu,

bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davalı vekili taşınan malların müvekkili tarafından varış limanından teslim alındığına ilişkin beyanı ve uygulamada ihbarın e-mail yazışmaları ile yapılması ve davacının tüm gemi ve konteyner hareketleri kendi web sitesinde düzenli olarak ilan edildiğide gözetildiğinde davalı tarafça tahliye tarihinin bilindiği ve varış ihbarının gönderildiğinin kabulü gerekmiştir.Davalı vekili tarafından demuraj faturasının müvekkiline gönderilmediği ve tebliğ edilmediği ileri sürülmüş ise de,

dava konusu edilen ... numaralı demuraj faturası e-fatura olup GİB 'nın e-fatura portalı üzerinden düzenlenmiş ve yine portal üzerinden davalıya gönderildiği, bu faturanın davalı tarafça kabul edilmeyerek iade edildiğine ilişkin delil ibraz edilmediği, bu durumda fatura içeriğinin kesinleştiği anlaşılmıştır.Davalı vekili tarafından demuraj ücretinin fahiş olduğu ileri sürülmüş ise de, davalıya gönderilen varış ihbarı ekinde konteyner demuraj tarifesinin yer aldığı, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere yine tarifelerin davacının internet sayfasında düzenli olarak yayınlandığı,

davacının davalıya gönderdiği demuraj ücretinin/ demuraj tarifesinin piyasa rayiçlerine uygun olduğu anlaşılmakla.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, ilk derece mahkemesince gerekçesi yazılmak suretiyle hüküm kurulduğu da gözetildiğinde mahkemenin kabul ve gerekçesine göre davalı vekilinin mahkemenin kabulüne yönelik tüm istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç olarak; davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine, karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.