İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2020/279 K.2020/265

İlk Derece Mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; borçluların müvekkiline olan borcundan dolayı 01/05/2017 vade tarihli 163.000,00TL bedelli ...

Bankası A.Ş Antalya Ticari şubesine ait ... nolu çeki keşide ve ciro ederek verdiklerini, alacağının bir teminata bağlı olmadığını ve çek vadesi geldiği halde ödenmediğini, borçlu hakkında takibe başlayacaklarından ve icra takibinden haberdar olduğu takdirde mallarını kaçırmasından endişe ettiklerini, bu mani olmak için borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile 3. Şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine yargılama giderleri ile ücreti vekaletin borçluya tahmiline karar verilmesini talep ettiği, bu talep üzerine ilk derece mahkemesinin 22/07/2019 tarihli kararı ile;

" ...İbraz olunup incelenen talep dilekçesi ve eki belgeler münderecatına göre yukarıda adı yazılı bulunan alacaklının, talep dayanağı belgede yer verilen ve tutarı kararımızda gösterilen alacak bakımından vaki isteği, İcra ve İflas Kanunun 257.

Maddesinin l.fıkrasına uygun görüldüğünden, aleyhine ihtiyati haciz istenilen ile üçüncü kişilerin muhtemel zarar ve ziyanlarını karşılamak üzere alacağın, % 15 oranında nakit veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu ibraz olunduğunda, yukarıda isim ve adresi belirtilen borçlu-borçluların menkul, gayrimenkul ve üçüncü şahıslarda olan hak ve alacaklarının, yukarıda belirtilen borç tutarı ile sınırlı olmak kaydıyla ve İcra ve İflas Kanununda muayyen tahditler dairesinde İHTİYATEN HACZİNE," karar verdiği anlaşılmıştır.

İhtiyati hacze itiraz edenler vekili itiraz dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz kararına konu olan çek incelendiğinde, keşide yerinin Antalya, müvekkili şirket merkezinin Antalya, talimat yazan şehrin Antalya olduğu, çekin yerinin Antalya olduğu talepten, çek keşide yerinden ve ekte sunulu ticaret sicil gazetesi örneğinden anlaşıldığını, ihtiyati haciz kararının icrası halinde müvekkilleri açısından giderilemeyecek zarar oluşacağından ihtiyati haczin icrasının inceleme tamamlanana kadar durdurulmasını,

yetki itirazı doğrultusunda haciz kararının kaldırılmasını ve yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir. İhtiyati haciz talep eden vekili duruşmadaki beyanında; çekin karşılıksız muamelesi görmesi için ödeme tarihi itibariyle bankaya ibrazı ve karşılğının ödenmesi yeterli olduğunu, çek konusu tutar aranılacak değil, götürülecek bir borç olduğunu, bu sebeple ihtiyati hazce ve yetki itirazının reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece Mahkemesi 28/11/2019 tarih ve 2019/537 D.İş Esas- 2019/537 D.İş Karar sayılı ek kararında;"...İİK. m. 265/4 uyarınca talep duruşmalı olarak incelenmiştir.

İhtiyati haciz kararlarına itiraz müessesesi İİK. m. 265'te düzenlenmiş olup ihtiyati haciz kararına itiraz sebepleri maddede açıkça sayılmış, maddede belirtilen itiraz sebepleriyle sınırlı olmak üzere ihtiyati haciz kararına itiraz edilebileceği belirtilmiştir.Mahkememizden verilen ihtiyati haciz kararının uygulandığı İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ilgili icra müdürlüğünden celp edilerek incelenmiştir.

Yapılan incelemede, ihtiyati hacze itirazın süresinde olmadığı anlaşılmıştır.

İİK 265. maddesi uyarınca; borçlunun kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebileceği düzenlenmiştir.Süresinde bulunmayan Mahkememiz yetkisine yönelik itirazının reddine karar verilmiştir..."gerekçesi ile;''Süresinde bulunmayan yetki itirazının reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı ihtiyati hacze itiraz edenler vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemece yetki itirazının süresinde olmadığı gerekçesiyle yetki itirazının reddine karar verildiğini, verilen kararın usule ve yasaya aykırı olduğunu, mahkeme kararının gerekçesiz olması sebebiyle mahkemece gerekçeli kararın tebliğinden sonra ayrıca istinaf sebeplerini saklı tutmakla birlikte süre yönünden red kararına karşı işbu istinaf yoluna yoluna başvurduklarını,İhtiyati haciz kararı 22.07.2019 tarihinde müvekkillerin yokluğunda verildiğini, (İİK Madde 265)İhtiyati haciz kararına istinaden İstanbul Anadolu ...icra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından ihtiyati haciz ve muhafaza için Antalya ....

İcra Müdürlüğünün ... talimat sayılı dosyası ile 26.07.2019 tarihinde müvekkilleri ile alakası olmayan 3. şahıs şirketin adresinde ihtiyati haciz işleminin uygulandığını, haciz işlemi sırasında müvekkili şirket yetkilisi ile müvekkili ... haciz mahallinde hazır olmadığını, haczin tatbiki ile müvekkilleri ihtiyati haciz kararından haberdar olmadıklarını,Müvekkili ....

Tic.Ltd.Şti'ye ödeme emri 27.07.2019 tarihinde, müvekkil ...'e ise 29.07.2019 tarihinde tebliğ edilmiş yapılan bu tebligatlar sonucu müvekkilleri ihtiyati hacizden haberdar olduklarını, bu sebeple müvekkillerin yedi günlük ihtiyati hacze itiraz süreleri bu tarihlerden itibaren başlayacağından 30.07.2019 tarihinde yapılan itirazın süresinde olduğunu, Kabul etmemekle birlikte müvekkillerin süresinin haciz tatbiki ile (26.0.2019 tarihi ile) başlayacağı kabul edilse dahi 30.07.2019 tarihinde yapılan ihtiyati hacze yetki itirazı yine süresinde olduğunu,Mahkemece verilen süreden red kararı hukuki dinlenilme hakkına aykırı olduğunu,

müvekkilleri ihtiyati hacizden haberdar oldukları tarihten itibaren İİK madde 265 gereğince 7 gün içerisinde ihtiyati hacze yetki itirazında bulunduklarını, mahkemenin hangi gerekçeyle süreden red kararı verdiğinin anlaşılamadığını, kararın esasa ve usule aykırı olduğunu, İleri sürerek, öncelikle mahkemenin gerekçeli kararının ihtiyati hacze itiraz edenlere tebliğinden sonra ayrıca istinaf sebeplerini saklı tutmakla birlikte HMK’nun 353. maddesi gereğince gerekli incelemenin yapılarak yerel mahkemenin yetki itirazının reddi kararının kaldırılmasına, kararın bozulmasına,

HUMK 353/b-2 maddesi doğrultusunda yargılamada eksiklik bulunmadığından esas hakkında yetki itirazının kabulü yönünde karar verilmesine veya davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Talep, çeke dayalı olarak verilen ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir.Mahkemece, 22/07/2019 tarihli kararı ile.

"İhtiyati haciz talebinin Kabulüne karar verilmiştir.İhtiyati haciz kararına istinaf eden borçluların itirazı üzerine İlk derece Mahkemesi 28/11/2019 tarih ve 2019/537 D.İş Esas- 2019/537 D.İş Karar sayılı ek kararı ile. Süresinde bulunmayan yetki itirazının reddine, karar verilmiş ve karara karşı ihtiyati hacze itiraz edenler vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Uyuşmazlık konusu, ihtiyati hacze itiraz üzerine mahkemece verilen kararın yasa ve usule, dosya içeriğine uygun olup olmadığı noktasındadır. İİK' nın 257. maddesinde, vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş bir para borcunun alacaklısının, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebileceği düzenlenmiştir.

Aynı Yasanın 258/1. maddesi hükmüne göre ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin ''alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olması'' yeterlidir.

İİK 265. maddesinde; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebileceği düzenlenmiş, 258. maddede de ihtiyati hacze İİK 50. maddeye göre yetkili mahkemece karar verileceği belirtilmiştir.

İİK 50. maddede yetki hususunda HMK'nın yetkiye dair hükümlerine yollamada bulunmuştur.İcra ve İflâs Kanunu'nun (İİK’nun) 265/1 hükmü uyarınca, yedi günlük ihtiyati hacze itiraz süresi borçlunun huzuruyla haciz yapılmışsa haciz tarihinden, aksi hâlde haciz tutanağının borçluya tebliği tarihinden itibaren işlemeye başlar.Somut olayda, ihtiyati haciz talimat icra müdürlüğünce 26/07/2019 tarihinde yapılmış olup haciz sırasında boçlu vekilinin olduğu yazılı olup bizzat borçluların hazır olmadığı,

7 günlük süre bu tarihten itibaren başlasa dahi ihtiyati hacze itiraz 30/07/2019 tarihinde yapılmış olup buna göre 7 günlük itiraz süresi içerisinde itirazın yapılmış olduğu görülmüştür.Talebe konu çek incelendiğinde, keşidecinin ...

TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ, lehdarın ... olduğu, lehdarın cirosu ile ...,ondanda ... ciro edildiği, çekin ön yüzünde avalimdir ibaresinin yazılı olup üzerinin imzalandığının görüldüğü, ... tarafından 03/05/2017 tarihinde bankaya ibraz edildiği,banka tarafından çek arkasına işbu çekle ilgili Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2017/22487 sayılı soruşturmasına istinaden çek sahibi başkaca işleme alınmamıştır şerhinin yazıldığı,çekin tekrardan ihtiyati haciz talep eden ...'e geçtiği, çekin muhatap bankasının ...

Bankası Antalya Ticari Şubesi, keşideci ve lehdarın adresinin Antalya, çekin keşide yerinin Antalya olup çekin süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz edildiği görülmüştür. İİK’nın 258. maddesinde ihtiyati hacze İİK 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı Kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar, aranacak alacaklar niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için 6098 sayılı TBK.'nun 89-(1) hükmü uygulanamaz.

Kambiyo alacaklısı kendi yerleşim yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunamaz; ancak, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde; borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Yargıtay 11 HD'nin "muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline gelir. (Yargıtay 11. HD 2016/12815 E., 2016/9299 K.. 2016/12481 E., 2016/8797 K.. 2016/8892 E., 2016/7362 K..

2017/2488 E., 2017/4324 K.) " şeklinde kararları bulunmaktadır.

Dairemiz uygulaması da bu yöndedir.Bu itibarla, mahkemece, ihtiyati hacze konu çekin süresinde ibraz edildiği, böylece götürülecek borç niteliği kazandığı, TBK'nın 89. maddesine göre alacaklının yerleşim yerinde ifa edilmesi gerektiği, alacaklının kendi yerleşim yeri mahkemesinden ihtiyati haciz talep edebileceği gözetilerek itiraz eden borçluların yetki itirazının reddine karar verilmesi gerekirken Süresinde bulunmayan yetki itirazının reddine yönelik karar verilmesi yerinde olmayıp muterizler vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, muterizlerin istinaf başvurusunun kabulü ile, İDM. Ek kararının HMK. 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dairemizce itiraza yönelik yeniden hüküm kurularak muterizlerin yetki itirazının reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.