İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2020/129 K.2020/678

İlk Derece Mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı taraf ile davalı taraf arasında, davalı tarafa ait ürünlerin pazarlanması ve satışı konusunda, 2015 yılının mayıs ayından itibaren, iç Anadolu Bölgesinin tek satıcı bayisi olarak bayilik sözleşmesi bulunduğunu, taraflar arasında yapılmış sözleşmeye istinaden, davalı taraf, üretici olarak, bayi olan davacı tarafa vermek zorunda olduğu malları zamanında vermediğini, davacı tarafça bayi olarak yürütülmekte olan ticari faaliyeti de kendisi yürüttüğünü, davacı firma açısından, sözleşmenin ifasının herhangibir yararı kalmadığından,

borcun ifa edilememesinden doğan zararlarının karşılanması açısından, ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 31/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla 500.000,00-TL tazminatın kendilerine ödenmesini, Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 31/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte; portföy tazminatı olarak 200.000,00 TL'lik tazminatın kendilerine ödenmesini, Davalı tarafın söz konusu ticari faaliyetleri T.T.K.

Hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden; bu hükümler çerçevesinde 50.000,00 TL'lik manevi tazminatın, 31/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kendilerine ödenmesini, İş bu bayilik sözleşmesine istinaden verilmiş bulunan ve diğer çekler ile iade edilmeyen 30/04/2019 tarih ve 267.500,00 TL ile 31/05/2019 tarih ve 267.500,00 TL olan toplam 535.000,00 TL'lik iki adet çekin davacı tarafa iadesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmelere göre uyuşmazlıkların çözümünde İstanbul Mahkemeleri'nin tek başına yetkili olduğunu, haksız davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece Mahkemesi 25/11/2019 tarih ve 2019/651 Esas- 2019/1107 Karar sayılı kararında;"...Taraflar arasında imzalanan sözleşmesinin 10.2 maddesine göre,uyuşmazlık halinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu belirlendiğinden, HMK 17.madde gereği tarafların tacir olduğu da gözetilerek davanın belirlenen yer mahkemesinde açılması gerekir. Sözleşmedeki yetkili yer olan İstanbul Çağlayan mahkemelerinin yetkili olduğu iddiasıyla süresinde yetkisizlik itirazında bulunulmuştur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17.maddesine göre; ''Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler.

Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır." hükmüne göre sözleşmedeki yetki şartına atfen süresinde yapılan yetki itirazı sonucu, aksi de kararlaştırılmadığından, artık sözleşmedeki yetkili yer mahkemesinin yetkisi kesin yetki haline dönüşür.

Dolayısıyla taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 10.2 maddesindeki yetki şartı HMK 17.madde ile birlikte değerlendirildiğinde davalının yetkili mahkemeyi seçim hakkı çerçevesinde bu davada yetkili mahkeme İstanbul Mahkemeleri olduğundan, dosyanın yetkili ve görevli olan İstanbul Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği..."gerekçesi ile;''HMK 116/1-a ve HMK 138.maddesi gereğince davalı yanın yetki itirazının kabulü ile,

MAHKEMEMİZİN YETKİSİZLİĞİNE, HMK 20.madde gereği kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize başvuru yapıldığında, dava dosyasının yetkili İSTANBUL ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine, HMK 20. maddesi uyarınca dosyanın mahkememiz kararı kesinleştiğinde ve talep halinde İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine,Yargılama gideri, harç ve vekalet ücreti hususlarının görevli ve yetkili mahkemece değerlendirilmesine,'' karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Davacı taleplerine ilişkin harçlar ikmal ettirilmeden dosyanın yetkili mahkemeye gönderildiğini, Davacı talepleri incelendiğinde davacı 800.000TL tazminat ve 535.000TL çeklerden dolayı menfi tespit davası ikame edildiğini, ancak dava harcı 800.000-TL üzerinden yatırıldığını, eksik harcın ikmalinin gerektiğini, 492 sayılı Harçlar Kanunu 32. Maddesine göre yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağını, Taraflar arasındaki sözleşmede feshetmek isteyen taraf karşı tarafa söz konusu ihlalin giderilmesi veya edimin yerine getirilmesi amacıyla 15 günlük süre vermek zorunda olduğunu,

davacı şirketin bu sözleşmeye aykırı davrandığını,Taraflar arasında yer alan sözleşmelerde yer alan ortak hükme göre: Bayi işbu sözleşmenin her ne suretle olursa olsun sona ermesi veya feshi halinde, şirketin mallarını tanıttığı, pazar yarattığı, artı değer oluşturduğu ve benzeri iddialarla şirketten hiçbir hak veya tazminat talep edemeyeceğini, (sözleşme madde 10.6. ) bu nedenle de yetkili mahkemede davanın reddinin gerektiğini, Taraflar arasındaki sözleşmenin fiilen sona ermesinin sadece bayii kusurundan dolayı olduğunu, Bayi davasında kötü niyetli olduğunu, Haksız taleplerinin harçları dahi ödemeden haklı göstermeye çalıştığını,

Sözleşmenin feshinde kusurlu olan veya haksız şekilde sözleşmeyi feshedden tarafın tazminat alamayacağı Yargıtay İçtihatları ile sabit hale geldiğini, olayda davacının kusurlu olduğunu,İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, dosyanın harçlar tamamlatıldıktan veya tamamlatılmak üzere davacı vekiline ihtaratla gerekli süreler verilerek bu süreler dolduktan sonra hasıl olacak duruma göre yetki itirazı ve sair husular yönünden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmesini i talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinden kaynaklı, ifaden vazgeçmek suretiyle müspet zararın tazmini, portföy tazminatı, haksız rekabetten dolayı maddi ve manevi tazminat ve iki adet çekin iadesi istemine ilişkindir.Mahkemece, HMK 116/1-a ve HMK 138.maddesi gereğince davalı yanın yetki itirazının kabulü ile,

mahkemenin yetkisizliğine, HMK 20.madde gereği kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize başvuru yapıldığında, dava dosyasının yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine dosya üzerinden karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davalı vekilinin, davacı talepleri incelendiğinde davacı 800.000TL tazminat ve 535.000TL çeklerden dolayı menfi tespit davası ikame edildiğini, ancak dava harcı 800.000-TL üzerinden yatırıldığını, eksik harcın ikmalinin gerektiğini, harç ikmalinde bulunulmadan yetkisizlik kararı verilemeyeceğine yönelik istinaf sebebi incelendiğinde;6100 sayılı HMK ile yazılı yargılama usulünde ilk derece yargılaması beş aşamadan oluşmaktadır.

Bunlar, davanın açılması ve karşılıklı dilekçelerin verilmesi, ön inceleme, tahkikat, tahkikatın sona ermesi ve sözlü yargılama ile hükümdür.Davanın açılması üzerine dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır.

Ön incelemede öncelikle dava şartları (HMK md.114-115) ve ilk itirazlar incelenir (HMK 116)HMK'nın 116/1-a maddesi uyarınca kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazı ilk itirazlardan olup, aynı Kanun'un 117/2. maddesi uyarınca ilk itirazlar dava şartlarından sonra incelenir, aynı maddenin 3. fıkrasına göre ilk itirazlar ön sorunlar gibi incelenir ve karara bağlanır.

HMK'nın 137. maddesinde ise, mahkemenin ön inceleme de dava şartlarını ve ilk itirazları inceleyeceği, HMK.

138. maddesinde ise öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar vereceği, gerektiği takdirde kararını vermeden önce bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebileceği hükme bağlanmıştır.Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince, dava değerinin eksik gösterilip eksik harç yatırılması HMK 114 Maddesinde düzenlenen dava şartları ve HMK.nın 116 maddesinde düzenlenen ilk itirazlardan olmadığı, Harca tabi davalarda peşin harcın eksik yatırılması halinde Harçlar Kanunu'nun 30. ve 32. maddelerinde ne yapılacağı gösterilmiştir.

Buna göre yetkili ve görevli mahkemece dava konusunun değerine göre harcın eksik yatırıldığının tespit edilmesi halinde Harçlar Kanunu'nun 30. ve 32. Maddelerine göre işlem yapabilecek olup ilk derece mahkemesince yukarıdaki gerekçe ile dosya üzerinden verilen yetkisizlik kararı dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olup davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç olarak; dosya kapsamı, mahkemenin kabul ve gerekçesi ve istinaf sebepleri gözetildiğinde;

mahkeme kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesine göre esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.